ŻYWOT MATEUSZA
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1967
- Premiera: 1968. 02. 16
- Gatunek: Film psychologiczny, Film poetycki
- Dane techniczne: Czarno-biały. 2159 m. 76 min.
Wydaje się, że najtrafniej można by film ten nazwać poetycką przypowieścią, podobną starym przypowieściom łączącym w sobie proste motywy fabularne z elementami bajki i baśni. "Żywot Mateusza" jest adaptacją znanej u nas powieści norweskiego pisarza Tarjei Vesaasa "Ptaki". W niektórych momentach fabuła powieści została zmieniona, wiele opuszczono, to jednak, co pozostało, utrzymane jest w nastroju książki Vesaasa - trochę tajemniczym, pełnym niedopowiedzeń. Bohaterem jest Mateusz - człowiek nadwrażliwy, o duszy dziecka, przez otoczenie uznawany za półgłówka, żyjący w harmonii z otaczającą go przyrodą. Razem z siostrą Olgą zamieszkuje samotną chatę wśród lasów i jezior - gdzieś na północy Europy. Gdzieś to znaczy wszędzie, gdzie na brzegach jezior stoją stare sosnowe lasy i rosną brzozy. Tę niekonkretność miejsca należy uznać za zabieg zamierzony - reżyser bowiem chciał uniknąć imitowania norweskich realiów. Spokojne, niemal sielankowe życie Mateusza ma jednak zostać przerwane - coś ma się wydarzyć. Otaczająca go przyroda ostrzega o zbliżającym się nieszczęściu - jego przyjaciel "wielki ptak" zostaje zastrzelony, drzewo noszące jego imię powala piorun, nawiedzają go senne koszmary. Olga odnajduje w końcu "swojego" mężczyznę i sprowadza go do chaty nad jeziorem. Mateusz w domu siostry czuje się coraz bardziej zbędny, przeczuwa zbliżające się osamotnienie, którego zawsze się obawiał. Postanawia rozstać się ze światem ludzi, do którego nigdy nie należał. Wybiera śmierć samobójczą, jako ucieczkę przed grożącą mu samotnością. "Żywot Mateusza" był debiutem reżyserskim Witolda Leszczyńskiego, jego pracą dyplomową w PWSTiF w Łodzi. Otrzymał za niego m.in. Grand Prix na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Młodzieżowych w Cannes, Grand Prix na MFF w Valladolid i nagrodę dla najlepszego filmu na festiwalu w Colombo. [PAT]
Ekipa
- Reżyseria: Witold Leszczyński
- Współpraca reżyserska: Haakon Sandoy
- Scenariusz: Witold Leszczyński, Wojciech Solarz
- Zdjęcia: Andrzej Kostenko
- Współpraca operatorska: Jacek Mierosławski
- Konsultacja muzyczna: Anna Dolewska
- Dźwięk: Wiesław Ćwikliński
- Współpraca dźwiękowa: Zygmunt Nowak
- Montaż: Zenon Piórecki
- Opieka artystyczna: Wanda Jakubowska
- Kierownictwo produkcji: Tadeusz Baljon
- Współpraca produkcyjna: Wojciech Karmoliński, Włodzimierz Kaczmarski
- Asystent kierownika produkcji: Kazimierz Sioma (nie występuje w czołówce)
- Produkcja: Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa Telewizyjna i Teatralna (Łódź), Zespół Filmowy Start
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Franciszek Pieczka (Matis), Anna Milewska (Olga), Wirgiliusz Gryń (Jan), Aleksander Fogiel (Gospodarz), Hanna Skarżanka (Gospodyni), Małgorzata Braunek (Anna), Maria Janiec (Ewa), Elżbieta Nowacka (dziewczyna), Kazimierz Borowiec (chłopak), Aleksander Iwaniec (myśliwy), Joanna Szczerbic, Witold Leszczyński (mężczyzna w zagranicznym samochodzie; nie występuje w czołówce)
- Obsada dubbingu: Zdzisław Maklakiewicz (młynarz; nie występuje w napisach)
Nagrody
- 1969 - Polne Kwiaty (nagroda w plebiscycie widzów Wielkopolski) dla najlepszego filmu polskiego w roku 1968
- 1969 - Franciszek Pieczka Polne Kwiaty (nagroda w plebiscycie widzów Wielkopolski)
- 1969 - Cannes (MFF dla Młodzieży)-Grand Prix
- 1968 - Witold Leszczyński Nagroda im. Andrzeja Munka (przyznawana przez PWSFTviT)
- 1968 - Franciszek Pieczka Chicago (MFF)-"Srebrny Hugo"
- 1969 - Valladolid (MFF)-I nagroda
- 1969 - Kolombo (MFF)-I nagroda
- 1969 - Kolombo (MFF)-nagroda Stowarzyszenia Dziennikarzy Cejlonu
- 1970 - Adelaide-Auckland (MFF)-I nagroda
- 1968 - Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") w kategorii: najlepszy film polski; przyznana w 1969
Varia
- Utwór muzyczny: CONCERTO GROSSO OP. 6 NR 8
- Muzyka : Arcangelo Corelli
- Wykonanie muzyki : Łódzka Orkiestra Kameralna Pro Musica
Pierwowzory
- Pierwowzór: PTAKI
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Tarjei Vesaas


















