PORA UMIERAĆ
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 2007
- Premiera: 2007. 10. 19
- Dane techniczne: Czarno-biały (negatyw: FujiFilm). 104 min.
Okres zdjęciowy: 16 maja - 23 czerwca 2006. Plenery: Otwock k. Warszawy.
Tak jak Krystyny Feldman rolą życia okazała się zagrana w wieku 88 lat postać Nikifora, tak starsza od niej o rok Danuta Szaflarska (rocznik 1915) dała brawurowy popis swoich umiejętności aktorskich w filmie "Pora umierać", gdzie wystąpiła już jako dama 92 - letnia, ale wspaniałej formy mógłby jej pozazdrościć niejeden 60 - latek. Jej występ doceniło jury FPFF w Gdyni w 2007 r. , gdzie aktorka zdobyła nagrodę za główną rolę kobiecą (za rolę Anieli otrzymała również Orła - Polską Nagrodę Filmową). Ponadto dziełu Doroty Kędzierzawskiej przyznano też nagrodę za dźwięk, nagrodę dziennikarzy i Złotego Klakiera dla najdłużej oklaskiwanego filmu. Obraz ten doceniono również na festiwalach w Trieście, San Francisco, Leeds i Malmoe oraz na krajowych festiwalach i przeglądach.
"Pora umierać" to utrzymana w nostalgicznej, poetyckiej tonacji (jak zresztą wszystkie filmy Doroty Kędzierzawskiej) opowieść o starości, przemijaniu i samotności, o pragnieniu bycia potrzebnym aż do końca, o wierności zasadom i wartościom, które nie powinny ustępować przed naporem nowego tylko dlatego, że to nowe jest silniejsze, bardziej przebojowe, zachłanne. W filmie niewiele się dzieje, ale od wydarzeń i wartkich dialogów ważniejsze są tu nastroje, spojrzenia, gesty.
Bohaterka filmu, sędziwa pani Aniela, mieszka z ukochaną suczką Filą w przedwojennej, mocno już nadgryzionej zębem czasu drewnianej willi pod Warszawą, utrzymanej w stylu falenicko - otwockim. Po latach dzielenia obszernego lokum z licznymi, dokwaterowanymi jej lokatorami, wreszcie pozbywa się ostatniego z nich. Znów może się poczuć naprawdę u siebie. Z satysfakcją i dumą właścicielki przechadza się po opustoszałych pomieszczeniach, wierzy, że teraz zacznie nowy etap w życiu. Ale syn Witek, który odwiedza ją od czasu do czasu z wnuczką, otyłą 8 - latką w okularach, nie zamierza spełniać matczynych marzeń o zamieszkaniu z nią z powrotem w rodzinnym domu. Nie ma na to również ochoty ani jego żona Marzenka, która nigdy nie była z teściową w najlepszych stosunkach, ani wnuczka, bardziej zainteresowana otrzymaniem w prezencie babcinego pierścionka niż mieszkaniem w nieciekawym dla niej miejscu. Na domiar złego, staruszkę nachodzą wysłannicy jej nowobogackiego sąsiada, który chętnie odkupiłby atrakcyjną działkę, a drewnianą ruderę po prostu rozebrał, żeby nie zasłaniała mu widoku. Dla Anieli jednak ten dom ma przede wszystkim wartość sentymentalną i nie wyobraża sobie jego sprzedaży: to przecież jej młodość, życie rodzinne, rozliczne pamiątki i wspomnienia. Każdy kąt, każdy sprzęt ma tutaj swoją historię, która jest także jej historią. Staruszka liczy więc, że syn przynajmniej wyperswaduje sąsiadowi próby wywierania na nią nacisków. Zamiast tego odkrywa jednak, że Witek potajemnie, późnym wieczorem, odwiedził wraz z żoną sąsiada, i że to właśnie on, a nie synowa, usiłuje dogadać się z "wrogiem" za plecami matki.
