TRZECIA CZĘŚĆ NOCY
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1971
- Premiera: 1972. 01. 04
- Gatunek: Film psychologiczny, Film wojenny
- Dane techniczne: Barwny. 2900 m. 101 min.
- Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi
- Galeria zdjęć (23)
"Jeśli ten film można do czegoś porównać, to tylko do nagle zapalonej olbrzymiej latarni w martwym i monotonnym krajobrazie" - pisał krytyk po premierze "Trzeciej części nocy". Długometrażowy debiut Andrzeja Żuławskiego stał się jednym z najgoręcej dyskutowanych filmów 1971 roku. Na tle ówczesnej polskiej kinematografii szokował oryginalną strukturą narracji, barokowym przepychem inscenizacji, odważnym łączeniem brutalnego naturalizmu z wizjonerstwem. Wniósł też nową interpretację okresu okupacji, dość odległą od tego, co proponowała "szkoła polska". Żuławskiemu, urodzonemu w roku 1940, rozterki pokolenia Kolumbów trudno było uznać za swoje. W "Trzeciej części nocy" pokazał więc "czas pogardy" pozbawiony narodowej mitologii i politycznych podtekstów. W jego ujęciu okupacja jest przede wszystkim "okresem rozpadu istniejącego porządku i norm, okresem śmiercionośnego chaosu, tworzenia się nowej odporności, nowych praw i nowej struktury bytowej, okresem zagłady, ale i próby, gdyż przetrwają tylko ci, którzy są zdolni unieść nowe brzemię epoki". Dla Żuławskiego wojna to bezsensowny koszmar o niemal apokaliptycznych rozmiarach. Nie przypadkiem zresztą klamrę otwierającą i kończącą film stanowi cytat z Apokalipsy św. Jana.
Żona, matka i syn Michała zostali na jego oczach zamordowani przez Niemców. On ocalał wraz z ojcem przez przypadek. Szuka kontaktu z podziemiem. Uciekając przed Niemcami schronił się w mieszkaniu, w którym przyjął na świat dziecko rodzącej kobiety. Jej mąż, ciężko ranny, został aresztowany. Michał troszczy się o Martę i dziecko. Podejmuje pracę jako karmiciel wszy w Instytucie Weigla. Marta jest tak podobna do nieżyjącej żony, że czasami nie potrafi jej odróżnić. Uzyskuje zgodę dowództwa na odbicie męża Marty, lecz wszyscy jego towarzysze z organizacji wpadają w ręce Niemców. Sam dociera do separatki w szpitalu, tam jednak dosięga go kula żandarma.
Ekipa - lista skrócona
- Reżyseria: Andrzej Żuławski
- Scenariusz: Mirosław Żuławski, Andrzej Żuławski
- Zdjęcia: Witold Sobociński
- Scenografia: Teresa Barska
- Dekoracja wnętrz: Stanisław Ledóchowski
- Kostiumy: Lidia Rzeszewska
- Muzyka: Andrzej Korzyński
- Dźwięk: Małgorzata Jaworska
- Montaż: Halina Prugar
- Charakteryzacja: Halina Ber
- Kierownictwo produkcji: Barbara Pec-Ślesicka
- Produkcja: Zespół Filmowy Wektor
- Obsada aktorska: Małgorzata Braunek (Helena, żona Michała - Marta), Leszek Teleszyński (Michał), Jan Nowicki (Jan, pierwszy mąż Heleny), Jerzy Goliński (ojciec Michała), Anna Milewska (zakonnica Klara, siostra Michała)
Nagrody
- 1971 - Andrzej Żuławski Nagroda im. Andrzeja Munka (przyznawana przez PWSFTviT)
- 1972 - Adelaide (MFF)-Dyplom Uznania
- 1973 - Koszalin (KSF "Młodzi i Film")-nagroda "Jantar" za oryginalne podjęcie tematyki wojennej i sugestywną ekspresję wizualną; nazwa festiwalu: I Międzynarodowe Spotkania Filmowe "Młodzież na ekranie"
