DZIEJE GRZECHU
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1975
- Premiera: 1975. 06. 03
- Gatunek: Film psychologiczny
- Dane techniczne: Barwny. 3560 m. 124 min.
Plenery: Pabianice (róg ul. Bugaj i Piotra Skargi).

- Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi
- Galeria zdjęć (6)
"Romans kolejowy", "powieść seksualna", "estetyczna katastrofa w dwóch tomach" - tak określano na początku wieku "Dzieje grzechu" Stefana Żeromskiego. Drukowana na łamach warszawskiej "Nowej Gazety" - od września 1906 do lutego 1908 - powieść stała się skandalem literackim epoki. Filmowcy zainteresowali się nią już w roku 1911. Za przyzwoleniem pisarza pierwszej ekranizacji - oczywiście niemej - dokonał wówczas Antoni Bednarczyk i była to pierwsza w Polsce filmowa adaptacja literackiego utworu. W roku 1933 wersję dźwiękową zrealizował Henryk Szaro, film Waleriana Borowczyka jest więc już trzecią adaptacją powieści Żeromskiego i to adaptacją bardzo wierną. "Czytając "Dzieje grzechu" myślałem jednak mniej o bohaterach, a bardziej o samym pisarzu, o tym jaki był jego prawdziwy stosunek do nich, myślałem też o czytelniku, o jego reakcjach i wyobraźni. Na tym głównie polega wierność mojego filmu w stosunku do powieści" - mówił reżyser w jednym z wywiadów. Film zwraca uwagę bogatą scenografią i dbałością o szczegóły, większa część akcji rozgrywa się we wnętrzach naturalnych, głównie w Łodzi. Wszystko jest wierną kopią rzeczywistości, np. obrazy wiszące w domach bohaterów w większości zostały wypożyczone z muzeum. Autorce scenografii Teresie Barskiej zadanie ułatwiła drobiazgowość, z jaką Żeromski opisywał wnętrza. Walerian Borowczyk ogromną uwagę przywiązuje nie tylko do scenografii, ale i do zdjęć, sam bowiem jest operatorem. Dlatego też wybrał Zygmunta Samosiuka, którego uważał wówczas za najlepszego polskiego operatora, jak podkreślał, jego zrozumienie roli operatora, ogromna elastyczność, umiejętność przystosowania się do życzeń i temperamentu reżysera są przykładowe". Akcja "Dziejów grzechu" rozgrywa się na przełomie wieków. Ewa Pobratyńska, młoda dziewczyna pochodząca ze zubożałej rodziny ziemiańskiej, pracuje w biurze kolejowym. Zarobione pieniądze odaje rodzicom, którzy utrzymują się jedynie z wynajmowania pokojów sublokatorom. Właśnie między jednym z nich, Łukaszem Niepołomskim, a Ewą rodzi się miłość. Łukasz jest jednak żonaty, a jego starania o rozwód nie przynoszą efektów. Matka Ewy, przeczuwając zbliżającą się tragedię, nakłania Niepołomskiego, by wyjechał z miasta. Zakochana Ewa trafia jednak na jego ślad - dowiaduje się, że jej ukochany został ranny w pojedynku i jest w szpitalu. Dziewczyna rzuca dom i pracę i jedzie do Łukasza. Jej opieka sprawia, że szybko wraca on do zdrowia. Na czas rekonwalescencji wynajmują pokój w żydowskiej dzielnicy. Szczęście Ewy trwa jednak krótko, Łukasz wyjeżdża do Rzymu, by starać się o rozwód, a ona uświadamia sobie, że jest w ciąży. Pod wpływem szoku Ewa zabija dziecko, które im się rodzi. Ewą opiekuje się kochający ją hrabia Szczerbic. Ewa dowiaduje się, że Łukasz po uzyskaniu rozwodu ożenił się z posażną panną. Zostaje kochanką bandyty Pochronia, którego wspólnik wie o zabitym dziecku. Szantażowana bierze udział w rabunkowym morderstwie Szczerbica. Ucieka do Polski, zostaje prostytutką. Pochroń organizuje napad na mieszkanie Łukasza. Ewie udaje się go ostrzec, lecz sama, śmiertelnie ranna, umiera na rękach ukochanego.
