ZIEMIA OBIECANA
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1974
- Premiera: 1975. 02. 21
- Gatunek: Film historyczny, Film obyczajowy
- Dane techniczne: Barwny. Metraż: 35 mm. : 4632 m. 70 mm. : 6120 m. 179 min.
Plenery: Cieszyn, Łódź (Księży Młyn, ul. Moniuszki, park Źródliska, kino "Polonia", pałac Scheiblera na Placu Zwycięstwa (obecne Muzeum Kinematografii), fabryka i pałac Poznańskiego przy ul. Ogrodowej, fabryka Scheiblera ("Uniontex") przy ul. Tymienieckiego, Pałac Poznańskiego (dzisiejszy budynek Akademii Muzycznej) przy ul. Gdańskiej 32), Pabianice (ul. Lipowa - scena samobójstwa Trawińskiego, ul. Okulickiego, dawna fabryka "Pawelana"), Bielsko, Wrocław (ZOO).
Okres zdjęciowy: 15 lutego - 8 czerwca 1974. Budżet filmu: 31,3 mln zł.
Młody inżynier Karol Borowiecki pracuje w fabryce Bucholca jako główny inżynier, marząc o założeniu własnej fabryki, podobnie jak jego przyjaciele - Moryc Welt, młody pośrednik i Maks Baum, syn właściciela starej, podupadającej tkalni. Na wieczornym przedstawieniu w teatrze Karol odnawia znajomość z piękną żoną bogatego fabrykanta, Lucy Zuckerową i udaje mu się wyciągnąć od niej tajemnice depeszy, która zbulwersowała najpotężniejszych rekinów łódzkiego przemysłu: wkrótce mają zostać podniesione cła na bawełnę. Trzej przyjaciele łączą swe kapitały i Moryc wyjeżdża do Hamburga, by kupić jak największy transport surowca; po jego sprzedaży będą mieli kapitał zakładowy na budowę fabryki.
Inicjatywa Borowieckiego napotyka na zorganizowany opór środowiska fabrykantów łódzkich, obawiających się konkurencji polskiej firmy, mogącej liczyć na automatyczne poparcie w całym kraju. Borowieckiemu zamyka się kredyt, odmawia sprzedaży maszyn. Karol musi sprzedać rodzinny majątek w pobliżu Łodzi, który kupuje dawny fornal wzbogacony na dostawach do Łodzi. Ojciec Karola, ziemianin w dawnym stylu nie pojmujący nowych czasów, wraz z mieszkającą w jego dworku Anką, narzeczoną Borowieckiego, przenoszą się do Łodzi. Fabrykę udaje się dokończyć, jednak na uroczystym poświęceniu odwiedza Borowieckiego stary Zucker, który dowiedział się o romansie żony z Karolem. Mimo zapewnień o bezpodstawności oskarżeń, stary fabrykant nie wydaje się przekonany. Wkrótce Lucy wyjeżdża do Berlina, Karol potajemnie jej towarzyszy. Po drodze odbiera w pociągu telegram z wieścią o pożarze fabryki. Tej samej nocy umiera ojciec Karola.
Fabryka była nieubezpieczona, przyjaciele są zrujnowani. Jedynym wyjściem stanie się zerwanie z Anką i ślub z Madą Muller, córką niemieckiego milionera. Borowiecki osiąga swój cel, staje się wielkim rekinem przemysłu, jednak płaci za to całkowitą rezygnacją z dawnych ideałów i marzeń młodości.
9 października 2000 odbyła się w Teatrze Wielkim w Warszawie premiera nowej wersji filmu. W stosunku do pierwowzoru była krótsza o ok. 30 min. Zmieniona została kolejność niektórych scen filmu, pojawiły się także sceny znane z serialu tv, których nie było w pierwotnej wersji filmu (montażu dokonali Andrzej Wajda i Halina Prugar-Ketling). Nowa taśma eksploatacyjna wykonana została na taśmie Kodaka (poprzednia była na ORWO), a dźwięk przygotowany został w systemie Dolby Digital Stereo (prace, które doprowadziły do tego celu, wykonali m.in. specjaliści z warszawskiego studia Sonoria: Małgorzata Przedpełska-Bieniek, Grzegorz Lindemann, Jacek Kuśmierczyk, Andrzej Andruszkiewicz i Ewa Guziołek ze Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia, zaproszona przez Sonorię w charakterze konsultantki; w pracach uczestniczyli także: Krzysztof Wodziński, z którym ściśle współpracował Robert Buczkowski; brakujące efekty synchroniczne stworzył Henryk Zastróżny; końcowego zgrania nowego dźwięku dokonał Marek Wronko). Za restaurację obrazu (korektę barwną) odpowiedzialny był Witold Sobociński przy współpracy Ewy Chudzik z Zakładu Obróbki Taśmy Filmowej WFDiF.
