OSTATNI ETAP
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1947
- Premiera: 1948. 03. 28
- Gatunek: Film wojenny
- Dane techniczne: Czarno-biały. 3500 m. 104 min.
Plenery: Oświęcim.
W czołówce tekst: Jako więźniarki, więźniowie, funkcyjni, SSmani i SSmanki występują artyści scen polskich oraz ludność miasta Oświęcimia i okolic.
Oparta na autentycznych wspomnieniach, na wpół dokumentalna opowieść o martyrologii kobiet w obozie w Oświęcimiu i bohaterstwie więźniów z izby chorych tworzących w tym "kombinacie śmierci" ruch oporu. Na wpół dokumentalna, oparta na wspomnieniach opowieść o losach więźniarek hitlerowskiego obozu śmierci w Oświęcimiu - Birkenau. Obraz ludzkich cierpień i tragedii, ale także walki człowieka o swoją godność. Polska Żydówka, Marta, pełni w obozie funkcję tłumaczki, pomaga innym więźniarkom i działa w organizacji ruchu oporu. Po nieudanej próbie ucieczki ginie tuż przed wyzwoleniem obozu. Helenę ukrywa w obozowym szpitalu francuska więźniarka, lecz nowo narodzone dziecko uśmierca niemiecki lekarz. Eugenia, rosyjska lekarka, za pomoc udzialaną chorym i organizowanie oporu zostaje poddana torturom i stracona. Niemiecka komunistka, demaskuje pseudolekarkę niemiecką, Lalunię, i trafia do obozowego bunkra. Wśród hitlerowskich oprawców jest i sadystyczna Rapportführerin, i zbrodniczy lekarz, i okrutna, bezwzględna, choć nie pozbawiona pewnych ludzkich cech Oberaufseherin . . . Film kończy wezwanie umierającej Marty: "Nie pozwólcie, żeby Oświęcim się powtórzył !".
Ekipa
- Reżyseria: Wanda Jakubowska
- Asystent reżysera: Jerzy Kawalerowicz, Zbigniew Niemczynowski
- Scenariusz: Wanda Jakubowska, Gerda Schneider (według relacji osób uczestniczących w powstaniu filmu była także jego współreżyserką)
- Zdjęcia: Borys Monastyrski
- Operator kamery: Karol Chodura, Andrzej Ancuta
- Asystent operatora kamery: Marceli Matraszek (nie występuje w napisach)
- Oświetlenie: Tadeusz Zając
- Scenografia: Roman Mann, Czesław Piaskowski
- Muzyka: Roman Palester
- Wykonanie muzyki: Wielka Orkiestra Symfoniczna (Katowice)
- Dyrygent: Zdzisław Górzyński
- Dźwięk: Jan Radlicz
- Współpraca dźwiękowa: Leonard Księżak
- Montaż: Róża Pstrokońska
- Charakteryzacja: Kazimiera Narkiewicz
- Efekty pirotechniczne: Marian Lis (nie występuje w napisach)
- Kierownictwo artystyczne: Jan Rybkowski
- Kierownictwo produkcji: Mieczysław Wajnberger
- Kierownictwo zdjęć: Wilhelm Hollender
- Asystent kierownika produkcji: Tadeusz Karwański (nie występuje w napisach; informacja pochodzi z wypowiedzi Aliny Janowskiej opublikowanej w książe "Prywatna historia kina polskiego")
- Produkcja: Przedsiębiorstwo Państwowe Film Polski
- Kierownictwo laboratorium: Adam Sendyk
- Obsada aktorska: Wanda Bartówna (Helena), Huguette Faget (Michele), Tatjana Górecka (lekarka Eugenia, Rosjanka), Antonina Górecka (Anna, niemiecka komunistka), Maria Winogradowa (Nadia, pomocnica Eugenii na rewirze), Barbara Drapińska (Marta Weiss), Barbara Fijewska (Anielka), Maria (Anna) Redlichówna (Urszula), Alina Janowska (Jugosłowianka Dessa), Zofia Mrozowska (Cyganka), Stanisław Zaczyk (Tadek), Stefan Śródka (Bronek), Elżbieta Łabuńska (więźniarka), Jadwiga Chojnacka (więźniarka na rewirze), Ewa Kunina (więźniarka), Barbara Rachwalska (blokowa Elza), Anna Jaraczówna (capo Frieda), Roma Rudecka (sauna capo), Zofia Niwińska (pani Laura), Halina Drohocka ("lekarka" Lalunia), Aleksandra Śląska (oberaufseherin), Maria Kaniewska (raportfuhrerin), Janina Morrisówna (aufseherin), Władysław Brochwicz (lagerkommandant Hans Schmidt), Edward Dziewoński (lagerarzt), Kazimierz Pawłowski (gestapochef), Zygmunt Chmielewski (dostojnik gestapo towarzyszący międzynarodowej komisji), Tadeusz Bartosik (gestapowiec zabijający śpiewającą Polkę; nie występuje w czołówce), Zbigniew Filus (członek komisji międzynarodowej witający się z lagerarztem; nie występuje w czołówce), Halina Głuszkówna (dyrygent orkiestry; nie występuje w czołówce), Maria Kędzierska (nie występuje w czołówce; informacja za "Almanachem Sceny Polskiej 1984/85"), Artur Młodnicki (oficer niemiecki bawiący się z dziewczynką; nie występuje w czołówce), Tadeusz Pluciński (żołnierz niemiecki depczący lalkę na rampie; nie występuje w napisach; w filmie widać jedynie nogi aktora, informacja o udziale Plucińskiego w filmie pochodzi od samego zainteresowanego), Jerzy Rychter (nie występuje w czołówce; informacja za "Słownikiem Biograficznym Teatru Polskiego T. 2"), Tadeusz Schmidt (oficer gestapo mówiący po francusku do Michele; nie występuje w czołówce), Zbigniew Skowroński (gestapowiec tłumaczący rozmowę Eugenii z szefem gestapo; nie występuje w czołówce), Andrzej Szczepkowski (więzień Oświęcimia; nie występuje w napisach; informacja o występie aktora w filmie pochodzi z jego biogramu opublikowanego w 47. tomie "Polskiego Słownika Biograficznego"), Igor Śmiałowski (oficer SS; nie występuje w czołówce)
Nagrody
- 1948 - Wanda Jakubowska Mariańskie Łaźnie (MFF)-Grand Prix "Kryształowy Globus"
- 1948 - Wanda Jakubowska Gottwaldow (FF Pracujących)-I Nagroda
- 1950 - Wanda Jakubowska Nagroda Światowej Rady Pokoju przyznana 22 listopada 1950 przez Stały Komitet Światowego Kongresu Pokoju, wręczona 15 grudnia 1951
- 1979 - Wanda Jakubowska Łagów (Lubuskie Lato Filmowe)-nagroda za reżyserię
