PUNKTY ZA POCHODZENIE
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1982
- Premiera: 1983. 02. 14
- Gatunek: Film obyczajowy
- Dane techniczne: Barwny. 2327 m. 81 min.
Plenery: Warszawa (m.in. "Zachęta" (filmowa "szkoła teatralna"), hotel "Victoria", Teatr Studio).
Władek Seretny jedzie na egzamin wstępny do szkoły teatralnej. Konkurenci, rozpoznając jego chłopskie pochodzenie, starają się go ośmieszyć; odpowiada im lekceważeniem. Podczas egzaminu jako jedyny pojmuje dosłownie zadanie odegrania scenki na basenie i rozbiera się, wzbudzając wesołość wśród członków komisji. Tylko stary profesor wyczuwa w chłopcu materiał na artystę, nie może mu jednak pomóc. Po recytacji wiersza - jest to współczesna rewolucyjna poezja robotnicza - Władek odpada. Dowiaduje się, że nie wyniósł z domu wiedzy ani kultury, że ma zbyt mało wyrazistą twarz i szczękościsk. Ale profesorka dykcji zachęca go do pracy i obiecuje prywatne lekcje. Opuszczając gmach uczelni Władek trafia w środek grupy łowców autografów, która otacza znanego gwiazdora. Chłopiec nie poddaje się psychozie. W domu Władek mówi, że został przyjęty na studia, ale nie przyznano mu akademika ani stypendium. Ojciec żyje innymi problemami - robotnicy z cementowni znowu ukradli z pola kartofle, magazynier oszukuje przy dostawach - pisze jednak do mieszkającego w mieście starego przyjaciela list z prośbą o przyjęcie Władka na stancję. Karol Owsiański serdecznie wita chłopca. Całe dnie spędza Władek u profesorki dykcji: odwdzięczając się za lekcje opiekuje się jej małymi dziećmi. Wkrótce Owsiański, oburzony późnymi powrotami, wyrzuca go z mieszkania. Parę nocy spędza Władek w teatrze, skąd maszynista Sobański zabiera go do siebie, mimo iż przy jego wielodzietnej rodzinie trudno o wolny kąt. Chłopcu udaje się otrzymać posadę teatralnego gońca, dzięki temu poznaje krąg ludzi związanych z teatrem, od profesorów po studentów. Pewnego dnia przyjeżdża matka. Władek mówi kolegom, że to gospodyni i wysyła ją do mieszkania Sobańskich. Po powrocie już jej nie zastaje. Na następny egzamin chłopiec przygotowuje fragmenty roli Konrada z "Wyzwolenia" Wyspiańskiego. Umawia się ze znanym reżyserem, który właśnie wystawia tę sztukę w teatrze. Reżyser okazuje się homoseksualistą; kwestie Konrada z II aktu ("A co jest mi wstrętne i nieznośne...") przerywa propozycją bruderszaftu i pieszczotami. Władek reaguje ostro. Reżyser wyrzuca go, mimo iż chłopiec zdaje się żałować swej reakcji. Wkrótce potem następuje awantura z dyrektorem, po której Władek traci posadę. Ale nawiązuje kontakt ze starym profesorem. Od niego uczy się interpretować tekst, a także rozumieć istotę artyzmu i jej funkcję społeczną. Profesor prowadzi lekcje z Władkiem regularnie, choć czuje się coraz gorzej. Efekty nauki są widoczne. Mocno brzmi dialog Konrada z Maską 11-ą - o oszustach, kradnących narodowi duszę. Po świętach umiera ojciec. Siostra Władka zabiera do siebie matkę, gospodarkę trzeba przekazać państwu. Leśniczy musi zabić psa, który nie chce opuścić swojego podwórka. Władek przechodzi okres załamania, jednak stary profesor nie pozwala mu wrócić na wieś i zmarnować dotychczasowego wysiłku. Przypadkowo chłopiec spotyka Jolę, która razem z nim zdawała egzamin wstępny. Obrotna pannica nawiązuje szereg korzystnych znajomości, jest stałą bywalczynią SPATiF-u. Dzięki niej Władek dostaje się do klubu; równocześnie portier nie wpuszcza znanego gwiazdora, nie posiadającego karty wstępu. W lokalu chłopiec poznaje zdegenerowanego profesora filozofii, który odkrywa przed nim sens cierpienia i przebaczania, istotę doświadczeń życiowych; jego poglądy stają się dla Władka źródłem siły wewnętrznej. Także podporządkowanie sobie Joli pozwala mu okrzepnąć i zmężnieć. Umiera stary profesor; w ostatnich chwilach życia zachęca go do dalszych wysiłków. W pustym teatrze Władek wygłasza kolejny monolog Konrada - "Warchoły to wy...". Mocno brzmi tekst Wyspiańskiego. Scena powoli przekształca się w kartoflisko.
