SKAZANY
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1975
- Premiera: 1976. 02. 02
- Gatunek: Film psychologiczny
- Dane techniczne: Barwny. 2385 m. 84 min.
"Skazany" jest trzecim po "Trądzie" i "Zapisie zbrodni" pełnometrażowym filmem Andrzeja Trzosa-Rastawieckiego. Dowodzi też stałych zainteresowań reżysera, który preferuje tematykę kontrowersyjną, moralnie niejednoznaczną. W "Skazanym" jest to problem życia i śmierci, a właściwie etycznej oceny samobójstwa. Czy pozbawienie się życia zawsze jest złem? Czy w imię wyższych celów można je niekiedy tolerować? W "Skazanym" Trzos-Rastawiecki doprowadził do perfekcji swoją metodę narracji. Charakteryzuje się ona maksymalną, werystyczną wręcz wiernością wobec rzeczywistości. Akcja filmu toczy się w autentycznej scenerii, aktorzy wtopieni są w tłum, zaludniający ulice, domy, kawiarnie, hale sportowe. Paradokumentalna forma opowieści sprawia, że widz traci poczucie wyjątkowości, które towarzyszy mu w odbiorze wielu innych filmów. W "Skazanym" wszystko jest znajome, sprawdzalne. Skrajny realizm reżysera najlepiej unaocznia metoda, którą posłużył się pracując nad scenariuszem: "Pisząc scenariusz opracowałem szczegółowo przebieg wydarzeń i biografie obu bohaterów, ich wzajemne związki, konflikty i więzy uczuciowe. Następnie przedstawiłem cały materiał prokuratorowi Edwardowi Saneckiemu z Generalnej Prokuratury i zapytałem, co by w tej sprawie zrobił. Odpowiedział: sporządziłbym akt oskarżenia. Poprosiłem więc, aby to uczynił. Gotowy akt oskarżenia i ten sam materiał faktograficzny przedstawiłem następnie mecenasowi Tadeuszowi de Virion z pytaniem, czy podjąłby się obrony. Zgodził się bez wahania. Z kolei akt oskarżenia otrzymał sędzia Michał Kulczycki, który przygotował i poprowadził rozprawę. Odbyła się ona z zachowaniem całej procedury postępowania karnego, z tym, że jako świadkowie wystąpili ludzie podstawieni przeze mnie i dokładnie poinstruowani, co mają zeznawać; ja sam byłem oskarżonym. Stenogram rozprawy posłużył następnie - po skrótach - do napisania dialogu filmowego; w rolach sędziego, prokuratora i obrońcy wystąpili tym razem aktorzy, ale mówili to i tylko to, co w rzeczywistości powiedziano na sali sądowej." Głównym bohaterem "Skazanego" jest trzydziestoparoletni Ryszard Bielczyk - organizator imprez artystycznych. W swym nieustabilizowanym życiu nie ma właściwie żadnego punktu zaczepienia z wyjątkiem dużo starszego brata - trenera bokserskiego. Ale i z nim nie czuje bliskiej więzi. Wszystko zmienia się, gdy otrzymuje informację o jego nieuleczalnej chorobie. Postanawia zrobić jak najwięcej, by pomóc bratu, stojącemu na progu śmierci. Nie sprzeciwia się też, gdy starszy Bielczyk złamany fizycznym i duchowym cierpieniem postanawia odebrać sobie życie. Prokuratura, ustaliwszy okoliczności zgonu byłego trenera, wszczyna proces przeciwko Ryszardowi Bielczykowi... [PAT]
Ekipa
- Reżyseria: Andrzej Trzos-Rastawiecki
- Reżyser II: Krzysztof Wierzbiański
- Współpraca reżyserska: Hanna Kosińska, Marian Schmidt, Liliana Elżanowska
- Scenariusz: Andrzej Trzos-Rastawiecki
- Zdjęcia: Zygmunt Samosiuk
- Operator kamery: Stanisław Moszuk
- Współpraca operatorska: Józef Skibiński, Kazimierz Pawlak
- Scenografia: Zbigniew Warpechowski
- Współpraca scenograficzna: Jerzy Sajko
- Kostiumy: Renata Własow
- Współpraca kostiumograficzna: Teresa Solarz
- Muzyka: Johann Sebastian Bach (koncert nr 1 d-moll na klawesyn i orkiestrę)
- Wykonanie muzyki: Krakowska Orkiestra Kameralna, Elżbieta Stefańska-Łukowicz (klawesyn)
- Dyrygent: Kazimierz Kord
- Opracowanie muzyczne: Anna Iżykowska
- Dźwięk: Józef Bartczak
- Współpraca dźwiękowa: Hieronim Langner, Jerzy Ośniecki
- Imitator dźwięku: Zygmunt Nowak
- Montaż: Halina Prugar
- Współpraca montażowa: Teresa Miziołek
- Charakteryzacja: Maria Lasnowska
- Współpraca charakteryzatorska: Jolanta Dąbrowska
- Konsultacja: Michał Kulczycki (prawna), Edward Sanecki (prawna), Tadeusz De Virion (prawna), Michał Woźniak (medyczna)
- Kierownictwo produkcji: Wilhelm Hollender
- Kierownictwo produkcji II: Arkadiusz Piechal
- Współpraca produkcyjna: Andrzej Seweryn, Maciej Wojtulewicz
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Kadr
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Kierownictwo laboratorium: Marek Pawiński
- Obsada aktorska: Wojciech Pszoniak (Ryszard Bielczyk), Zdzisław Kozień (Zygmunt Bielczyk, brat Ryszarda, trener bokserski), Zygmunt Hubner (prokurator), Piotr Pawłowski (sędzia), Zbigniew Zapasiewicz (adwokat), Irena Karel (aktorka Krystyna), Gabriela Kownacka (Kasia), Wirgiliusz Gryń (prezes klubu sportowego "Korona"), Tadeusz Jastrzębowski (rzeczoznawca), Stanisław Michalski (działacz sportowy zeznający w sądzie), Stefan Mienicki (Woman), Andrzej Polkowski (lekarz), Krystyna Wolańska (sekretarka), Lech Grzmociński (motocyklista), Edmund Karwański, Jerzy Kiszkis (motocyklista), Andrzej Krasicki (inspektor śledczy), Zygmunt Lebica (plutonowy MO), Tomasz Lengren (mechanik), Czesław Mroczek (dozorca), Sławomir Zemło, Juliusz Lubicz-Lisowski (nie występuje w czołówce), Jerzy Łapiński (aktor na próbie; nie występuje w czołówce)
- Obsada dubbingu: Piotr Fronczewski (prezes klubu i lektor czytający wprowadzenie do filmu)
Nagrody
- 1976 - Andrzej Trzos-Rastawiecki Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za scenariusz
- 1976 - Zdzisław Kozień Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za pierwszoplanową rolę męską
- 1976 - Łagów (Lubuskie Lato Filmowe)-Nagroda Koordynacyjnej Rady Artystycznej Kin Studyjnych za szczególne walory moralne i dojrzałość artystyczną
- 1976 - Andrzej Trzos-Rastawiecki Nagroda "Kultury" (tygodnik,Warszawa) za "wysokie walory artystyczne oraz treści humanistyczne, ideowo-moralne i intelektualne jego dzieła"
- 1976 - Zdzisław Kozień San Sebastian (MFF)-nagroda aktorska
- 1977 - Warna (MFF Czerwonego Krzyża i Ochrony Zdrowia)-Grand Prix
