OSZOŁOMIENIE
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1988
- Premiera: 1989. 02. 20
- Gatunek: Film psychologiczny, Film wojenny, Film biograficzny
- Dane techniczne: Barwny. 96 min.
W filmie wykorzystano fragmenty dekoracji teatralnej autorstwa Krzysztofa Pankiewicza ze spektaklu "Letni dzień" Teatru Polskiego w Warszawie.
Drugi (po "Komediantce") film Jerzego Sztwiertni poruszający problemy środowiska aktorskiego, został zainspirowany autentycznymi wydarzeniami z okresu przed wybuchem II wojny światowej i pierwszych lat okupacji. Scenarzysta Tadeusz Kwiatkowski wykorzystał wątki z biografii aktora Kazimierza Junoszy-Stępowskiego, dotyczące jego wielkiej miłości i tragicznej śmierci w do dziś nie całkiem wyjaśnionych okolicznościach. Ulubieniec publiczności zginął w lipcu 1943 r. z rąk żołnierzy Polski podziemnej, którzy mieli wykonać wyrok wydany na jego żonę, narkomankę i konfidentkę gestapo. W filmie nazwiska bohaterów zostały oczywiście zmienione, a twórcy skupili się głównie na osobistym dramacie dwojga ludzi - kobiety pogrążającej się w koszmarze narkomanii i mężczyzny "oszołomionego" uczuciem, który nie jest w stanie trzeźwo ocenić sytuacji i skutecznie przeciwdziałać degrengoladzie ukochanej żony.
Po zakończeniu przedstawienia "Otella" odtwórca głównej roli, Władysław Czerkański, przystojny, niemal sześćdziesięcioletni mężczyzna, ciągle jeszcze uwielbiany przez publiczność, przypomina sobie dziś dni swojej świetności. Po jednym ze spektakli spostrzega w kawiarni młodą, piękną tancerkę, Jadzię. Zostaje wkrótce jego żoną. Okupacja. Aktorzy bojkotują niemiecki teatr, zmieniają profesję. Czerkański pożycza od kolegów pieniądze, zasiada nawet do pokera, by zdobyć środki na leczenie sanatoryjne Jadzi. Jeden z aktorów, znany amant Chris Sten, afiszuje się w niemieckim mundurze. Jest powszechnie uważany za zdrajcę. Sten zostaje dyrektorem teatru. Proponuje też rolę w filmie Czerkańskiemu. Ten jednak zdecydowanie odmawia. Czerkańska naciska jednak męża, aby przyjął tę rolę, bo ona musi mieć pieniądze. Młoda kobieta już od dawna uzależniona jest od narkotyków. Nie może już żyć bez kokainy. Nie jest w stanie nauczyć się roli, którą dla niej wyprosił Czerkański w prowincjonalnym teatrze. Czerkański po kolejnej awanturze z żoną zgadza się na występy w teatrze Stena. Przyjaciel Korowicz ostrzega go, że Warszawa mu tego nie wybaczy. Czerkańska zaczyna wyłudzać pieniądze od ludzi, obiecując w zamian pomoc w uwolnieniu z rąk Niemców. W mieszkaniu Czerkańskiego prowadzona jest działalność konspiracyjna. Jadzia zgadza się w zamian za kokainę dostarczać informacje Niemcom. Czerkański z niepokojem obserwuje pogarszający się stan swojej żony. Ciągle nie domyśla się skąd Jadzia bierze pieniądze na proszki. Chce oddać ją do zamkniętego zakładu. W momencie, gdy ustala tę sprawę z lekarzem, a następnie wychodzi z gabinetu, młody mężczyzna odczytuje wyrok śmierci, a drugi trzyma pistolet wymierzony w Czerkańską. Władysław chce ich powstrzymać, ale padają strzały. Młodzi ludzie znikają, Czerkańska pochyla się nad zabiym mężem. Wyrok śmierci na konfidentkę Jadwigę Czerkańską został wykonany dziesięć miesięcy później.
