NAD NIEMNEM
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1986
- Premiera: 1987. 01. 05
- Gatunek: Film kostiumowy, Film obyczajowy
- Dane techniczne: Barwny. 4869 m. 170 min.
"Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej zaczęło wychodzić w odcinkach "Tygodnika Ilustrowanego" w 1887 r. Pisane było niejako na zamówienie społeczne, w związku z dwudziestą piątą rocznicą powstania styczniowego i od razu zyskało rzesze zwolenników. Umieszczając akcję powieści około roku 1885, zawarła w niej autorka zróżnicowany obraz nadniemeńskiej szlachty w obliczu nowych, popowstaniowych warunków politycznych i społeczno-ekonomicznych. Powieść, opisująca dzieje rodów Korczyńskich i Bohatyrowiczów, wzywała do wierności ziemi i przeszłości, gloryfikowała patriotyczną ofiarność i ideowe dziedzictwo minionych lat, głosiła niezachwianą wiarę w siłę i wartość człowieka. Po ponad stu latach dzieło Orzeszkowej nie budzi już takich emocji, choć nadal jest czytane. Przeniesione na ekran przez Zbigniewa Kuźmińskiego "Nad Niemnem" niesie ze sobą klimat uspokojenia, pojednania i optymizmu, obraz harmonii urokliwego świata a'la Chełmoński, daje chwile zapomnienia i wzruszenia. Twórcy zawierzyli całkowicie Orzeszkowej, zachowując strukturę narracyjną powieści, a nawet dialogi i drobne szczegóły. Scenarzysta Kazimierz Radowicz wykonał iście benedyktyńską pracę, chcąc ukazać na ekranie możliwie wiele powieściowej fabuły, choć, oczywiście, wątek miłości Justyny i Jana wysunął się na plan pierwszy.
Ekipa
- Reżyseria: Zbigniew Kuźmiński
- Reżyser II: Karol Chodura, Maria Burdecka-Rogowska
- Asystent reżysera: Grzegorz Kruszewski, Witold Sobczyk
- Scenariusz: Kazimierz Radowicz
- Zdjęcia: Tomasz Tarasin
- Operator kamery: Zbigniew Hałatek
- Asystent operatora obrazu: Sławomir Klemba
- Oświetlenie: Kazimierz Pawlak
- Wózkarz: Zbigniew Gustowski
- Scenografia: Zenon Różewicz
- Scenograf II: Tadeusz Cielewicz, Wojciech Gronkowski, Ewa Kossowska
- Asystent scenografa: Bożena Rzeszowska, Sławomir Witczak
- Kostiumy: Barbara Śródka-Makówka, Jolanta Generalczyk (w czołówce nazwisko: Genralczyk)
- Asystent kostiumografa: Monika Sikorska
- Garderoba: Maria Zarzycka, Danuta Klimkiewicz
- Dekoracja wnętrz: Mariusz Wituski, Tomasz Sobczak
- Muzyka: Andrzej Kurylewicz
- Wykonanie muzyki: Filharmonia Łódzka (orkiestra)
- Dyrygent: Zdzisław Szostak
- Konsultacja muzyczna: Anna Iżykowska-Mironowicz, Ewa Dahlig (historyczna), Piotr Dahlig (historyczna)
- Dźwięk: Janusz Rosół
- Asystent operatora dźwięku: Ryszard Jankowski
- Technik dźwięku: Józef Druś
- Mikrofoniarz: Piotr Ćwikliński
- Efekty dźwiękowe: Zygmunt Nowak
- Montaż: Maria Kuźmińska-Lebiedzik
- Asystent montażysty: Izabella Zgorzelska, Wanda Jankowska
- Charakteryzacja: Jolanta Szklarek, Elżbieta Malka, Elżbieta Pietrzak
- Fotosy: Stanisław Bielejec
- Opracowanie graficzne: Bogdan Jaczewski
- Ewolucje kaskaderskie: Andrzej Daniłowicz (nie występuje w napisach), Jerzy Rogowski (nie występuje w napisach)
- Kierownictwo produkcji: Piotr Dzięcioł
- Kierownictwo produkcji II: Jan Kaczmarski, Marianna Pietrzak, Krzysztof Staszewski
- Asystent kierownika produkcji: Iwona Janiszewska, Mirosław Nycz (PWSFTviT, Łódź)
- Administracja: Stanisława Karalus, Bogusław Płaszyński, Urszula Podgórska
- Kierownictwo planu: Kazimierz Rozwałka
- Sekretariat grupy: Irena Tarnowska
- Sekretariat planu: Kamilla Chołoniewska
- Kierownictwo budowy dekoracji: Wojciech Wolniak, Zdzisław Jagiełło
- Rekwizyty: Kazimierz Augustyniak, Mirosław Studziński, Maciej Skrobała
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Profil
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź), Wytwórnia Filmów Oświatowych (Łódź)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź), Wytwórnia Filmów Oświatowych (Łódź)