Wzburzona nielojalnością i zdradą syna Aniela dochodzi do wniosku, że w takiej sytuacji pora umierać. Odwołuje telefonicznie dalsze wizyty syna, zakrywa kirem lustra, zatrzymuje stary zegar, wkłada czarną suknię, zapala świecę i z różańcem w rękach układa się na łóżku, by czekać na śmierć. Szybko jednak zmienia zdanie. Postanawia działać, biorąc sprawy w swoje ręce. [TVP]
Ekipa
- Reżyseria: Dorota Kędzierzawska
- Reżyser II: Kacper Czubak
- Scenariusz: Dorota Kędzierzawska
- Dokumentacja: Zdzisław Gębicz, Michał Bisaga
- Zdjęcia: Artur Reinhart
- Asystent operatora kamery: Lenka Dimitrovova, Marcin Studniarek (II), Maciej Berski (II)
- Oświetlenie: Cezary Lisowski (mistrz), Adam Karczewski, Lechosław Kolendowicz, Dariusz Lisowski, Artur Łapot
- Wózkarz: Tomasz Deres, Marcin Grzegory
- Korekta barwna: Wiktor Sasim
- Obsługa agregatu: Krzysztof Krawczyk (No Problem)
- Sprzęt: Alicja Chrzanowska, Panavision Polska, Cezary Lisowski (światło), Paweł Pasek-Paszkowski (światło), Film Ilumination (światło), Stanisław Klimek (podnośniki), Klimex (podnośniki)
- Digital Intermediate: The Chimney Pot, Jędrzej Sabliński (nadzór produkcyjny), Julia Skorupska (nadzór produkcyjny), Łukasz Ceranka (supervisor DI), Wiktor Sasim (cyfrowa korekcja barwna, transfer one light i skanowanie), Filip Styliński (konforming), Błażej Pindor (wykonanie efektów), Jan Białek (wykonanie efektów), Natasza (Natalia) Wróblewska (wykonanie efektów), Kamil Rutkowski (naświetlanie na negatyw 35 mm)
- Negatyw tonu: Małgorzata Roguska (WFDiF)
- Scenografia: Albina Barańska, Artur Reinhart
- Scenograf II: Joanna Lelanow
- Dekoracja wnętrz: Albina Barańska
- Budowa dekoracji: Zbigniew Rowiński, Krzysztof Bieniek, Zygmunt Kamiński, Ignacy Płatek, Andrzej Kostyra
- Rekwizyty: Jarosław Borys
- Rekwizytor II: Marcin Bujski
- Kostiumy: Katarzyna Morawska
- Asystent kostiumografa: Anna Płochocka
- Garderoba: Armin Dałek (MultiRent)
- Muzyka: Włodzimierz Pawlik
- Wykonanie muzyki: Warszawska Orkiestra Symfoniczna (Warszawa), Włodzimierz Pawlik (fortepian), Anna Sikorzak-Oklek (harfa), Piotr Ziarkiewicz (trąbka)
- Dyrygent: Włodzimierz Pawlik
- Realizacja nagrań: Tadeusz Mieczkowski
- Zgranie muzyki: Tomasz Dukszta
- Dźwięk: Reinhard Stergar
- Asystent operatora dźwięku: Łukasz Rydzewski, Piotr Pacholski
- Postprodukcja dźwięku: Dreamsound
- Opracowanie dźwiękowe: Marcin Kasiński, Kacper Habisiak
- Imitator dźwięku: Kacper Habisiak, Marcin Kasiński
- Zgranie dźwięku: Michal Pajdiak
- Kierownictwo studia: Pavel Rejholec
- Asystent realizatora dźwięku: Marek Klasna
- Konsultacja: Pavel Štverák (Dolby)
- Montaż dźwięku: Jan Martinek
- Montaż: Dorota Kędzierzawska, Artur Reinhart
- Charakteryzacja: Natalia Król
- Tresura: Katarzyna Miklińska (pies Tokaj w roli Fili), Agata Kordos (pies Tokaj w roli Fili), Marek Russ
- Casting (reżyseria obsady): Luiza Miklaszewska
- Fotosy: Remigiusz Przełożny
- Dubler: Krystyna Zasada (dublerka Danuty Szaflarskiej), Ewa Siedlecka (dublerka Danuty Szaflarskiej)
- Zabezpieczenia wysokościowe: Jerzy Trzeciak
- Opieka medyczna: Agnieszka Kolińska
- Efekty specjalne: Witold Gajzler, Michał Wićko
- Catering: Jędrzej Pilarski (Catering Pilarscy)
- Ochrona planu: Jarosław Walasiewicz (Lider)
- Transport: Sławomir Kowalski, Jan Baczkowski, Norbert Kurpiel, Robert Kurpiel
- Sanitariaty: Janusz Kubicki (EuroFilmSeba), Tomasz Hodyna (EuroFilmSeba)
- Ubezpieczenie filmu: Aneta Graf (Ubezpieczeniowy Dom Brokerski MAK)
- Kierownictwo produkcji: Michał Bisaga
- Kierownictwo produkcji II: Jacek Góral
- Asystent kierownika produkcji: Justyna Trzeciak
- Współpraca produkcyjna: Katarzyna Targońska
- Kierownictwo planu: Tomasz Bek
- Sekretariat planu: Małgorzata Wala
- Dyżurny planu: Cezary Książek, Jerzy Włodarczak
- Producent: Artur Reinhart, Piotr Miklaszewski, Wojciech Maryański
- Produkcja: Kid Film, Tandem Taren-To
- Koprodukcja: Telewizja Polska - Agencja Filmowa
- Współfinansowanie: Polski Instytut Sztuki Filmowej
- Laboratorium: Laboratorium
- Kierownictwo laboratorium: Marek Poznerowicz
- Koordynacja laboratoryjna: Bożena Kucia, Magda Janowska
- Dystrybucja: Best Film