Ekipa
- Reżyseria: Jerzy Sztwiertnia
- Reżyser II: Małgorzata Raszek-Zaliwska, Elżbieta Oyrzanowska
- Współpraca reżyserska: Elżbieta Czajkowska
- Scenariusz: Tadeusz Kwiatkowski
- Zdjęcia: Andrzej Ramlau
- Operator kamery: Julian Szczerkowski
- Współpraca operatorska: Tadeusz Obuchowicz, Piotr Obłoza
- Scenografia: Barbara Nowak
- Współpraca scenograficzna: Maria Lubelska-Chrołowska, Tomasz Kowalkowski, Katarzyna Ragu, Waldemar Weiss
- Dekoracja wnętrz: Teresa Gruber, Anna Rzadkowska
- Kostiumy: Małgorzata Stefaniak
- Współpraca kostiumograficzna: Beata Czarska-Sosińska, Bożena Sujkowska, Beata Lisowska
- Muzyka: Adam Sławiński, Wiesław Pieregorólka (muzyka jazzowa)
- Wykonanie muzyki: Orkiestra Polskiego Radia
- Dyrygent: Jan Pruszak, Wiesław Pieregorólka (muzyka jazzowa)
- Konsultacja muzyczna: Małgorzata Przedpełska-Bieniek
- Dźwięk: Jerzy Szawłowski
- Współpraca dźwiękowa: Jerzy Gałek, Jacek Serowiecki
- Imitator dźwięku: Stanisław Hojden
- Montaż: Joanna Wojtulewicz
- Współpraca montażowa: Grażyna Gradoń
- Charakteryzacja: Grażyna Dąbrowska, Iwona Kamińska
- Współpraca charakteryzatorska: Grażyna Brajcka
- Opracowanie graficzne: Elżbieta Mikulska
- Kierownictwo produkcji: Dorota Ostrowska-Orlińska
- Organizacja produkcji: Jan Kaczmarski, Jerzy Pyć, Małgorzata Pakuła, Paweł Gabryś, Marek Sobociński, Krystyna Bochniak, Barbara Głogowska, Renata Mirecka-Swędzikowska
- Rekwizyty: Piotr Giebartowski, Waldemar Brzeziński
- Konsultacja: Anna Kuligowska, Karina Chmielewska
- Sekretariat planu: Małgorzata Dobrzyńska-Kierska
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Rondo
- Atelier: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Obsada aktorska: Maria Pakulnis (Jadwiga Czerkańska, żona Władysława), Władysław Kowalski (Władysław Janota-Czerkański; pierwowzorem postaci był Kazimierz Junosza-Stępowski), Marzena Trybała (Heidrichowa, kochanka Graumanna), Krzysztof Kolberger (aktor Korowicz, przyjaciel Czerkańskiego), Marcin Troński (reżyser Roman Stachowski, członek AK; pierwowzorem postaci był Roman Niewiarowicz), Wojciech Wysocki (Chris Sten; pierwowzorem postaci był Igo Sym), Maria Chwalibóg (Danuta Hałaburdowa, kobieta dostarczająca Czerkańskiej narkotyki), Elżbieta Kępińska (Oreszko, kobieta prosząca Czerkańską o pomoc w uwolnieniu syna), Anna Milewska (hrabina Potocka), Anna Mozolanka (Leosia, służąca Czerkańskich), Ewa Sałacka (aktorka Antonówna), Jerzy Karaszkiewicz (aktor Frankowski), Igor Przegrodzki (hrabia Potocki), Bogusław Sobczuk (generał), Grzegorz Warchoł (gestapowiec Graumann), Stanisław Brudny (Orsza, dyrektor teatru), Gustaw Lutkiewicz (dyrektor teatru), Paweł Nowisz (pijany treser), Krzysztof Zaleski (mężczyzna pożyczający pieniądze Czerkańskiemu), Ryszard Barycz (widz w teatrze), Stanisław Bieliński (dyrektor teatru), Zbigniew Buczkowski (mężczyzna grający w pokera z Czerkańskim), Barbara Bursztynowicz (aktorka), Piotr Cieślak (wykonawca wyroku na Czerkańskiej), Stanisław Gawlik (aktor), Teodor Gendera (Niemiec aresztujący Stachowskiego), Andrzej Grabarczyk (aktor śpiewający kuplety), Piotr Grabowski (Niemiec aresztujący Stachowskiego), Janusz Józefowicz (tancerz, wykonawca wyroku na Czerkańskiej), Marek Kępiński (lekarz), Andrzej Kotkowski (reżyser Hermann Kubitzky; pierwowzorem postaci był Gustav Ucicky), Halina Kwiatkowska, Krzysztof Luft (mężczyzna rozmawiający z Czerkańską po premierze "Otella"), Zygmunt Maciejewski (widz w teatrze), Andrzej Mrowiec (aktor), Włodzimierz Musiał (widz w teatrze), Janusz Panasewicz (piosenkarz), Wojciech Pastuszko, Sylwester Przedwojewski (widz w teatrze), Barbara Rachwalska (sąsiadka Hałaburdowej), Halina Rowicka (aktorka), Zdzisław Rychter (kelner), Barbara Sołtysik (matka córki wywiezionej do obozu prosząca Czerkańską o pomoc), Lech Sołuba (oficer AK), Krzysztof Stroiński (aktor), Maciej Szary (aktor), Andrzej Szenajch (proszący Stachowskiego do dyrektora), Hanna Szczerkowska, Zdzisław Szymborski, Izabella Wilczyńska-Szalawska, Maciej Wolf, Magdalena Wołłejko (Joanna Korowiczowa), Magdalena Chilmon (gość na imieninach; nie występuje w napisach), Mieczysław Kadłubowski (kelner; nie występuje w napisach), Jerzy Moes (Biegalski, pierwszy mąż Czerkańskiej; nie występuje w czołówce; najprawdopodobniej sceny z aktorem nie weszły do ostatecznej wersji filmu), Kazimierz Orzechowski (ksiądz na pogrzebie Henryka Wnuka; nie występuje w czołówce)
Varia
- Piosenka: THERE IS NOTHING ELSE
- Muzyka piosenki (-nek) : Wiesław Pieregorólka
- Słowa piosenki (-nek) : Jerzy Siemasz
- Wykonanie piosenki (-nek) : Ludmiła Warzecha, Janusz Józefowicz
- Piosenka: BRING BACK MY DREAMS
- Muzyka piosenki (-nek) : Wiesław Pieregorólka
- Słowa piosenki (-nek) : Jerzy Siemasz
- Wykonanie piosenki (-nek) : Andrzej Zaucha
- Piosenka: kuplety
- Muzyka piosenki (-nek) : Adam Sławiński
- Słowa piosenki (-nek) : Tadeusz Kwiatkowski
- Wykonanie piosenki (-nek) : Andrzej Grabarczyk
- Choreografia : Janusz Józefowicz

















