ORZEŁ
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1958
- Premiera: 1959. 02. 07
- Gatunek: Film wojenny
- Dane techniczne: Czarno-biały. 3151 m. 104 min.
Film zrealizowany dzięki pomocy Dowództwa Marynarki Wojennej PRL. Podziękowania dla załogi okrętu podwodnego ORP "Sęp".
W założeniu reżysera "Orzeł" miał być wierną rekonstrukcją dziejów jednego z polskich okrętów podwodnych, biorących udział w walkach września 1939 roku. Po klęsce kampanii wrześniowej "Orzeł" zdołał umknąć hitlerowcom i zawinął do Tallina w celu uzupełnienia zapasów paliwa. W estońskim porcie załoga musiała też zostawić swego chorego dowódcę. Wbrew zapewnieniom władz estońskich został on szybko internowany. Nowy dowódca - kapitan Grudziński (w filmie nosi nazwisko Grabiński), podjął decyzję o ucieczce. W rezultacie "Orłowi" udało się potajemnie opuścić port, ujść wszystkim hitlerowskim pościgom i dostać do Anglii. Samotny wyczyn "Orła" stał się dla Polaków symbolem heroicznej walki z niemieckim najeźdzcą i znakiem nadziei na odzyskanie wolności. Leonard Buczkowski, choć raczej wiernie odtworzył historię "Orła", to jednak tu i ówdzie pozwolił sobie na małe zmyślenia, dynamizujące akcję i spłaszczające psychologiczną warstwę filmu. Zrobił w ten sposób ukłon w stronę kina rozrywkowego. Fabuła obfituje w dramatyczne sceny i sekwencje. Nie brak też nagłych zwrotów akcji. Na plus filmowi zapisywano także niezłe aktorstwo, zwłaszcza Jana Machulskiego i Wieńczysława Glińskiego. Talentem błysnął też, stawiający wówczas pierwsze kroki w zawodzie, Bronisław Pawlik, o którym jeden z recenzentów napisał, że ma "wszelkie dane na dobrego komika".
Ekipa
- Reżyseria: Leonard Buczkowski
- Reżyser II: Paweł Komorowski
- Współpraca reżyserska: Maria Starzeńska, Zofia Suchecka
- Scenariusz: Janusz Meissner, Leonard Buczkowski
- Zdjęcia: Seweryn Kruszyński
- Operator kamery: Zdzisław Parylak
- Zdjęcia specjalne: Zenon Filar (kombinowane), Wiesław Śniadecki (kombinowane)
- Współpraca operatorska: Wiesław Zdort, Czesław Grabowski, Aleksy Krywsza
- Scenografia: Anatol Radzinowicz
- Współpraca scenograficzna: Ryszard Potocki, Jarosław Świtoniak, Romuald Korczak
- Kostiumy: Jerzy Kondracki
- Muzyka: Waldemar Kazanecki
- Dźwięk: Tadeusz Altman, Józef Bartczak
- Montaż: Krystyna Batory
- Współpraca montażowa: Jadwiga Jakubowska
- Charakteryzacja: Halina Sieńska, Maria Lasnowska, Roman Kęsikowski
- Konsultacja: Bolesław Romanowski
- Kierownictwo produkcji: Ludwik Hager
- Kierownictwo produkcji II: Jerzy Rutowicz
- Współpraca produkcyjna: Zbigniew Brejtkopf, Arkadiusz Orłowski
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Kadr
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Wieńczysław Gliński (kapitan Grabiński), Aleksander Sewruk (komandor Kozłowski), Jan Machulski (porucznik Pilecki), Roland Głowacki (porucznik Roland, mechanik), Andrzej Herder (podporucznik Morawski), Bronisław Pawlik (mat Rokosz), Zbigniew Filus (bosman Wacław Pierzchała), Henryk Bąk (bosman Leon Wiktorczyk), Ignacy Machowski (bosman Mirta, radiotelegrafista), Michał Gazda (mat Okoń), Józef Łodyński (mat Baczek), Tadeusz Gwiazdowski (bosman Bryt), Jerzy Nowak (mat Sznuk), Czesław Piaskowski (bosman Serafin), Marian Nowicki (polski attache morski w Tallinie), Kazimierz Wilamowski (estoński admirał dokonujący internowania "Orła"), Stanisław Milski (Hozer, zastępca komendanta portu w Tallinie), Lech Wojciechowski (adiutant kapitana portu), Ryszard Filipski (estoński żołnierz pełniący straż przy internowanym "Orle"), Jerzy Kozakiewicz (podoficer estoński), studenci PWST (Warszawa), studenci PWSTiF (Łódź), Stanisław Bareja (kucharz na "Orle"; nie występuje w napisach), Henryk Bista (marynarz; nie występuje w napisach), Henryk Boukołowski (marynarz na "Orle"; nie występuje w napisach), Józef Duriasz (marynarz; nie występuje w napisach), Zygmunt Hubner (kapitan niemieckiego okrętu wojskowego; nie występuje w napisach), Włodzimierz Kaczmarski (marynarz; nie występuje w napisach), Jerzy Kamas (marynarz; nie występuje w napisach), Eugeniusz Kamiński (oficer inspekcyjny; nie występuje w napisach), Janusz Kłosiński (lekarz; nie występuje w napisach), Gustaw Lutkiewicz (attache brytyjski; nie występuje w napisach), Andrzej Mrozek (marynarz; nie występuje w napisach), Jerzy Rutowicz (oficer estoński; nie występuje w napisach), Kazimierz Talarczyk (oficer inspekcyjny; nie występuje w napisach), Mieczysław Waśkowski (marynarz; nie występuje w napisach), Roman Wilhelmi (marynarz na "Orle"; nie występuje w napisach), Jan Włodarczyk (marynarz; nie występuje w napisach), Andrzej Wykrętowicz (oficer inspekcyjny; nie występuje w napisach), Gerard Zalewski (radiotelegrafista; nie występuje w napisach), Jerzy Zapiór (mat na "Orle"; nie występuje w napisach)
Nagrody
- 1959 - Wieńczysław Gliński Moskwa (MFF)-Srebrny Medal
- 1959 - Bronisław Pawlik Moskwa (MFF)-Srebrny Medal
- 1959 - Aleksander Sewruk Moskwa (MFF)-Srebrny Medal
