PÓJDZIESZ PONAD SADEM
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1974
- Premiera: 1974. 07. 09
- Gatunek: Film psychologiczny
- Dane techniczne: Barwny. 2294 m. 80 min.
Plenery: Łódź (pl. Wolności, pl. Dąbrowskiego, kompleks fabryczny Poznańskich przy ul. Ogrodowej, Pałacyk Schweikerta przy ul. Piotrkowskiej 262/264).
Śmierć ojca nie pozwala Józkowi i Frankowi cieszyć się wigilią: muszą teraz określić swą przyszłość. Starszy z braci obejmuje skromną gospodarkę, siedemnastoletni Franek - wierny marzeniom ojca, który wróżył mu lepszy los ("Ty, Franek, pójdziesz ponad sadem", mawiał) - pragnie kontynuować naukę. By nie ciążyć bratu chłopiec postanawia utrzymywać się sam: podejmuje pracę niewykwalifikowanego robotnika (jest wózkarzem w fabryce włókienniczej), a uczy się w liceum korespondencyjnym. Do Łodzi dojeżdża autobusem - wyrusza o świcie, wraca wieczorami.
Józek nie wierzy w powodzenie planów brata, a gdy Franek zmuszony przez nowych kolegów do "wkupienia się", wraca do domu pijany - prawem starszeństwa pragnie nakazać mu pozostanie na wsi...
Franek nie poddaje się: ambitnie, z uporem dąży do uzyskania matury. Stopniowo przełamuje trudności, aklimatyzuje się w fabryce, robi postępy w szkole i choć czuje się jeszcze silnie związany ze wsią - coraz bardziej wtapia się w społeczność miejską. Ku nowemu środowisku prowadzi go także młodzieńcza miłość do poznanej w fabryce Anki... Rocznica śmierci ojca. Józek przedstawia bratu narzeczoną: małżeństwo ułatwi mu podźwignięcie zaniedbanej ojcowizny. Zaproszona na wesele Anka zraża się do chłopskiego środowiska, którego obyczaju nie potrafi zaakceptować...
Matura. Za namową szkolnego kolegi upragnione świadectwo czci Franek w knajpie. Pijani wywołują burdę w domu Anki - zniechęcona dziewczyna unika odtąd Franka...
W domu brata nie widzi już Franek dla siebie miejsca. Rozumie, że na wsi nie może już pozostać, że musi iść dalej i wyżej - "ponad sad". Na uniwersytet odprowadzają go dumni z dyplomu kolegi inni wózkarze...
Film "Pójdziesz ponad sadem" został na ogół dobrze przyjęty przez krytykę, podkreślano udany debiut Krzysztofa Stroińskiego w roli Franka, niebanalne nakreślenie przez reżysera środowiska robotniczego, a także rzadko spotykaną wówczas w polskim kinie optymistyczną wymowę filmu. [PAT]
Ekipa
- Reżyseria: Waldemar Podgórski
- Współpraca reżyserska: Włodzimierz Kamiński, Ewa Janota, Marek Nowakowski, Wera Karmowska
- Scenariusz: Waldemar Podgórski
- Dialogi: Ryszard Binkowski
- Zdjęcia: Wacław Dybowski, Jan Laskowski
- Operator kamery: Franciszek Kądziołka
- Współpraca operatorska: Zdzisław Borowczyk, Jerzy Gajewski, Aleksy Krywsza
- Scenografia: Roman Wołyniec
- Współpraca scenograficzna: Felicja Blaszyńska
- Dekoracja wnętrz: Alina Sienkiewicz
- Kostiumy: Danuta Kowner
- Muzyka: Waldemar Kazanecki
- Wykonanie muzyki: Orkiestra Polskiego Radia i Telewizji
- Dyrygent: Henryk Debich
- Konsultacja muzyczna: Anna Iżykowska
- Dźwięk: Jerzy Blaszyński, Stanisław Piotrowski
- Współpraca dźwiękowa: Marian Redlich, H. Klimczak, Zygmunt Nowak
- Montaż: Alina Faflik
- Współpraca montażowa: Aurelia Rut
- Charakteryzacja: Janina Sękowska
- Współpraca charakteryzatorska: Monika Wiśniewska
- Kierownictwo produkcji: Stefan Adamek
- Kierownictwo produkcji II: Anna Rdest
- Współpraca produkcyjna: Zdzisław Mrozowicz, Witold Wawrzyniak, Andrzej Gryczyński
- Produkcja: Zespół Filmowy Pryzmat
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Krzysztof Stroiński (Franek Bieniak), Jerzy Cnota (wózkarz Maniek), Bożena Dykiel (Zocha, żona Józka), Henryk Hunko (wózkarz Złociak), Michał Leśniak (wózkarz), Józef Osławski (Józek Bieniak, brat Franka), Franciszek Trzeciak (wózkarz), Magdalena Wołłejko (Anka, dziewczyna Franka), Marek Frąckowiak (wózkarz), Kazimierz Krzaczkowski (Leszek Raczek, uczeń liceum wieczorowego), Alicja Migulanka (matka Zochy), Bronisław Pawlik (nauczyciel geografii), Bogusław Sochnacki (windziarz), Wojciech Standełło (wózkarz Antoś), Zdzisław Szymański (ojciec Zochy), Janina Borońska (urzędniczka w urzędzie zatrudnienia; nie występuje w czołówce), Piotr Krukowski (działacz ZMS w fabryce; nie występuje w czołówce), Mirosława Marcheluk (nauczycielka matematyki; nie występuje w czołówce), Zofia Merle (urzędniczka w fabryce; nie występuje w czołówce)
Nagrody
- 1974 - Ryszard Binkowski Koszalin (Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych "Młodzi i Film")-nagroda za scenariusz otrzymał także stypendium prezydenta Koszalina; nazwa festiwalu: II Międzynarodowe Spotkania Filmowe "Młodzi i film"
- 1976 - Santarem (MFF)-nagroda miasta Santarem
Pierwowzory
- Pierwowzór: PÓJDZIESZ PONAD SADEM
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Ryszard Binkowski
