OSTATNI ŚWIADEK
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1969
- Premiera: 1970. 03. 13
- Gatunek: Film sensacyjny
- Dane techniczne: Czarno-biały. 2507 m. 83 min.
- Fot. Archiwum Janusza Michalewicza
- Galeria zdjęć (1)
II wojna światowa, Polska. Dwu esesmanów, wysługując się więźniami obozu koncentracyjnego, ukrywa w skalnym, podziemnym bunkrze zagrabione dzieła sztuki i kosztowności. Wkrótce więźniowie zostają rozstrzelani. Esesmani zaś cało unoszą głowy z wojennej zawieruchy. Mijają dwadzieścia cztery lata. W pewnym miasteczku na Ziemiach Zachodnich niejaki doktor Olszak bezskutecznie poszukuje tajemniczego skarbu. Twierdzi, że gdzieś w okolicy hitlerowcy ukryli zrabowane dobra wielkiej wartości. Mieszkańcy miasteczka i znajomi doktora z niedowierzaniem przyjmują te rewelacje. Traktują je jako skutek ciężkich doświadczeń obozowych Olszaka. Ten jednak nie myli się. Jest bowiem jedynym więźniem, tytułowym "ostatnim świadkiem", który ocalał z hitlerowskiej masakry, dokonanej tu przed laty. Niebawem przychodzi mu spotkać dawnych oprawców. Dwu niedawno przybyłych esesmanów, podających się obecnie za turystów - naukowców gorliwie myszkuje po okolicy. Oni również chcą znaleźć skarby, które ukryli tu przed laty. Olszak rozpoznaje jednego z nich, lecz nic nie może zrobić. Dokumenty Niemca są bez zarzutu. Mimo to doktor postanawia śledzić każdy krok przybyszów. Robi to jednak po amatorsku, wskutek czego wpada w poważne tarapaty.
Reżyser jeszcze przed premierą zapewnił filmowi dużą widownię, angażując do roli Olszaka Stanisława Mikulskiego, będącego wówczas u szczytu popularności po występach w "Stawce większej niż życie". W "Ostatnim świadku" Mikulski również gra bohatera odważnego i narażającego życie dla słusznej sprawy. Olszak jest jednak bardziej ludzki niż Hans Kloss. Jako cywil kilkakrotnie daje się przechytrzyć przeciwnikom i tylko przypadkowi bądź ekipie geologów, którzy w finale okażą się być milicjantami, zawdzięcza wyjście z opresji. Ma za sobą także bolesne przeżycia obozowe, które zostawiły ślady w jego psychice. Jednak to właśnie dzięki jego niezłomnej woli pomszczenia pomordowanych więźniów intryga zmierza do pomyślnego finału, a zło zostaje wreszcie ukarane. [PAT]
Ekipa
- Reżyseria: Jan Batory
- Reżyser II: Włodzimierz Olszewski
- Współpraca reżyserska: Anita Janeczkowa (w napisach imię: Anna), Beata Bilska
- Scenariusz: Jan Kowalski
- Dialogi: Janusz Wasylkowski
- Zdjęcia: Antoni Wójtowicz
- Operator kamery: Zbigniew Czajkowski
- Współpraca operatorska: Janusz Zachwajewski, Zygmunt Krusznicki
- Scenografia: Zdzisław Kielanowski
- Współpraca scenograficzna: Zbigniew Zagórski, Jerzy Śnieżawski
- Muzyka: Andrzej Kurylewicz
- Dyrygent: Andrzej Kurylewicz
- Konsultacja muzyczna: Piotr Marczewski (w czołówce określenie funkcji: muzykolog)
- Dźwięk: Ryszard Patkowski
- Współpraca dźwiękowa: Jan Franciszczak, Stanisław Hojden
- Montaż: Krystyna Komosińska
- Współpraca montażowa: Janina Kondzioła
- Charakteryzacja: Zbigniew Dobracki
- Współpraca charakteryzatorska: Tadeusz Domiczek
- Opracowanie graficzne: Bogdan Jaczewski (czołówka)
- Kierownictwo produkcji: Stanisław Daniel
- Kierownictwo produkcji II: Stanisław Moroszkiewicz
- Współpraca produkcyjna: Donat Bilski, Zdzisław Mrozowicz
- Produkcja: Zespół Filmowy Nike
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław), Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Stanisław Mikulski (Zbigniew Olszak), Maja Wodecka (Luiza, córka Schmidta), Artur Młodnicki (profesor Hubert Schmidt), Janusz Bylczyński (Otto Berger von Dunger, w czasie wojny komendant obozu), Edmund Fetting (Klaus Goltz, współpracownik Bergera), Eliasz Kuziemski (komendant MO), Roman Sykała (kierownik hotelu), Marian Wojtczak (przewodniczący rady narodowej), Wojciech Duryasz (milicjant-geolog), Stanisław Niwiński (milicjant-geolog), Zdzisław Kuźniar (SS-man dowodzący akcją likwidacji więźniów ukrywających skarb), Andrzej Krasicki (SS-man), Stanisław Łopatowski (SS-man zabijający chorego więźnia), Janusz Michalewicz (Marek, milicjant-geolog), Ryszard Kotys (więzień próbujący ucieczki; nie występuje w napisach), Mieczysław Łoza (więzień obozu; nie występuje w napisach), Jerzy Moes (SS-man; nie występuje w napisach)
