Jan Kreczmar
- Fot. Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie
- Galeria zdjęć (14)
Aktor, reżyser teatralny. Jednocześnie ze studiami aktorskimi podjął studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Przed wojną aktor teatrów: Miejskich w Wilnie (1929-31), Polskiego w Poznaniu (1931-32), Towarzystwa Krzewienia Kultury Teatralnej w Warszawie (1933-39). W latach 1933-35 był słuchaczem Wydziału Sztuki Reżyserskiej PIST-u, ale studia przerwał z braku czasu. Po wybuchu wojny znalazł się we Lwowie, gdzie do czerwca 1941 grał w Państwowym Polskim Teatrze Dramatycznym. Po zajęciu Lwowa przez Niemców przedostał się do Warszawy i pracował m. in. jako konwojent, później barman w kawiarni "U Aktorek". Uczestniczył aktywnie w konspiracyjnym życiu kulturalnym. Był członkiem Tajnej Rady Teatralnej, wykładowcą konspiracyjnego PIST-u, brał udział w tajnych przedstawieniach. Po wybuchu powstania warszawskiego znalazł się w Lublinie i tam w listopadzie 1944 zaczął występować w Teatrze Wojska Polskiego, z którym w marcu 1945 przeniósł się do Łodzi. W tym czasie zaczął także reżyserować. W latach 1946-63 należał do zespołu Teatru Polskiego w Warszawie. Od 1963 do końca życia był aktorem Teatru Współczesnego. W ostatnich latach ciężka choroba (amputacja nogi) zmusiła go do ograniczenia występów. Był działaczem ZASP-u (m. in. w 1947 przewodniczącym Naczelnej Rady Artystycznej), potem SPATiF-u (prezesem w latach 1961-63). Prowadził szeroką działalność pedagogiczną: w latach 1945-46 był wykładowcą PIST-u, potem w PWST w Warszawie (od 1955 z tytułem profesora zwyczajnego). W latach 1947-49 był zastępcą dyrektora tej uczelni, w latach 1949-55 oraz 1956-67 jej rektorem. W filmie debiutował w 1938.
Syn wybitnego pedagoga Jana Kreczmara, założyciela warszawskiego Gimnazjum im. A. Kreczmara, brat reżysera teatralnego Jerzego Kreczmara, mąż aktorki Justyny Kreczmarowej, ojciec poety i satyryka Adama Kreczmara, wuj aktora Zbigniewa Zapasiewicza.
Ważniejsze daty
- 1908. 05. 06 - Data urodzenia (Warszawa)
- 1929 - Wykształcenie - rok ukończenia studiów (Oddział Dramatyczny przy Konserwatorium Muzycznym w Warszawie)
- 1929. 09. 20 - Debiut teatralny (role Guślarza i Frejenda w "Dziadach" w Teatrach Miejskich w Wilnie)
- 1951 - Nagroda (Państwowa II stopnia)
- 1970 - Nagroda (Państwowa I stopnia)
- 1972. 08. 29 - Data śmierci (Warszawa; pochowany na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 190-V-24/25))
Filmografia
chronologicznie: 
| wg funkcji | wg rodzajów
- 2009 - REWIZYTA Obsada aktorska (ojciec; w zdjęciach archiwalnych z filmu "Życie rodzinne"),
- 1971 - DIE ROLLE Obsada aktorska (Henryk),
- 1971 - JESZCZE SŁYCHAĆ ŚPIEW. I RŻENIE KONI... Obsada aktorska (pułkownik Józef Królikiewicz),
- 1971 - PILATUS UND ANDERE Obsada aktorska (Piłat z Pontu),
- 1971 - ZA ŚCIANĄ Obsada aktorska (profesor; w rzeczywistości aktor nie pojawia się na ekranie, słychać jedynie jego głos),
- 1970 - ŻYCIE RODZINNE Obsada aktorska (ojciec),
- 1969 - URZĄD Obsada aktorska (ksiądz Devos),
- 1968 - LALKA (1968) Obsada aktorska (Łęcki Tomasz , ojciec Izabeli),
- 1967 - SZACH I MAT! w OPOWIEŚCI NIEZWYKŁE Obsada aktorska (Anglik, właściciel robota),
