CIENIE
- Tytuł alternatywny: THE ROAD HOME
- Film fabularny
- Produkcja: Polska, Wielka Brytania
- Rok produkcji: 1987
- Premiera: 1988. 08. 22
- Gatunek: Film psychologiczny
- Język: polski, angielski, niemiecki
- Dane techniczne: Barwny. 2783 m. 97 min.

- Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi
- Galeria zdjęć (3)
Rok 1945, do małego niemieckiego miasteczka zbliża się front. Ośmioletni Georg dowiaduje się od wychowującego go pastora, że jest Polakiem, który znalazł się w Niemczech w wyniku akcji germanizacyjnej. W opuszczonym mieście znajdują go polscy żołnierze, walczący na froncie zachodnim. Wraz z transportem repatriantów powraca do kraju. Znajduje schronienie w jednym z klasztorów, gdzie zakonnice prowadzą szkółkę reedukacyjną. Tam odnajduje go matka - Maria Ostrowska. Wraz z nią wyjeżdża na Ziemie Odzyskane, gdzie po powojennej zawierusze osiedliła się rodzina - matka i dziadkowie. Nie znający języka polskiego Georg odpłaca nieufnością życzliwość krewnych. Dziadek wymusza na nim przyjęcie polskiego imienia, matka rozmawia z nim po niemiecku, babcia uczy polskich słów. Pewnej nocy Jurek, obudzony z koszmarnego snu, szuka ukojenia w sypialni Marii. Matka i syn wybierają się po zakupy do pobliskiego miasteczka. Kiedy kobieta wchodzi do sklepu, jej rowerem interesują się dwaj szabrownicy. Grabieży zapobiega Edward, pełnomocnik rządu. Odwożąc Marię i chłopca do folwarku, gdzie mieszkają, proponuje jej pracę w PUR-ze. Jurek coraz bardziej czuje się związany z matką i rodziną. Kiedy pewnego wieczoru do domu przychodzi oddział Wehrwolfu, chłopiec odmawia modlitwę po niemiecku, czym ratuje życie sobie i bliskim. Edward coraz jawniej okazuje Marii swoje względy. Kobieta z wdzięcznością przyjmuje jego pomoc, zgadza się na podjęcie pracy, wysyła Jurka do polskiej szkoły. Zaniepokojony rosnącymi wpływami Edwarda na chłopca dziadek, przedwojenny obywatel ziemski, rozbudza we wnuku kult ojca - kawalerzysty. Kiedy w okolicy pojawia się zdziczały biały koń, wspólnie podejmują próby okiełznania rumaka. Jednocześnie dziadek przekazuje Jurkowi tradycje polskiej jazdy, opowiada o I Brygadzie, nie kryjąc swej niechęci do "bolszewika". W świadomości chłopca coraz większe miejsce zajmuje wyczekiwany przez rodzinę ojciec, który zaginął w czasie kampanii wrześniowej. Mimo postawy dziadka Maria i Edward postanawiają się pobrać. Podczas zaręczynowej kolacji Jurek demonstracyjnie manifestuje swoje przywiązanie do ojca, czym niszczy uroczysty nastrój. Tej samej nocy przeżywa szok, stając się świadkiem intymnych chwil matki i przyszłego ojczyma. Im bardziej chłopiec oddala się od Marii, tym większy wpływ na niego zyskuje dziadek. Wspólnie ujarzmiają białego konia. Jurek odmawia pozowania do ślubnego zdjęcia matki i Edwarda, w przeddzień ślubu niszczy przygotowaną na uroczystość suknię. Wraz z dziadkiem nie przychodzą na ślub, odmawiają też uczestniczenia w weselu. W nocy wyobraźnia podpowiada mu sposób na zabicie ojczyma, który wprowadził się do domu. Pewnego dnia Jurek ucieka ze szkoły, by pomóc dziadkowi w zwózce siana. Przed przejazdem przez mostek biały koń płoszy się i wywraca wóz. W wypadku ginie dziadek. Teraz chłopiec bierze na się jego obowiązki - zapala lampę na ganku, znak oczekiwania na wracającego do domu ojca. Nocą płonie stodoła. Podejrzewający Jurka o podpalenie Edward wymierza karę wbrew protestom Marii. W odpowiedzi chłopiec niszczy zabawkę, jaką otrzymał od ojczyma. Kolejny koszmarny sen podpowiada chłopcu jak zabić Edwarda. Zgodnie z senną wizją powiadamia ojczyma, że w ruinach pobliskiej fabryki znajduje się magazyn broni. Wyruszają tym razem ciężarówką. Podejrzewający zasadzkę Edward znajduje się w stanie skrajnego zdenerwowania. Choć sytuacja podpowiada kolejne możliwości zamordowania znienawidzonego ojczyma, Jurek odstępuje swego zamiaru.
