SALTO
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1965
- Premiera: 1965. 06. 11
- Gatunek: Film psychologiczny
- Dane techniczne: Czarno-biały. 2850 m. 100 min.
"Podczas seansów rozlegają się gwizdy i tupanie, zaś z drugiej strony oklaski zwolenników. Słyszy się zarzuty, że film jest "osobisty, prywatny, tyczy własnych kompleksów autora i nie powinien być finansowany przez instytucję publiczną", na co inni odpowiadają, że przeciwnie, "Salto" sięga głęboko w życie polskie i właśnie dlatego wzrusza, jak może żaden inny film, i to od dawna" - komentował recepcję utworu Konwickiego jeden z krytyków. Trzeci po "Ostatnim dniu lata" i "Zaduszkach" film autora "Rojstów" wywołał wiele kontrowersji. Jedno wszak nie ulegało wątpliwości. Konwicki po raz kolejny zmierzył się w nim z własnymi obsesjami, fascynacjami i urazami. Znalazły się wśród nich zarówno wojna, romantyczno-martyrologiczna tradycja polskiej kultury, jak i utracony świat dzieciństwa na Wileńszczyźnie. "Salto" było też interpretowane jako polemika ze "szkołą polską" i dzieło autotematyczne - wyraz wahań i niepewności artysty, dotyczących możliwości i pułapek sztuki. Reżyserowi udało się zgromadzić na planie czołówkę polskich aktorów, co może nieco dziwić w wypadku filmu z założenia trudnego i niekasowego. "Salto" bowiem najbliższe jest kinu poetyckiemu, nastrojowemu, obfitującemu w zagadki i niedomówienia. Akcja posuwa się wolno, wielką wagę odgrywa słowo. Po latach owa literackość może nieco razić. Współczesny widz przyzwyczajony do tempa kina akcji uzna "Salto" za przegadane. Akcja filmu rozgrywa się w prowincjonalnym miasteczku, bardzo podobnym do tego, które Konwicki opisywał w wydanej dwa lata wcześniej powieści "Sennik współczesny". Podobnie jak tam, także i tu sprawia ono wrażenie położonego na pograniczu jawy i snu, surrealistycznej fantazji i rzeczywistości. Pewnego dnia w miasteczku pojawia się tajemniczy mężczyzna. Przedstawia się jako Kowalski - Malinowski. Zdumionym mieszkańcom przedstawia różne wersje swej biografii. Jednym mówi, że walczył na wojnie, innym, że się ukrywa i grozi mu niebezpieczeństwo. Niepostrzeżenie jego fałszywa legenda burzy senne życie odludnej osady. Kowalski - Malinowski obejmuje "rząd dusz" na mieszkańcami. Jego żałosne kabotyństwo i mitomańskie skłonności trafiają na podatny grunt. Każdy z miejscowych jest bowiem groteskowym ucieleśnieniem jakiegoś polskiego stereotypu - niestrudzonego, wiernego przysiędze wojaka (Rotmistrz), Żyda (Blumenfeld), wieszcza (Poeta). Wszystkich cechuje niezmierna podatność na górnolotne frazesy i romantyczne zaklęcia. Ich kwintesencją staje się finałowe "salto" - rodzaj dziwacznego tańca, którego rodowód sięga do "Wesela". Podobnie jak u Wyspiańskiego, u Konwickiego także następuje przebudzenie. Nie ma w nim jednak tragizmu, jest szyderstwo...
Fragment filmu
Ekipa
- Reżyseria: Tadeusz Konwicki
- Współpraca reżyserska: Maria Starzeńska, Beata Bilska, Marian Ziętkiewicz
- Scenariusz: Tadeusz Konwicki
- Zdjęcia: Kurt Weber
- Operator kamery: Zbigniew Hartwig
- Współpraca operatorska: Stanisław Mularczyk, Mieczysław Sitarz
- Wózkarz: Czesław Cyran (nie występuje w napisach)
- Scenografia: Jarosław Świtoniak
- Współpraca scenograficzna: Tadeusz Kosarewicz, Maria Szafran, Jerzy Radziwoń
- Kostiumy: Alicja Ptaszyńska
- Muzyka: Wojciech Kilar
- Wykonanie muzyki: Wielka Orkiestra Polskiego Radia (Katowice)
- Dyrygent: Konrad Bryzek
- Słowa piosenki (-nek): Włodzimierz Boruński
- Choreografia: Witold Gruca
- Dźwięk: Aleksander Gołębiowski
- Współpraca dźwiękowa: Waldemar Kamizela, Kazimierz Siczek
- Montaż: Irena Choryńska
- Współpraca montażowa: Jadwiga Jakubowska
- Charakteryzacja: Halina Sieńska
- Współpraca charakteryzatorska: Anna Włodarczyk
- Kierownictwo produkcji: Jan Włodarczyk
- Współpraca produkcyjna: Zbigniew Tołłoczko, Michał Ronikier
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Kadr
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Zbigniew Cybulski (Kowalski - Malinowski), Jerzy Block (stary), Włodzimierz Boruński (Blumenfeld), Gustaw Holoubek (gospodarz), Irena Laskowska (wróżka Cecylia), Marta Lipińska (Helena, córka gospodarza i Marii), Andrzej Łapicki (pijak Pietuch), Zdzisław Maklakiewicz (rotmistrz), Wojciech Siemion (artysta), Marian Babula, Alicja Banaś, Iga Cembrzyńska (żona Kowalskiego), Krystyna Cierniak (dziewczyna tańcząca salto), Ludmiła Dąbrowska, Kazimierz Kessler, Stefania Kołodziejczyk, Krystyna Purwińska, Jerzy Puzilewicz, Janusz Sewastianowicz, Janusz Sołtys, Krystyna Walczak
Nagrody
- 1967 - Edynburg (MFF)-dyplom
Varia
- Cytat literacki: SPADANIE
- Autor : Tadeusz Różewicz