- Obsada aktorska: Iwona Katarzyna Pawlak (Justyna Orzelska), Adam Marjański (Bohatyrowicz Jan), Marta Lipińska (Emilia Korczyńska , żona Benedykta), Janusz Zakrzeński (Benedykt Korczyński), Bożena Rogalska (Marta Korczyńska , siostra Benedykta), Michał Pawlicki (Anzelm Bohatyrowicz , stryj Jana), Zbigniew Bogdański (Orzelski, ojciec Justyny), Jacek Chmielnik (Zygmunt Korczyński), Ewa Decówna (Teresa Plińska, dama do towarzystwa Emilii Korczyńskiej), Edmund Fetting (Darzecki, szwagier Benedykta Korczyńskiego), Marek Herbik (Witold Korczyński , syn Emilli i Benedykta), Renata Husarek (Jadwiga Domontówna), Irena Kownas (Starzyńska, matka Jana Bohatyrowicza), Renata Kretówna (Marynia Kirłowa), Małgorzata Nowak (Elżunia Bohatyrowicz, córka Fabiana), Jerzy Zygmunt Nowak (Fabian Bohatyrowicz), Maria Nowotarska (Andrzejowa Korczyńska, matka Zygmunta), Andrzej Precigs (Teofil Różyc), Andrzej Szaciłło (Starzyński, mąż matki Jana Bohatyrowicza), Ewa Wencel (Klotylda Korczyńska, żona Zygmunta), Jerzy Block (dziadek Jadwigi Domontówny), Zofia Ciesielska-Tomaszewska, Jacek Godek, Ewa Herbik, Juliusz Lubicz-Lisowski (mężczyzna w salonie Korczyńskich), Zofia Plewińska, Magdalena Scholl (Antolka, siostra Jana Bohatyrowicza), Marek Sośnicki (Franciszek Jaśmont, mąż Elżuni Bohatyrowiczówny), Franciszek Utko, Eugeniusz Wałaszek (rządca majątku Korczyńskich), Jan Prochyra (Bolesław Kirło; nie występuje w czołówce)
Nagrody
- 1987 - Zbigniew Kuźmiński Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia
- 1987 - Zbigniew Kuźmiński Gdynia (do 1986 Gdańsk) (FPFF)-Złoty Talar (nagroda POLKINO)
- 1987 - Zbigniew Kuźmiński Nagroda Szefa Kinematografii za twórczość filmową-w dziedzinie filmu fabularnego za rok 1986
- 1987 - Kazimierz Radowicz Nagroda Szefa Kinematografii za twórczość filmową-w dziedzinie filmu fabularnego za rok 1986
- 1987 - Tomasz Tarasin Nagroda Szefa Kinematografii za twórczość filmową-w dziedzinie filmu fabularnego za rok 1986
- 1987 - Janusz Zakrzeński Nagroda Szefa Kinematografii za twórczość filmową-w dziedzinie filmu fabularnego za rok 1986
Pierwowzory
- Pierwowzór: NAD NIEMNEM
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Eliza Orzeszkowa
NAD NIEMNEM w innych naszych bazach
1
- Część
- Dane techniczne: 78 min.
Korczyn, mała wioska nad Niemnem, lata 80. ubiegłego wieku. Żywa jest tu ciągle pamięć o tragedii powstania styczniowego. Teofil Różyc, dziedzic mocno już przetrzebionej fortuny, nie zainteresowany pracą, arystokratyczny narkoman, ubiega się o względy Justyny Orzelskiej, ładnej siostrzenicy Benedykta Korczyńskiego, pana na Korczynie. Przed laty Justyna kochała z wzajemnością Zygmunta, bratanka Benedykta, lecz jego matka, obawiając się mezaliansu, nie zgodziła się na ten związek. Chociaż Benedykt ciężko pracuje, przeżywa kłopoty finansowe. Jest skłócony z rodziną Bohatyrowiczów, zaściankową szlachtą, która dzielnie walczyła w powstaniu i była wówczas traktowana na równi z członkami znamienitych rodów. Po upadku powstania zubożali Bohatyrowicze zostali zdegradowani nieomal do roli chłopów. Jednego z nich, Jana Bohatyrowicza, Justyna obdarza uczuciem.
2
- Część
- Dane techniczne: 92 min.
Justyna zostaje zaproszona na wesele w zaścianku jako druhna panny młodej. Na wakacje przyjeżdża do domu młody syn Benedykta Korczyńskiego, przesiąknięty ideałami pozytywizmu Witold. Przekonuje ojca do zgody z Bohatyrowiczami. Justyna - odrzucając oświadczyny Różyca i propozycje Zygmunta, a wybierając miłość Jana Bohatyrowicza -również wywiera wpływ na postawę wuja Benedykta. Pan na Korczynie godzi się z zaściankiem i wyraża zgodę na małżeństwo Justyny z Janem.