- 1966 - SZYFRY Obsada aktorska (Tadeusz),
- 1965 - PODZIEMNY FRONT Obsada aktorska (standartenführer doktor Heinrich von Kniprode, dowódca Gestapo w Warszawie),
- 1965 - POWRÓT DOKTORA VON KNIPRODE Obsada aktorska (standartenführer doktor Heinrich von Kniprode),
- 1963 - MANSARDA Obsada aktorska (książę),
- 1963 - PASAŻERKA Obsada aktorska (Walter, mąż Lizy),
- 1962 - RODZINA MILCARKÓW Obsada aktorska (Korfanty Wojciech),
Inne nagrody dla ważniejszych filmów
- 1973 - PODZIEMNY FRONT Nagroda Ministra Obrony Narodowej II stopnia, nagrodę otrzymał/a Stanisław Mikulski
- 1973 - ŻYCIE RODZINNE Kolombo (MFF) II nagroda
- 1972 - ŻYCIE RODZINNE Valladolid (MFF) II nagroda "Premio de San Gregorio"
- 1972 - ŻYCIE RODZINNE Valladolid (MFF) Premio Cidad de Valladolid
- 1972 - ŻYCIE RODZINNE Łagów (Lubuskie Lato Filmowe) Nagroda Koordynacyjnej Rady Artystycznej Kin Studyjnych
- 1972 - ŻYCIE RODZINNE Łagów (Lubuskie Lato Filmowe) Nagroda za drugoplanową rolę kobiecą, nagrodę otrzymał/a Halina Mikołajska
- 1972 - ŻYCIE RODZINNE Łagów (Lubuskie Lato Filmowe) Nagroda za pierwszoplanową rolę kobiecą, nagrodę otrzymał/a Maja Komorowska
- 1972 - ŻYCIE RODZINNE Łagów (Lubuskie Lato Filmowe) nagroda za scenariusz, nagrodę otrzymał/a Krzysztof Zanussi
- 1972 - ŻYCIE RODZINNE Łagów (Lubuskie Lato Filmowe) nagroda za scenografię, nagrodę otrzymał/a Tadeusz Wybult
- 1972 - ŻYCIE RODZINNE Łagów (Lubuskie Lato Filmowe) nagroda za zdjęcia, nagrodę otrzymał/a Witold Sobociński
- 1971 - ŻYCIE RODZINNE Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") w kategorii: najlepszy film polski; przyznana w 1972
- 1971 - ZA ŚCIANĄ San Remo (MFF Autorskich) Grand Prix, nagrodę otrzymał/a Krzysztof Zanussi
- 1971 - ZA ŚCIANĄ San Remo (MFF Autorskich) nagroda za rolę kobiecą, nagrodę otrzymał/a Maja Komorowska
- 1971 - ŻYCIE RODZINNE Chicago (MFF) "Srebrny Hugo"
- 1970 - URZĄD Złoty Ekran (przyznawany przez pismo "Ekran") w kategorii: Kreacje aktorskie, nagrodę otrzymał/a Ignacy Gogolewski
- 1966 - PODZIEMNY FRONT Nagroda Ministra Kultury i Sztuki III stopnia, nagrodę otrzymał/a Hubert Drapella
- 1966 - PODZIEMNY FRONT Nagroda Ministra Kultury i Sztuki III stopnia, nagrodę otrzymał/a Kazimierz Fabisiak
- 1966 - PODZIEMNY FRONT Nagroda Ministra Kultury i Sztuki III stopnia, nagrodę otrzymał/a Bohdan Czeszko
- 1966 - PODZIEMNY FRONT Nagroda Ministra Kultury i Sztuki III stopnia, nagrodę otrzymał/a Tadeusz Pietrzak
- 1966 - PODZIEMNY FRONT Nagroda Ministra Kultury i Sztuki III stopnia, nagrodę otrzymał/a Jerzy Bednarczyk
- 1965 - PASAŻERKA Nagroda Związku Krytyków Finlandii
- 1964 - PASAŻERKA Wenecja (MFF) nagroda Stowarzyszenia Dziennikarzy Włoskich
- 1964 - PASAŻERKA Nagroda Państwowa II stopnia; także za role teatralne, nagrodę otrzymał/a Aleksandra Śląska
- 1964 - PASAŻERKA Los Alamos (MFF Walczących o Pokój) nagroda aktorska, nagrodę otrzymał/a Anna Ciepielewska
- 1964 - PASAŻERKA Cannes (MFF) nagroda FIPRESCI
- 1964 - PASAŻERKA Cannes (MFF) Specjalne Wyróżnienie Honorowe Jury
- 1963 - PASAŻERKA Syrenka Warszawska (nagroda Klubu Krytyki Filmowej SDP) w kategorii filmu fabularnego
Varia
- 1969 - ZBYSZEK Cytat filmowy: SZYFRY - Obsada aktorska