Ekipa
- Reżyseria: Jerzy Kaszubowski
- Reżyser II: Maria Kuzemko, Danuta Spychalska
- Współpraca reżyserska: Mariusz Zawardko, Stanisław Kuźnik, Mirosława Sada
- Kierownictwo artystyczne: Krzysztof Zanussi
- Scenariusz: Jerzy Kaszubowski
- Dialogi: Jerzy Kaszubowski, Eustachy Rylski
- Zdjęcia: Wit Dąbal
- Operator kamery: Bogdan Stachurski
- Współpraca operatorska: Jan Górski, Stefan Kurzyp
- Oświetlenie: Jerzy Pras
- Sprzęt: Technovision Ltd.
- Scenografia: Andrzej Kowalczyk
- Scenograf II: Jerzy Radziwoń, Edmund Siekierski
- Współpraca scenograficzna: I. Markowicz, I. Ilska, R. Pająk
- Dekoracja wnętrz: Anna Kowarska
- Współpraca dekoratorska: Piotr Wilczyński, Tadeusz Janowski
- Kostiumy: Irena Biegańska, Małgorzata Bajura
- Współpraca kostiumograficzna: Beata Gruda, Iwona Abramek
- Muzyka: Zygmunt Konieczny
- Wykonanie muzyki: Orkiestra Polskiego Radia i Telewizji (Łódź)
- Dyrygent: Zdzisław Szostak
- Konsultacja muzyczna: Marta Bogucka
- Dźwięk: Aleksander Gołębiowski
- Współpraca dźwiękowa: Antoni Górecki, Jerzy Rzepka
- Imitator dźwięku: Zygmunt Nowak
- Montaż: Irena Choryńska
- Współpraca montażowa: Janina Kondzioła, Danuta Bonikowska
- Charakteryzacja: Iwona Karpińska
- Współpraca charakteryzatorska: Iwona Berek, Małgorzata Gniedziejko
- Fotosy: Jan Górski, Stefan Kurzyp
- Opracowanie graficzne: Beata Szwed
- Kierownictwo produkcji: Andrzej Janowski
- Producent: Sophie Belhetchet (Wielka Brytania), Glenn Wilhide (Wielka Brytania)
- Kierownictwo produkcji II: Andrzej Gawlak, Henryk Kozłowski, Małgorzata Olejak-Kociubińska
- Współpraca produkcyjna: Alicja Chomczyk, Wojciech Bednarek, Krystyna Dwornik, Barbara Chmielewska
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Tor
- Współpraca produkcyjna: ZED Limited, Film Polski, Film Four International
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Marzena Trybała (Maria Ostrowska, matka Jurka), Bogusław Linda (Edward), Sława Kwaśniewska (Marta, babcia Jurka), Jerzy Bińczycki (Józef, dziadek Jurka), Rafał Synówka (Jurek Ostrowski), Jerzy Kaszubowski, Halina Skoczyńska (nauczycielka), Beata Maj, Beata Redodober, Piotr Tokarz, Igor Kujawski (Niemiec z werwohlu), Eliasz Kuziemski (ksiądz), Zygmunt Bielawski (organista), Eugeniusz Kujawski (pastor), Ludomir Olszewski, Mieczysław Janowski (żołnierz brytyjski), Andrzej Kowalik, Ryszard Radwański (urzędnik w urzędzie repatriacyjnym), Bogdan Kuczkowski (kolega Edwarda; nie występuje w czołówce)
Varia
- Piosenka: WALC CATON
- Muzyka piosenki (-nek) : Ludomir Różycki
- Słowa piosenki (-nek) : Julian Maszyński
- Utwór muzyczny: LA PALOMA
- Muzyka : Sebastian Yradier
- Utwór muzyczny: TOCCATA I FUGA D-MOLL
- Muzyka : Johann Sebastian Bach
- Piosenka: BIAŁE RÓŻE
- Muzyka piosenki (-nek) : Mieczysław Kozal-Słobudzki
- Słowa piosenki (-nek) : Kazimierz Wroczyński
- Piosenka: KATIUSZA
- Muzyka piosenki (-nek) : Matwiej Błanter
- Słowa piosenki (-nek) : Michaił Isakowskij
- Piosenka: OKA
- Słowa piosenki (-nek) : Leon Pasternak

