Ekipa - lista skrócona
- Reżyseria: Andrzej Wajda
- Scenariusz: Andrzej Wajda
- Zdjęcia: Witold Sobociński, Edward Kłosiński, Wacław Dybowski
- Scenografia: Tadeusz Kosarewicz
- Dekoracja wnętrz: Maciej Maria Putowski
- Kostiumy: Barbara Ptak
- Muzyka: Wojciech Kilar
- Dźwięk: Krzysztof Wodziński, Leszek Wronko
- Montaż: Halina Prugar, Zofia Dwornik
- Charakteryzacja: Halina Ber
- Kierownictwo produkcji: Barbara Pec-Ślesicka, Janina Krassowska
- Produkcja: Zespół Filmowy X
- Obsada aktorska: Daniel Olbrychski (Karol Borowiecki), Wojciech Pszoniak (Moryc Welt), Andrzej Seweryn (Maks Baum), Kalina Jędrusik (Lucy Zuckerowa), Anna Nehrebecka (Anka)
Nagrody
- 1975 - Chicago (MFF)-Grand Prix "Złoty Hugo"
- 1975 - Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Grand Prix (Wielka Nagroda Jury "Złote Lwy")
- 1975 - Wojciech Pszoniak Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za pierwszoplanową rolę męską
- 1975 - Tadeusz Kosarewicz Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za scenografię
- 1975 - Wojciech Kilar Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za muzykę
- 1975 - Lublin (Międzynarodowe Forum Filmowe "Człowiek-Praca-Twórczość")-nagroda publiczności
- 1975 - Łagów (Lubuskie Lato Filmowe)-Grand Prix "Złote Grono" nazwa nagrody: Wyróżnienie I stopnia; za "wybitne walory artystyczne, za wielostronne ukazanie procesu historycznego w jego aspektach - politycznym, ekonomicznym i kulturalno-obyczajowym, i wreszcie za odważną, za wskroś nowoczesną interpretację pierwowzoru literackiego"
- 1975 - Łagów (Lubuskie Lato Filmowe)-Nagroda Koordynacyjnej Rady Artystycznej Kin Studyjnych za "wybitne walory poznawcze, ideowe, artystyczne, a szczególnie za wyrażenie w skondensowanej, wysoce emocjonalnej formie najistotniejszych problemów kształtowania się kapitalizmu na ziemiach polskich, na przykładzie rozwoju przemysłowej Łodzi"
- 1975 - Moskwa (MFF)-Złoty Medal
- 1975 - Syrenka Warszawska (nagroda Klubu Krytyki Filmowej SDP)-w kategorii filmu fabularnego przyznana podczas VII Lubuskiego Lata Filmowego w Łagowie
- 1975 - Andrzej Wajda Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia
- 1975 - Nagroda "Filmcritica" (pismo)
- 1976 - Bruksela (MFF)-II nagroda dziennikarzy
- 1976 - Tadeusz Kosarewicz Belgrad (MFF "FEST")-nagroda za scenografię
- 1976 - Oscar (Nagroda Amerykańskiej Akademii Sztuki Filmowej) nominacja w kategorii: film obcojęzyczny
- 1977 - Łódź (Przegląd Filmów Społeczno-Politycznych)-Główna Nagroda
- 1977 - Kartagena (MFF)-I nagroda
- 1977 - Andrzej Wajda Kartagena (MFF)-nagroda za reżyserię
- 1977 - Valladolid (MFF)-Wielka Nagroda "Złotego Kłosa"
- 1978 - Avellino (MFF Neorealistycznego)-I Nagroda "Złote Laceno"
- 1996 - Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") specjalna "Złota Kaczka" dla najlepszego filmu z okazji 50-lecia pisma "Film"; przyznana w 1997
- 1999 - Koniec wieku - ankieta "Polityki" 4 miejsce w ankiecie "Najciekawsze filmy polskie XX wieku"
- 2007 - Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") "Złota Kaczka" 50-lecia w kategorii: Najlepszy film
Pierwowzory
- Pierwowzór: ZIEMIA OBIECANA
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Władysław Reymont
Patrz także:
- 1975 - ZIEMIA OBIECANA (serial tv)



