- Obsada aktorska: Danuta Szaflarska (Aniela), Krzysztof Globisz (Witek, syn Anieli), Patrycja Szewczyk (wnuczka Anieli), Kamil Bitau (Romek Fiodor "Dostojewski"), Robert Tomaszewski (natręt), Agnieszka Podsiadlik (Agnieszka Kozłowska, wychowawczyni w ośrodku), Piotr Ziarkiewicz (Piotr Ziarkiewicz, dyrektor ośrodka), Małgorzata Rożniatowska (pani doktor), Witold Kaczanowski (notariusz Adam Koniecpolski), Wit Kaczanowski jr (Witek, syn Anieli w młodości), Marta Waldera (Marzenka, synowa Anieli), Joanna Szarkowska (Aniela w młodości), Weronika Karwowska (sąsiadka Anieli), Kai Schoenhals (sąsiad Anieli), Sylwia Bocheńska (dziewczynka z herbatą), Róża Salamonowicz (córka lokatorki), Remigiusz Przełożny (narzeczony Anieli), Leszek Musiał (pan z gminy), Adam Karczewski (pan z gminy), Marcin Jochim, Maksymilian Joks, Marek Petykiewicz, Tomasz Pokora, Jan Żołnowski, Sandra Bitau, Michał Bisaga, Jacek Góral, Piotr Miklaszewski, Tomasz Deres, Cezary Książek, Tomasz Bek, dzieci ze Szkół Podstawowych nr 5 i 6 w Otwocku
Nagrody
- 2007 - Marcin Kasiński Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za dźwięk
- 2007 - Kacper Habisiak Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za dźwięk
- 2007 - Michal Pajdiak Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za dźwięk
- 2007 - Danuta Szaflarska Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za pierwszoplanową rolę kobiecą
- 2007 - Dorota Kędzierzawska Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda dziennikarzy
- 2007 - Dorota Kędzierzawska Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-"Złoty Klakier", nagroda Radia Gdańsk dla reżysera najdłużej oklaskiwanego filmu
- 2007 - Dorota Kędzierzawska Rzeszów (Festiwal Filmów Optymistycznych "Happy End")-Grand Prix - Złota Ryba
- 2008 - Dorota Kędzierzawska Triest (MFF)-Specjalne Wyróżnienie Jury
- 2008 - Dorota Kędzierzawska Triest (MFF)-Nagroda Publiczności
- 2008 - Danuta Szaflarska Orzeł, Polska Nagroda Filmowa w kategorii: najlepsza główna rola kobieca
- 2008 - Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepszy film
- 2008 - Dorota Kędzierzawska Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepszy scenariusz
- 2008 - Artur Reinhart Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepsze zdjęcia
- 2008 - Włodzimierz Pawlik Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepsza muzyka
- 2008 - Dorota Kędzierzawska Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepszy montaż
- 2008 - Artur Reinhart Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepszy montaż
- 2008 - Danuta Szaflarska Września (Ogólnopolski Festiwal Sztuki Filmowej "Prowincjonalia")-Nagroda aktorska
- 2008 - Dorota Kędzierzawska San Francisco (MFF)-Nagroda Chrisa Holtera za "humor w filmie"
- 2008 - Dorota Kędzierzawska Nowy Jork (The New York Polish Film Festival)-Nagroda Specjalna za "wyjątkowo wrażliwe potraktowanie trudnego głęboko humanistycznego tematu"
- 2008 - Dorota Kędzierzawska Świdnica (Festiwal Reżyserii Filmowej)-Nagroda im. Wojciecha Jerzego Hasa za "niezwykłą konsekwencję w budowaniu nastroju filmu i twórczą współpracę z operatorem"
- 2008 - Dorota Kędzierzawska Tarnów (Tarnowska Nagroda Filmowa)-Brązowa Statuetka Leliwity - Nagroda Główna
- 2008 - Danuta Szaflarska Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") w kategorii: Najlepsza Rola Kobieca w sezonie 2007/2008
- 2008 - Dorota Kędzierzawska Leeds (Międzynarodowy Festiwal Filmowy)-Nagroda Publiczności
- 2009 - Dorota Kędzierzawska Malmo (International Female Film Festival)-Nagroda Główna
- 2009 - Dorota Kędzierzawska Malmo (International Female Film Festival)-Nagroda Publiczności
- 2009 - Artur Reinhart Zimbabwe (Międzynarodowy Festiwal Filmów Kobiecych)-Nagroda za zdjęcia
Varia
- Utwór literacki: SONET NR 73
- Autor : William Shakespeare
- Tłumaczenie : Jerzy S. Sito
- Utwór muzyczny: INTERMESSO z filmu "WRONY"
- Muzyka : Włodzimierz Pawlik
- Utwór muzyczny: ORFEUSZ I EURYDYKA - aria Orfeusza
- Muzyka : Christoph Willibald Gluck
- Utwór muzyczny: NAD PIĘKNYM MODRYM DUNAJEM
- Muzyka : Johann Strauss syn
- Utwór muzyczny: DON GIOVANNI - menuet
- Muzyka : Wolfgang Amadeus Mozart


















