MATKA JOANNA OD ANIOŁÓW
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1960
- Premiera: 1961. 02. 09
- Gatunek: Film psychologiczny
- Dane techniczne: Czarno-biały. 2996 m. 103 min.
Plenery: Józefów pod Łodzią.
Scenariusz tego filmu powstał na motywach znanego opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza. Akcja utworu literackiego i filmu toczy się w XVIII wieku na Smoleńszczyźnie, w położonym na odludziu klasztorze. Miejscowe zakonnice, wraz z ich przeoryszą Joanną opętał diabeł. Z pomocą zgromadzeniu przybywa młody egzorcysta - ksiądz Suryn. Jego zabiegi, modlitwa i umartwienia okazują się jednak bezowocne. Co więcej, kapłanowi zaczyna się udzielać atmosfera dziwnego niepokoju, panująca w klasztorze. Coraz częściej przeżywa duchowe rozterki, coraz częściej czuje się zagubiony. Nie zdaje sobie sprawy, że u źródła jego problemów tkwi jak najbardziej świecka miłość do matki Joanny. To ona popycha Suryna do dramatycznego kroku. Ksiądz postanawia uleczyć ukochaną kobietę nawet za cenę grzechu śmiertelnego... Rabin, u którego szuka pomocy, wyjawia mu prawdę: "Miłość jest na dnie wszystkiego". Do ludzkiej, ziemskiej miłości nie chcą jednak, nie mogą, czy też nie są w stanie się przyznać ani ksiądz Suryn, ani Matka Joanna od Aniołów. Opowiadanie Iwaszkiewicza, nasycone atmosferą niesamowitości i mrocznego mistycyzmu, jest również subtelną analizą ludzkich uczuć. Właśnie skomplikowana materia uczucia, łączącego Suryna i Joannę najbardziej zafrapowała scenarzystów. Jerzy Kawalerowicz tak mówił o tym w jednym z wywiadów: "W noweli Iwaszkiewicza zainteresowała mnie sprawa, która jest bardzo bliska nam wszystkim: sprawa uczuć. To jest film o naturze człowieka. Mimo bardzo specyficznego doboru postaci i realiów rozgrywa się w filmie konflikt uczuć ludzi w habitach o psychice ludzi bez habitów". Mimo tak jednoznacznych deklaracji "Matka Joanna od Aniołów" nie poddaje się jednoznacznej interpretacji. "Klasztorny melodramat", traktat o konflikcie "boskości" i "ludzkości" w człowieku, filozoficzna rozprawa na temat problemu zła? "Matka Joanna..." do dziś frapuje, zastanawia, intryguje, prowokuje do kolejnych pytań...
Fragment filmu
Ekipa
- Reżyseria: Jerzy Kawalerowicz
- Współpraca reżyserska: Maria Starzeńska, Marian Ziętkiewicz, Urszula Orczykowska
- Scenariusz: Tadeusz Konwicki, Jerzy Kawalerowicz
- Zdjęcia: Jerzy Wójcik
- Operator kamery: Antoni Nurzyński
- Współpraca operatorska: Maciej Kijowski, Zdzisław Borowczyk
- Oświetlenie: Aleksander Lewandowski
- Scenografia: Roman Mann, Tadeusz Wybult
- Współpraca scenograficzna: Zdzisław Kielanowski, Wiesława Chojkowska
- Kostiumy: Roman Mann, Tadeusz Wybult
- Współpraca kostiumograficzna: Zdzisław Kielanowski, Wiesława Chojkowska
- Muzyka: Adam Walaciński
- Wykonanie muzyki: Chór Polskiego Radia
- Dyrygent: Tadeusz Dobrzański
- Dźwięk: Józef Bartczak
- Współpraca dźwiękowa: Zygmunt Nowak, Józef Tomporek
- Montaż: Wiesława Otocka
- Współpraca montażowa: Felicja Rogowska
- Charakteryzacja: Teresa Tomaszewska, Roman Kęsikowski
- Konsultacja: Władysław Tomkiewicz (historyczna)
- Kierownictwo produkcji: Ludwik Hager
- Współpraca produkcyjna: Zygmunt Wójcik, Jan Włodarczyk
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Kadr
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Lucyna Winnicka (matka Joanna od Aniołów), Mieczysław Voit (2 role: ksiądz Józef Suryn, rabin), Anna Ciepielewska (siostra Małgorzata), Maria Chwalibóg (karczmarka Antosia), Kazimierz Fabisiak (ksiądz Brym), Stanisław Jasiukiewicz (Chrząszczewski), Zygmunt Zintel (Wincenty Wołodkowicz), Jerzy Kaczmarek (Kaziuk), Franciszek Pieczka (Odryn), Jarosław Kuszewski (Juraj), Lech Wojciechowski (Piątkowski), Marian Nosek, Jerzy Walden, Marian Nowak, Zygmunt Malawski (ksiądz egzorcysta), Stanisław Szymczyk, Andrzej Antkowiak (młody Żyd; nie występuje w czołówce), Halina Billing (zakonnica; nie występuje w czołówce), Lech Rzegocki (Alunio; nie występuje w czołówce), Iwona Słoczyńska (zakonnica; nie występuje w czołówce), Magda Teresa Wójcik (siostra zakonna; nie występuje w czołówce)
Nagrody
- 1961 - Cannes (MFF)-Nagroda Specjalna Jury
- 1961 - Lucyna Winnicka Nagroda Francuskiej Akademii Filmowej-Kryształowa Gwiazda
- 1961 - Syrenka Warszawska (nagroda Klubu Krytyki Filmowej SDP)-w kategorii filmu fabularnego
- 1961 - Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") w kategorii: najlepszy film polski; przyznana w 1962
- 1962 - Jerzy Kawalerowicz Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia
- 1962 - Jerzy Wójcik Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia
- 1963 - Oberhausen (MFF Krótkometrażowych)-nagroda młodych krytyków zachodnioniemieckiech
- 1966 - Lucyna Winnicka Panama (MFF)-nagroda "Tribunascope"
- 1966 - Anna Ciepielewska Panama (MFF)-nagroda "Tribunascope"
- 1966 - Zygmunt Zintel Panama (MFF)-nagroda "Tribunascope"
Pierwowzory
- Pierwowzór: MATKA JOANNA OD ANIOŁÓW
- Gatunek: Opowiadanie
- Autor pierwowzoru: Jarosław Iwaszkiewicz
