CZŁOWIEK Z ŻELAZA
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1981
- Premiera: 1981. 07. 27
- Gatunek: Film polityczny
- Dane techniczne: Barwny. 4269 m. 147 min.
Plenery: Gdańsk (Dworzec Główny, przystanek SKM Gdańsk Stocznia), Gdynia.
W czołówce filmu zamieszczono tekst: "Wszystkie postacie w tym filmie są dziełem wyobraźni autorów mimo, że przedstawiono je na tle rzeczywistych wydarzeń, jakie niedawno zaszły w Polsce, a w dialogach użyto pewnej ilości autentycznych wypowiedzi i dokumentów. Nie należy tych postaci łączyć z żadnymi prawdziwymi osobami, które odegrały istotną rolę w historycznym przełomie roku 1980."
W czasie wydarzeń sierpniowych w 1980 roku autor scenariusza Aleksander Ścibor-Rylski przebywał za granicą. W ciągu sześciu dni na podstawie dokumentów, relacji świadków, zapisów magnetofonowych napisał scenariusz "Człowieka z żelaza". Wyjaśniając tytuł filmu powiedział: "Birkut przyjechał ze wsi na budowę Nowej Huty twardy i takim pozostał. Narasta w nim świadomość, ale jako charakter pozostaje monolitem od początku do końca. Jego syn najpierw prezentuje się jako młody człowiek, dość nieufny i zamknięty w sobie. Jest dopiero takim kawałkiem żelaza, który trzeba wykuć. I wykuwa go życie - śmierć ojca, rok 1976, działalność w wolnych związkach zawodowych i wreszcie sam strajk."
Fabuła filmu jest kontynuacją losów rodziny Birkutów. Syn Mateusza Birkuta, Maciek Tomczyk, jest robotnikiem w stoczni gdańskiej. Jest także aktywnym działaczem komitetu strajkowego. Dziennikarz radiowy Winkel otrzymuje polecenie zrealizowania reportażu kompromitującego Tomczyka. Winkel przyjeżdża do Trójmiasta, składa wizytę Badeckiemu, przedstawicielowi lokalnych władz. Badecki stara się uświadomić, jak ważna jest dla władzy sprawa tego reportażu. Winkel próbuje się przedostać na teren strajkującej stoczni. Bezskutecznie. W tłumie zgromadzonym przed bramą zakładu spotyka dawnego znajomego Dzidka, któremu kiedyś załatwił pracę w telewizji gdańskiej. Dzidek opowiada mu o Tomczyku, który jest jego kolegą ze studiów. Aby uzyskać przepustkę na teren stoczni, Winkel odwiedza rodzinę działaczki związkowej Wiesławy Hulewicz. Dowiaduje się o małżeństwie Agnieszki, która w roku 1976 robiła film o Birkucie, z Maćkiem Tomczykiem. Teraz Agnieszka osadzona jest w areszcie za popieranie strajku. Dzięki znajomościom w milicji Winkel uzyskuje widzenie z nią. Dziewczyna opowiada dziennikarzowi - zna go z resztą z czasów pracy w telewizji - historię swej znajomości i małżeństwa z Birkutem. Ta rozmowa ostatecznie przekonuje go o słuszności żądań strajkujących. Postanawia, że reportaż, który miał zrobić, nigdy nie powstanie. Komisja Rządowa i Międzyzakładowy Komitet Strajkowy podpisują porozumienie.
Ekipa - lista skrócona
- Reżyseria: Andrzej Wajda
- Scenariusz: Aleksander Ścibor-Rylski
- Zdjęcia: Edward Kłosiński
- Scenografia: Allan Starski
- Dekoracja wnętrz: Magdalena Dipont
- Kostiumy: Wiesława Starska
- Muzyka: Andrzej Korzyński
- Dźwięk: Piotr Zawadzki
- Montaż: Halina Prugar
- Charakteryzacja: Anna Adamek
- Kierownictwo produkcji: Barbara Pec-Ślesicka
- Produkcja: Zespół Filmowy X
- Obsada aktorska: Jerzy Radziwiłowicz (Maciek Tomczyk, syn Birkuta - Mateusz Birkut), Krystyna Janda (Agnieszka), Marian Opania (Winkel), Irena Byrska (matka Hulewicz), Wiesława Kosmalska (Wiesława Hulewicz)
Nagrody
- 1981 - Cannes (MFF)-Złota Palma
- 1981 - Cannes (MFF)-nagroda Jury Ekumenicznego
- 1981 - Gdynia (do 1986 Gdańsk) (FPFF)-nagroda "Solidarności"
- 1981 - Łagów (Lubuskie Lato Filmowe)-Srebrne Grono nagroda specjalna przyznana przez społeczeństwo Łagowa oraz dyrekcję LLF
- 1982 - Oscar (Nagroda Amerykańskiej Akademii Sztuki Filmowej) nominacja w kategorii: film obcojęzyczny
Patrz także:
- 1976 - CZŁOWIEK Z MARMURU