Ekipa
- Reżyseria: Franciszek Trzeciak
- Reżyser II: Wojciech Strzemżalski, Kazimierz Korytkowski
- Współpraca reżyserska: Barbara Dąbkiewicz
- Scenariusz: Franciszek Trzeciak
- Dialogi: Franciszek Trzeciak
- Zdjęcia: Włodzimierz Precht
- Zdjęcia-współpraca: Andrzej Dmoch
- Operator kamery: Waldemar Niedziałkowski, Stanisław Świątek
- Współpraca operatorska: Leszek Ostrowski
- Scenografia: Andrzej Skoczylas
- Współpraca scenograficzna: Maciej Dybowski
- Kostiumy: Ewa Krzemińska
- Współpraca kostiumograficzna: Ewa Kuźmińska
- Muzyka: Piotr Figiel
- Dyrygent: Piotr Figiel
- Konsultacja muzyczna: Anna Grabowska
- Dźwięk: Janusz Retzer
- Współpraca dźwiękowa: Leszek Krzywicki
- Montaż: Walentyna Wojciechowska
- Współpraca montażowa: Barbara Kraśnicka
- Charakteryzacja: Krystyna Leszczyńska
- Kierownictwo produkcji: Halina Kawecka
- Kierownictwo produkcji II: Andrzej Lubiankowski, Władysław Żak
- Organizacja produkcji: Irena Hojnacka, Jadwiga Topolska
- Kierownictwo planu: Anna Kowalewska
- Produkcja: Zespół Filmowy Aneks
- Współpraca produkcyjna: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa), Wytwórnia Filmowa Czołówka, Centralna Wytwórnia Programów i Filmów Telewizyjnych Poltel (Warszawa)
- Obsada aktorska: Michał Juszczakiewicz (Władek Seretny), Leonard Andrzejewski (Sobański, maszynista w teatrze), Barbara Bargiełowska (nauczycielka śpiewu w szkole teatralnej), Ryszard Dembiński (dyrektor teatru, członek komisji egzaminacyjnej w szkole teatralnej), Władysław Dewoyno (Wiktor Seretny, ojciec Władka), Wanda Lothe-Stanisławska (przewodnicząca komisji egzaminacyjnej w szkole teatralnej), Erwin Nowiaszek (reżyser - homoseksualista), Barbara Rachwalska (Seretna, matka Władka), Józef Pieracki (aktor Henryk, profesor szkoły teatralnej), Jolanta Wołłejko (pani Marysia, nauczycielka dykcji w szkole teatralnej), Maria Zydorek (Jola), Juliusz Berger (profesor szkoły teatralnej), Tadeusz Cygler (Karol, przyjaciel Wiktora Seretnego), Wirgiliusz Gryń, Hanna Lachman (sekretarka w szkole teatralnej), Czesław Lasota (pracownik teatru), Sławomir Lindner (profesor szkoły teatralnej), Leopold Matuszczak (pan Kazio, pracownik punktu skupu buraków; w napisach nazwisko: Matuszczek), Teresa Mikołajczuk (żona pana Henryka), Janusz Paluszkiewicz (stryj Władka), Jerzy Przybylski (profesor - alkoholik recytujący Norwida), Robert Ryński (Sławek, student szkoły teatralnej), Karol Strasburger (znany aktor), Ryszard Uklański (aktor Maciej, asystent w szkole teatralnej), Kazimiera Utrata (Sobańska), A. Wojciechowska, Wiesław Zanowicz (kierownik punktu skupu buraków), Janusz Atlas (mężczyzna przy szatni restauracji; nie występuje w napisach), Hanna Dunowska (kandydatka recytująca "Inwokację"; nie występuje w napisach), Agnieszka Kotulanka (pielęgniarka; nie występuje w napisach), Juliusz Lubicz-Lisowski (proboszcz; nie występuje w napisach), Wojciech Skibiński (członek komisji egzaminacyjnej w szkole teatralnej; nie występuje w napisach), Jacek Strzemżalski (członek komisji egzaminacyjnej w szkole teatralnej; nie występuje w napisach), Hanna Śleszyńska (kandydatka recytująca "Inwokację"; nie występuje w napisach), Krzysztof Świętochowski (mężczyzna przy szatni restauracji; nie występuje w napisach), Franciszek Trzeciak (leśniczy Józef; nie występuje w napisach)
Nagrody
- 1982 - Franciszek Trzeciak Koszalin (Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych "Młodzi i Film")-Nagroda Dziennikarzy
Varia
- Utwór muzyczny: POSTULAT XXII
- Muzyka : Krzysztof Kasprzyk
- Piosenka: JAK TOBIE PŁYNIE CZAS
- Muzyka piosenki (-nek) : Ryszard Poznakowski
- Słowa piosenki (-nek) : Bohdan Olewicz
- Wykonanie piosenki (-nek) : Izabela Trojanowska

















