DRESZCZE
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1981
- Premiera: 1981. 11. 23
- Gatunek: Film psychologiczny, Film polityczny
- Dane techniczne: Barwny. 3000 m. 102 min.
- Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi
- Galeria zdjęć (16)
Srebrny Niedźwiedź na XXXII Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie Zachodnim, nagrody Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyki Filmowej (FIPRESCI) i Międzynarodowego Stowarzyszenia Kin Artystycznych (CICAE). To tylko część wyróżnień, którymi uhonorowano "Dreszcze" - w opinii wielu krytyków najlepszy film w dorobku Wojciecha Marczewskiego. Ich zdaniem polski reżyser jako jeden z nielicznych (obok Istvana Szabo) odsłonił tak głęboko i szczerze kulisy świadomości dziecka epoki komunizmu. "By pojąć "Dreszcze" trzeba wniknąć w klimat epoki. Nie miał on wiele wspólnego ze zgiełkiem konkurencyjnych ideologii, charakterystycznym dla demokracji zachodnich; superideologia niwelowała różnice poglądów. Nieważne, na jakiej podstawie aresztowano ojca małego bohatera filmu (jest to reminiscencja aresztowania ojca Wojciecha Marczewskiego). Mógł być z przekonań narodowcem, katolikiem, socjalistą. Ustrojowi "robotniczo-chłopskiemu" zagrażał w zasadzie każdy, kto nie był doskonałym konformistą" (Tadeusz Sobolewski). "Doskonały konformizm" to propozycja, którą przedstawia fanatyczna druhna, nękanemu przez światopoglądowe niepokoje, Tomkowi. Owa propozycja, wzmocniona przez erotyczną fascynację chłopca, jest nad wyraz atrakcyjna. Nie tylko tłumaczy niezrozumiały świat i zaspokaja potrzeby religijne, ale w dodatku obiecuje jakąś formę miłosnego spełnienia. Krytyka widziała w "Dreszczach" nie tylko film rozrachunkowy. Dopatrywano się w nim również wpływów surrelizmu i twórczości Roberta Musila ("Niepokoje wychowanka Torlessa", "Człowiek bez właściwości"). Dla wielu dzieło Marczewskiego stało się też niepokojącym "memento", że "totalitarna religia" zawsze może się odrodzić - obojętnie pod jaką postacią.
Rok 1955. Trzynastoletni Tomek chodzi do szkoły, jego ojciec przebywa w więzieniu. Tomek wyjeżdża na obóz harcerski. Jego postępowanie jest naganne. Kiedy wszyscy gonią wyrostka, który wybił kamieniem szybę, co uznano za prowokację polityczną, Tomek nie bierze udziału w pościgu. Wpisany zostaje na czarną listę. Wraz z kolegami "deprawuje" ideowego Dominika, pojąc go winem i każąc słuchać "Głosu Ameryki". Jest świadkiem kłótni druhny - przewodniczki z kochającym ją mężczyzną, który usiłuje ją przekonać, że Partia powinna odstąpić od dogmatów i przyznać się do popełnionych błędów. Tomek coraz bardziej ulega wpływom druhny - przewodniczki, pryncypialnej, ślepo wierzącej i posłusznej temu, co mówić i robić każe "góra" . . . Docierają wiadomości o wydarzeniach w Poznaniu. Dominik po przeczytaniu informacji o zwalnianiu więźniów politycznych popełnia samobójstwo. Wstrząśnięty tym Tomek przeprowadza samokrytykę i bierze winę na siebie . . . Przybywa zwolniony z więzienia ojciec Tomka, ale nie może znaleźć wspólnego języka z synem . . . Obóz zostaje rozwiązany i dzieci są pospiesznie wysyłane do domu.
Ekipa - lista skrócona
- Reżyseria: Wojciech Marczewski
- Scenariusz: Wojciech Marczewski
- Zdjęcia: Jerzy Zieliński
- Scenografia: Andrzej Kowalczyk
- Dekoracja wnętrz: Anna Jakiełek
- Kostiumy: Alicja Wasilewska
- Muzyka: Andrzej Trzaskowski
- Dźwięk: Mariusz Kuczyński
- Montaż: Irena Choryńska
- Charakteryzacja: Zygmunt Kaźmierski
- Kierownictwo produkcji: Zbigniew Tołłoczko
- Produkcja: Studio Filmowe Tor
- Obsada aktorska: Tomasz Hudziec (Tomek Żukowski), Teresa Marczewska (druhna przewodniczka), Marek Kondrat (wychowawca klasowy)
Nagrody
- 1982 - Berlin (MFF)-"Srebrny Niedźwiedź"
- 1982 - Berlin (MFF)-nagroda FIPRESCI
- 1982 - Berlin (MFF)-nagroda OCIC (Międzynarodowa Katolicka Organizacja Filmowa)
- 1982 - Berlin (MFF)-nagroda Międzynarodowego Zrzeszenia Klubów Filmowych
- 1983 - Don Kichot (Nagroda PF DKF)
- 1981 - Gdynia (do 1986 Gdańsk) (FPFF)-Nagroda Główna Jury
- 1981 - Teresa Marczewska Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za pierwszoplanową rolę kobiecą
- 1981 - Irena Choryńska Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za montaż