Ekipa
- Reżyseria: Walerian Borowczyk
- Współpraca reżyserska: Jan Rutkiewicz, Paweł Mann, Ewa Smal, Anna Beata Bohdziewicz
- Scenariusz: Walerian Borowczyk
- Zdjęcia: Zygmunt Samosiuk
- Współpraca operatorska: Eugeniusz Gawrysiak, Kazimierz Pawlak
- Scenografia: Teresa Barska
- Współpraca scenograficzna: Felicja Blaszyńska, Andrzej Rafał Waltenberger, Bolesław Pieczyński
- Dekoracja wnętrz: Marek Iwaszkiewicz
- Kostiumy: Jerzy Szeski
- Współpraca kostiumograficzna: Roswita Stern
- Konsultacja muzyczna: Anna Iżykowska
- Muzyka: Felix Mendelssohn-Bartholdy, Johann Pachelbel
- Dźwięk: Jan Czerwiński
- Współpraca dźwiękowa: Marian Redlich, Andrzej Kubik, Zygmunt Nowak
- Montaż: Lidia Pacewicz
- Współpraca montażowa: Zygmunt Zieliński
- Charakteryzacja: Zbigniew Dobracki, Jan Płażewski, Zofia Macińska
- Kierownictwo produkcji: Helena Nowicka
- Organizacja zdjęć: Lechosław Szuttenbach, Stanisław Moroszkiewicz, Henryk Strzebiecki, Halina Gąsior
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Tor
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Grażyna Długołęcka (Ewa Pobratyńska), Jerzy Zelnik (Łukasz Niepołomski , miłość Ewy), Olgierd Łukaszewicz (Zygmunt Szczerbic , właściciel majątku Zgliszcze, chlebodawca Niepołomskiego, kochanek Ewy), Roman Wilhelmi (Antoni Pochroń , bandyta, wspólnik Płazy-Spławskiego), Marek Walczewski (Płaza-Spławski , bandyta, wspólnik Pochronia), Karolina Lubieńska (Pobratyńska, matka Ewy), Zdzisław Mrożewski (Pobratyński, ojciec Ewy), Zbigniew Zapasiewicz (ksiądz Jutkiewicz), Mieczysław Voit (Cyprian Bodzanta , hrabia, założyciel "Majdanu" - ośrodka reedukacyjnego dla upadłych kobiet, kochanek Pobratyńskiej), Marek Bargiełowski (Adolf Horst, sublokator Pobratyńskich), Jadwiga Chojnacka (służąca Leośka), Władysław Hańcza (doktor Wielgosiński leczący rannego Niepołomskiego), Jolanta Szemberg (Aniela), Bogusław Sochnacki (Żyd, gospodarz Ewy i Niepołomskiego na prowincji), Janusz Zakrzeński (redaktor "Tygodnika Naukowego"), Zbigniew Koczanowicz (naczelnik biura, miejsca pracy Ewy), Jan Piechociński (student Stanisław Liwicki w Paryżu), Henryk Hunko (Batasiński, wspólnik Pochronia), Tomasz Lengren (Fajtaś, wspólnik Pochronia), Bogdan Wiśniewski, Paul Arenkens, Thea Schmidt-Keune Diavolo, Jadwiga Siennicka, Barbara Marszałek, Maria Robaszkiewicz, Barbara Dembińska, Zofia Gienieczko, Ewa Jeż, Maria Kowalik (dziewczyna w szwalni), Stanisław Tylczyński, Tadeusz Teodorczyk (doktor w kabarecie w Wiedniu), Irena Burawska, Piotr Augustyniak, Eugeniusz Korczarowski, Józef Łodyński, Zofia Wilczyńska, Czesław Piaskowski, Dymitr Hołówko, Jan Paweł Kruk (znajomy Horsta w kawiarni), Mariusz Leszczyński, Karol Obidniak, Kazimierz Iwiński, Walerian Borowczyk (Piotr Iwanycz, mężczyzna w kasynie; nie występuje w napisach), Zygmunt Samosiuk (żona Piotra Iwanycza; nie występuje w napisach)
Varia
- Utwór muzyczny: KONCERT SKRZYPCOWY E-MOLL OP. 64
- Muzyka : Felix Mendelssohn-Bartholdy
- Wykonanie muzyki : Konstanty Andrzej Kulka, Filharmonia Narodowa (Warszawa)
- Dyrygent : Jerzy Katlewicz
- Utwór muzyczny: PRELUDIUM ORGANOWE D-MOLL
- Muzyka : Johann Pachelbel
- Wykonanie muzyki : Feliks Raczkowski
Pierwowzory
- Pierwowzór: DZIEJE GRZECHU
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Stefan Żeromski

















