ZMOWA
- Film fabularny - telewizyjny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1988
- Premiera: 1990. 09. 25
- Dane techniczne: Barwny. 93 min.
Najpierw najechano wynajętym autobusem na młode małżeństwo - kobieta była w zaawansowanej ciąży - i trzynastoletniego chłopca. Potem dobito ofiary kluczem od kół i ponownie przejechano pozorując wypadek. Tej makabrycznej zbrodni dokonała w noc wigilijną 1976 roku we wsi pod Połańcem czwórka ludzi na oczach trzydziestu osób. Przerażająca zmowa milczenia świadków morderstwa do dzisiaj jest niezrozumiała i trudna do pojęcia. Przez kilka miesięcy nikt nie odważył się powiedzieć prawdy. Także organa śledcze i sądowe dopuściły się karygodnych zaniedbań w czasie dochodzenia. Nie starano się ustalić pełnej wersji wydarzeń, gdyż rzuciłoby to niekorzystne światło na nowo utworzone województwo tarnobrzeskie. Sprawę zakończył dopiero Sąd Najwyższy skazując dwie osoby na karę śmierci, dwie następne na dwadzieścia i piętnaście lat więzienia. A jednak nigdy nie ustalone zostały prawdziwe motywy zbrodni, główny prowodyr do końca nie przyznał się do winy i tajemnicę zabrał do grobu. Te wydarzenia zrekonstruował i opisał Wiesław Łuka, dziennikarz "Prawa i Życia" (w 1980 napisał utwór dramatyczny "Świadkowie" wystawiony w Teatrze Dramatycznym w Słupsku, w 1981 powstał reportaż "Nie oświadczam się" wydany w wydawnictwie "Iskry"). On też napisał scenariusz "Zmowy" (nagrodzony I nagrodą w konkursie na scenariusz filmu fabularnego zorganizowanym przez TVP w 1986), którego ostateczny kształt opracował wspólnie z reżyserem Januszem Petelskim. W całej tej sprawie najbardziej zainteresowało ich istnienie ludzi o tak przerażającej mentalności. "Okazuje się, że w końcu dwudziestego wieku w środku Europy dla niektórych ludzi krowa ważniejsza jest niż życie ludzkie. Potrafią zabić kilka osób. Szokująca jest ta skala wartości. Zbrodniarze w oczach wsi byli dobrymi sąsiadami i gospodarzami, troskliwymi ojcami rodzin. Główny inicjator był uważany za niekoronowanego króla wsi. Parę lat wcześniej był nawet ławnikiem sądowym i panowało przekonanie, że wszędzie ma chody, wszystko potrafi załatwić" - mówił Janusz Petelski.
Ekipa
- Reżyseria: Janusz Petelski
- Reżyser II: Paweł Maria Dolewski, Elżbieta Sikorska
- Współpraca reżyserska: Halina Słyś, Beata Michalska
- Scenariusz: Wiesław Łuka, Janusz Petelski
- Zdjęcia: Janusz Kędziora
- Operator kamery: Marek Januszewicz
- Współpraca operatorska: Krzysztof Strąbski, Piotr Obłoza, Cezary Kozłowski
- Scenografia: Lucyna Krzemińska
- Współpraca scenograficzna: Andrzej Świderski
- Dekoracja wnętrz: Mariusz Wituski
- Współpraca dekoratorska: Krzysztof Gajewski, Tadeusz Janowski
- Kostiumy: Irena Iwaniuk
- Współpraca kostiumograficzna: Bożena Sujkowska
- Muzyka: Lech Brański
- Dyrygent: Lech Brański
- Konsultacja muzyczna: Małgorzata Przedpełska-Bieniek
- Montaż muzyki: Małgorzata Przedpełska-Bieniek (nie występuje w napisach)
- Dźwięk: Lech Brański
- Współpraca dźwiękowa: Lech Ciecha(o)ński, Wacław Borawski, Andrzej Bilski
- Imitator dźwięku: Stanisław Hojden
- Montaż: Grażyna Kociniak
- Asystent montażysty: Urszula Roguska
- Charakteryzacja: Grażyna Brajcka
- Współpraca charakteryzatorska: Alicja Kowzan
