OLIMPIADA 40
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1980
- Premiera: 1980. 06. 23
- Gatunek: Film wojenny, Film sportowy
- Dane techniczne: Barwny. 2809 m. 96 min.
Plenery: Proszków k. Środy Śląskiej, kamieniołomy w Strzelinie pod Wrocławiem.
W filmie pojawiają się kadry dokumentalne - migawki z ostatniej, przedwojennej olimpiady w Berlinie w 1936 r. Za cztery lata miały się odbyć następne igrzyska w Tokio. Ale przedtem był rok 1939. Fala faszyzmu zalała całą Europę. W olimpijskim roku 1940 w jednym ze stalagów jeńcy wojenni wpadli na pomysł zorganizowania własnej olimpiady. "Inspiracją było dla mnie autentyczne wydarzenie. We wrześniu 1940 r. prości żołnierze: Polacy, Francuzi, Belgowie, Anglicy, Norwegowie - jeńcy hitlerowskiego stalagu XIII C w Langwasser zorganizowali konspiracyjne igrzyska sportowe. Inicjatorami byli Polacy" - mówił reżyser Andrzej Kotkowski. Przygotowując scenariusz wspólnie z Michałem Komarem, przewertował tomy pamiętników, materiałów źródłowych, zapoznał się z relacjami uczestników tamtych zawodów. Zdjęcia kręcono w zaadaptowanych pomieszczeniach PGR w Proszkowie koło Środy Śląskiej i w autentycznym miejscu pracy jeńców stalagu, kamieniołomach w Strzelinie pod Wrocławiem. Nie chodziło jednak o rekonstruowanie zdarzeń. "Moim zamiarem było zrobić film o sprawach szerszych - podkreślał reżyser - godności ludzkiej, zdolnej manifestować się nawet w najtrudniejszych warunkach". Pomysł zorganizowania zawodów jest ryzykowny, wbrew regulaminowi. Entuzjaści olimpiady obmyślają sposoby zmodyfikowania konkurencji sportowych tak, aby mogły odbyć się w konspiracyjnych warunkach obozowych. Przygotowują emblematy olimpijskie, pamiątkowe proporczyki, jeden z jeńców na harmonijce ustnej gra hymny narodowe na cześć zwycięzców. Wciąż przybywa kibiców i zawodników. Wyniszczeni morderczą pracą w kamieniołomach jeńcy rozgrywają zawody pod okiem oprawców. Sponiewierani, zniewoleni ludzie odnoszą duchowe zwycięstwo nad prześladowcami. Idea olimpijska triumfuje. Do stalagu przybywa zagorzały hitlerowiec Otto Schultz, by wprowadzić żelazną dyscyplinę i zwiększyć wydajność pracy w kamieniołomach. Wśród jeńców rozpoznaje Piotra, z którym zetknął się na berlińskiej olimpiadzie w 1936 roku; przegrał z nim wtedy w eliminacjach. Za wspólne treningi proponuje lepsze traktowanie. Piotr odrzuca ofertę, natomiast organizuje jenieckie igrzyska olimpijskie. Mimo zakazu Schultza zawody stopniowo odbywają się. Ostatnią konkurencją jest skakanie żabką, stosowane przez Niemców jako dotkliwa kara. Piotr skazany zostaje na obóz karny.
Ekipa
- Reżyseria: Andrzej Kotkowski
- Reżyser II: Jerzy Owczaczyk, Piotr Stefaniak
- Współpraca reżyserska: Stanisław Kałużyński, Beata Bilska, Małgorzata Jakacka
- Scenariusz: Andrzej Kotkowski, Michał Komar
- Dialogi: Andrzej Kotkowski
- Zdjęcia: Witold Adamek
- Współpraca operatorska: Zenon Brożek, Jerzy Pras, Jerzy Szewczyk
- Scenografia: Zbigniew Ostoja-Zagórski, Edmund Siekierski
- Współpraca scenograficzna: Janusz Dwornik
- Muzyka: Andrzej Korzyński
- Dyrygent: Andrzej Korzyński
- Konsultacja muzyczna: Jerzy Matula
- Dźwięk: Norbert Zbigniew Mędlewski
- Współpraca dźwiękowa: Antoni Górecki
- Efekty dźwiękowe: Stanisław Hojden
- Montaż: Irena Choryńska
- Współpraca montażowa: Ewa Pakulska
- Charakteryzacja: Aurelia Łopatowska
- Współpraca charakteryzatorska: Elwira Kleyn
- Kierownictwo produkcji: Stefan Adamek
- Kierownictwo produkcji II: Jerzy R. Michaluk, Halina Hamkało
- Współpraca produkcyjna: Andrzej Gutowski, Zbigniew Dobrowolski
- Produkcja: Zespół Filmowy X
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Obsada aktorska: Mariusz Benoit (Piotr), Jerzy Bończak (Jacques), Tadeusz Galia (Leon), Krzysztof Janczar (Andrzej), Ryszard Kotys (strażnik Schlappke), Igor Przegrodzki (major Hans von Klabe, komendant obozu), Wojciech Pszoniak (Otto Schultze), Marek Siudym (Jan Mroczek), Bolesław Abart (strażnik Fritz), Edward Bukowian-Bryła (Olaf), Aleksander Kalinowski (O'Brian), Leonard Szewczuk (Francis), Jan Hencz (starszy grupy Belgów), Andrzej Rausz (starszy grupy Norwegów), Stanisław Jaskułka (jeniec - rowerzysta), Władysław Kornak, Ferdynand Matysik (Rudi, lekarz niemiecki), Edwin Petrykat, Mieczysław Janowski (polski jeniec; nie występuje w czołówce)
- Obsada dubbingu: Jerzy Bończak (Jan Mroczek; rola Marka Siudyma; nie występuje w czołówce)
Nagrody
- 1982 - Rennes (MFF Sportowych)-nagroda prezydenta Francji
- 1984 - Andrzej Kotkowski Nagroda Ministra Obrony Narodowej wyróżnienie
- 1980 - Andrzej Kotkowski Wawrzyn Polskiego Komitetu Olimpijskiego złoty
Varia
- Piosenka: ballada
- Muzyka piosenki (-nek) : Jerzy Matula
