Stanisław Dygat
Prozaik, felietonista, dramatopisarz, scenarzysta. Jedna z czołowych postaci powojennego życia literackiego.
Po zdaniu matury w 1935 studiował w Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie, a następnie na Politechnice Warszawskiej (architekturę) i Uniwersytecie Warszawskim (filozofię); nie ukończył żadnego z kierunków. Uczestniczył w życiu cyganeryjnym ówczesnej Warszawy, debiutował na łamach prasy w 1938 opowiadaniem "Różowy kajecik". Po kampanii wrześniowej 1939 został internowany jako obywatel francuski i przez kilka miesięcy przebywał w obozie dla cudzoziemców w Konstancji nad Jeziorem Bodeńskim. Po powrocie do Warszawy związany był z podziemiem kulturalnym. Po wojnie mieszkał kolejno w Krakowie, Łodzi, Wrocławiu i od 1950 w Warszawie. Należał do Związku Literatów Polskich. Był jedną z centralnych postaci życia artystycznego i towarzyskiego stolicy, skupiał wokół siebie liczne grono pisarzy, filmowców, sportowców. W 1964 podpisał "List 34" w obronie wolności słowa, a w 1976 "Memoriał 101" przeciwko zmianom w Konstytucji PRL. Mąż aktorek Władysławy Nawrockiej i Kaliny Jędrusik, ojciec pisarki Magdy Dygat-Dudzińskiej.
Wydał powieści: "Jezioro Bodeńskie" (1946), "Pożegnania" (1948), "Podróż" (1958), "Disneyland" (1965), "Karnawał" (1968), "Dworzec w Monachium" (1973) oraz kilka zbiorów opowiadań. Współpracował z wieloma czasopismami, m.in. z "Życiem Literackim", "Przeglądem Kulturalnym", "Literaturą", "Polityką". Wielką popularnością cieszyły się jego felietony z cyklu "Rozmyślania przy goleniu". Był współautorem dwóch sztuk teatralnych: "Zamachu" (z Tadeuszem Brezą) i "Nowego Świętoszka" (z Janem Kottem). Przekładał z angielskiego, francuskiego, czeskiego i rosyjskiego, za najważniejsze jego tłumaczenie uchodzi "Wieczór Trzech Króli". Jego książki doczekały się licznych przekładów (m.in. na angielski, francuski, litewski, niemiecki, rosyjski, szwedzki, węgierski) oraz adaptacji filmowych, teatralnych i radiowych.
Wielką i nieskrywaną fascynacją Dygata był film. Pasjonował się Hollywoodem, był znawcą kina amerykańskiego. Publikował w "Filmie" i "Ekranie", przez szereg lat współpracował z kinematografią: był wziętym scenarzystą i twórcą dialogów, kierownikiem literackim Zespołu Filmowego "Iluzjon" (1956-57), głosem doradczym filmowców, okazjonalnie aktorem.
[Marta Dudkowska]
Ważniejsze daty
- 1914. 12. 05 - Data urodzenia (Warszawa)
- 1959 - Odznaczenie (Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski)
- 1978. 01. 29 - Data śmierci (Warszawa; pochowany w Alei Zasłużonych (grób 66) Cmentarza Powązkowskiego)
Filmografia
- 1977 - PALACE HOTEL Scenariusz,
- 1976 - TRĘDOWATA (1976) Scenariusz (autorem pierwszej wersji scenariusza jest Stanislaw Dygat, scenariusz nosi tytuł "Obca" (Biblioteka PWSFTviT - sygn. 10691), z powodu zmian dokonanych w scenopisie przez Jerzego Hoffmana nazwisko pisarza nie znajduje sie w czołówce filmu; pełny tekst listu, jaki w tej sprawie napisał Stanisław Dygat publikujemy w opisie "Trędowatej"),
- 1971 - SZEROKIEJ DROGI, KOCHANIE Dialogi,
- 1967 - JOWITA Dialogi,
- 1967 - SKOK (1967) Dialogi,
- 1965 - WYSPA ZŁOCZYŃCÓW Dialogi,
- 1963 - ŻONA DLA AUSTRALIJCZYKA Dialogi,
- 1962 - SPÓŹNIENI PRZECHODNIE Scenariusz,
- 1962 - NAUCZYCIELKA (5) w SPÓŹNIENI PRZECHODNIE Obsada aktorska (występuje w roli samego(j) siebie , scenarzysty kręconego filmu; nie występuje w napisach),
- 1961 - DROGA NA ZACHÓD Dialogi,
- 1961 - DWAJ PANOWIE "N" Dialogi (nie występuje w czołówce; informacja za słownikiem "Współcześni pisarze i badacze literatury. T. 2"),
- 1960 - ZEZOWATE SZCZĘŚCIE Obsada aktorska (nie występuje w czołówce; informacja o występie Dygata w filmie znajduje się w relacji z planu filmowego autorstwa Romana Polańskiego (asystenta reżysera) opublikowanego w numerze 25/1959 "Filmu", niestety nie została podana rola odegrana przez pisarza),
- 1959 - WSPÓLNY POKÓJ Dialogi,
- 1958 - POŻEGNANIA Scenariusz,
- 1957 - SKARB KAPITANA MARTENSA Dialogi,
- 1956 - WARSZAWSKA SYRENA Scenariusz, Scenariusz-nowela (nowela nosiła tytuł "Syrena Warszawska"; pierwodruk fragmentów: Film 1955 nr 41 s. 4-5; całość opublikowano w: "Utwory rozproszone. T. 1" Warszawa: PIW 1991),
Film fabularny
Inne nagrody dla ważniejszych filmów
- 1977 - TRĘDOWATA (1976) Nagroda im. Zbyszka Cybulskiego, nagrodę otrzymał/a Gabriela Kownacka
- 1959 - POŻEGNANIA Locarno (MFF) nagroda FIPRESCI, nagrodę otrzymał/a Wojciech Jerzy Has
Pierwowzory
- 1985 - JEZIORO BODEŃSKIE Autor pierwowzoru JEZIORO BODEŃSKIE
- 1985 - JEZIORO BODEŃSKIE Autor pierwowzoru KARNAWAŁ
- 1977 - PALACE HOTEL Autor pierwowzoru DWORZEC W MONACHIUM
- 1967 - JOWITA Autor pierwowzoru DISNEYLAND
- 1962 - STARY PROFESOR (4) w SPÓŹNIENI PRZECHODNIE Autor pierwowzoru STARY PROFESOR
- 1962 - PARYŻ 1945 (3) w SPÓŹNIENI PRZECHODNIE Autor pierwowzoru HOTEL METROPOLE
- 1962 - KRĄG ISTNIENIA (2) w SPÓŹNIENI PRZECHODNIE Autor pierwowzoru KRĄG ISTNIENIA
- 1962 - CZAS PRZYBLIŻA, CZAS ODDALA (1) w SPÓŹNIENI PRZECHODNIE Autor pierwowzoru CZAS PRZYBLIŻA, CZAS ODDALA
- 1958 - POŻEGNANIA Autor pierwowzoru POŻEGNANIA
- 1957 - 4 w SPOTKANIA Autor pierwowzoru LOTNISKO
- 1955 - NOWELA KOLARSKA w TRZY STARTY Autor pierwowzoru ZWYCIĘSTWO BĘDZIE ZA METĄ