- Ewolucje kaskaderskie: Wiesław Adamowski, Jerzy Celiński, Janusz Chlebowski, Ryszard Janikowski, Zbigniew Modej (w czołówce błędnie podano nazwisko: Madej), Tomasz Przybysz
- Fotosy: Andrzej Świderski, Jerzy Tepper
- Opracowanie graficzne: Marek Kukawski
- Konsultacja: Jerzy Celiński, A Jackowicz, Jerzy Jankowski, Andrzej Zaczyński
- Kierownictwo produkcji: Tomasz Orlikowski
- Kierownictwo produkcji II: Bożena Dąbrowska-Groszek, Sławomir Pasternak
- Współpraca produkcyjna: Katarzyna Borkowska, Alina Romanowska, Bogusław Wierzbicki, Danuta Suchowierska, Janina Stolarczyk, Grażyna Krzemińska
- Kierownictwo planu: Wojciech Bednarek, Janusz Błaszczyk (nie występuje w napisach)
- Sekretariat planu: Helena Guściora
- Produkcja: Studio filmowe (d. Zespół Filmowy) Zodiak, Telewizja Polska
- Laboratorium: Centralna Wytwórnia Programów i Filmów Telewizyjnych Poltel (Warszawa), Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Obsada aktorska: Jerzy Łapiński (Jan Siejba), Artur Pontek (Stasio Sitek), Stanisława Celińska (Siejbowa, żona Jana), Danuta Kowalska (Janka Sitkowa, matka Stasia), Ewa Szykulska (Kolibowa, matka Krystyny Tomaszek), Adam Ferency (Władysław Sitek, ojciec Stasia), Jan Jurewicz (Michał, prokurator rejonowy), Stanisław Michalski (gajowy Dragan), Włodzimierz Musiał (ormowiec Henryk Bielak), Bogusław Sochnacki (Wacław Koliba, ojciec Krystyny Tomaszek), Marcin Troński (wojewoda), Marek Walczewski (VIP), Czesław Nogacki (Józef Adamiak, szwagier Siejby), Jacek Lenartowicz (taksówkarz Kurnicki, zięć Siejby), Elżbieta Osterwa (matka Koliby), Sylwester Maciejewski (kierowca Boguś Witkowski), Justyna Zbiróg (Irka Bielak, narzeczona Witkowskiego), Bożena Wróbel (Jola, sekretarka prokuratora rejonowego), Wiesław Małachowski (Stelmach), Barbara Bargiełowska (sędzina w Warszawie), Igor Michalski (prokurator wojewódzki), Zdzisław Rychter (Antoni Ostrowski), Zbigniew Buczkowski (ksiądz), Magdalena Gniazdowska (Krystyna Tomaszek), Magda Celówna, Jacek Domański (porucznik MO), Beata Dąbrowska, Ewa Frąckiewicz (Gienia Witkowska, matka Bogusia), Marek Frąckowiak (Wiśniak, pracownik prosektorium), Waldemar Gajewski, Andrzej Gawroński, Ryszard Jabłoński (drwal Michalski), T Janiszewski, Tomasz Jarosz (plutonowy doprowadzający Witkowskiego do prokuratora), Mieczysław Kadłubowski, Lechosław Kolendowicz, Józef Kalita (gość na weselu Tomaszków), Fabian Kiebicz (Michał), Elżbieta Kilarska (kobieta na pogrzebie), Małgorzata Leśniewska (Draganowa), Monika Marciniak, Borys Marynowski (patolog), Leopold Matuszczak (Kazio Witkowski, ojciec Bogusia), Klemens Mielczarek, Włodzimierz Nakwaski (kat), Jan Mateusz Nowakowski (Rysio, pracownik GS-u), Piotr Obłoza, Sylwester Przedwojewski (gość na weselu Tomaszków), Grzegorz Skrzecz (pomocnik kata), Paweł Skrzecz (pomocnik kata), Marcin Śliwiński, Andrzej Świderski, Jakub Szyliński, Roman Kosierkiewicz (dyspozytor w bazie PKS; nie występuje w napisach), Dorota Lanton (kelnerka; nie występuje w napisach), Marek Siudym (mężczyzna w autobusie; nie występuje w napisach)
- Lektor: Jerzy Kamas (nie występuje w napisach)
Varia
- Piosenka: DAJ MI TĘ NOC
- Słowa piosenki (-nek) : Andrzej Sobczak
- Muzyka piosenki (-nek) : Sławomir Sokołowski
