DZIŚ W NOCY UMRZE MIASTO
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1961
- Premiera: 1961. 09. 04
- Gatunek: Film psychologiczny, Film wojenny
- Dane techniczne: Czarno-biały. 2595 m. 84 min.
Plenery: Drezno.
- Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi
- Galeria zdjęć (15)
Pośród wielu nie do końca wyjaśnionych zagadek II wojny światowej znajduje się sprawa zbombardowania Drezna przez lotnictwo RAF-u 13 II 1945 roku. Na dwa i pół miesiąca przed kapitulacją Niemiec klęska Hitlera była oczywista. Armie aliantów toczyły już zwycięskie boje na terytorium III Rzeszy i to bynajmniej nie w pobliżu Drezna - miasta o znikomym znaczeniu strategicznym. Pozbawione ważniejszych obiektów wojskowych, pełne było za to obozów jenieckich, cudzoziemców wywiezionych na roboty do Niemiec oraz bezcennych zabytków i pomników kultury ze słynną Galerią Drezdeńską na czele. Dlaczego więc Drezno zostało prawie zrównane z ziemią? Film Jana Rybkowskiego nie odpowiada na to pytanie, mimo że reżyser oglądał na własne oczy drezdeńską hekatombę. Twórca pragnął bowiem, by "Dziś w nocy umrze miasto" przede wszystkim wyrażało prawdę o niemożności bycia neutralnym, niemożności ucieczki od rzeczywistości. Po premierze utworu przesłanie artysty uzupełnili krytycy. Celnie dopowiedzieli, że film Rybkowskiego dotyka również problemu nienawiści. Nienawiści pożerającej w równym stopniu sumienia hitlerowców i Polaków. Główny bohater filmu - Piotr nie potrafi ukryć satysfakcji na widok wrogiego miasta, ginącego pod bombami. A przecież są w nim i kobiety, i dzieci, i Bogu ducha winni cywile. "Schadenfreude", choć zdefiniowana po niemiecku, jest więc zjawiskiem uniwersalnym. Zdarza się wszakże, że nienawiść i radość z nieszczęścia innych można przezwyciężyć. Według Rybkowskiego następuje to wówczas, gdy ludzie zaczynają o sobie myśleć nie w kategoriach podziałów narodowościowych, rasowych, czy ideologicznych, ale po prostu jak o istotach tak samo bojących się śmierci, tak samo potrafiących kochać, mających podobne marzenia i cele. Taka właśnie przemiana przydarza się Piotrowi. Los przypadkowo zetknie go z Magdą - atrakcyjną Niemką, kochanką gestapowca. Uciekając wspólnie przed gradem bomb nie ma czasu na roztrząsanie wzajemnych pretensji i niechęci. Trzeba ratować życie i aby uczynić to skutecznie, należy sobie pomagać. Akcja "Dziś w nocy umrze miasto" zaczyna się 13 lutego 1945 roku o poranku. Z przejeżdżającego przez Drezno transportu więźniów ucieka młody Polak - Piotr. Dzięki pomocy przypadkowo spotkanej polskiej dziewczyny dostaje się do miasta. Tam bez większego trudu znajduje bezpieczną kryjówkę. W Dreźnie panuje bowiem chaos, spowodowany ofensywą nadciągającej Armii Radzieckiej. Wieczorem zaczyna się nalot. Piotr początkowo przeżywa go w schronie, potem w mieszkaniu niemieckiego profesora, by wreszcie, gdy nie ma już gdzie się schronić, wspólnie ze spotkaną przypadkiem młodą Niemką spróbować wydostać się z miasta. O świcie po bombardowaniu, z którego bohaterom udało ię wyjść z życiem, Piotr i Magda zostają rozdzieleni przez patrole SS. [PAT]
Ekipa - lista skrócona
- Reżyseria: Jan Rybkowski
- Scenariusz: Leon Kruczkowski, Jan Rybkowski
- Zdjęcia: Bogusław Lambach
- Scenografia: Anatol Radzinowicz
- Kostiumy: Teresa Gałkowska-Lesman, Joachim Dietrich
- Muzyka: Stefan Kisielewski
- Dźwięk: Jan Czerwiński, Jerzy Blaszyński
- Montaż: Lidia Pstrokońska
- Charakteryzacja: Tadeusz Schossler, Kurt Tauchmann, Zdzisław Papierz
- Kierownictwo produkcji: Zygmunt Szyndler, Włodzimierz Śliwiński
- Produkcja: Zespół Filmowy Rytm
- Obsada aktorska: Andrzej Łapicki (Piotr), Beata Tyszkiewicz (Magda), Jadwiga Chojnacka (ciocia Poldi), Ignacy Gogolewski (Eryk, porucznik SS), B Hecht
Nagrody
- 1961 - Bogusław Lambach Moskwa (MFF)-nagroda za zdjęcia Srebrny Medal za wybitne walory operatorskie
- 1961 - Jan Rybkowski Moskwa (Międzynarodowy Festiwal Filmowy)-Nagroda Komitetu Obrońców Pokoju wyróżnienie
- 1961 - Jan Rybkowski Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia
- 1961 - Jan Rybkowski Turyn (KMTF)-nagroda honorowa
