filmpolski.pl: Film fabularny 1945-

Z BIEGIEM LAT, Z BIEGIEM DNI...

Z BIEGIEM LAT, Z BIEGIEM DNI... - galeria
Galeria zdjęć (1)

W 1978 roku w krakowskim Starym Teatrze Andrzej Wajda wystawił siedmiogodzinny spektakl - rzekę, zrealizowany na podstawie utworów pisarzy młodopolskich i międzywojennych. Scenariusz tego szczególnego przedstawienia napisała Joanna Olczak-Ronikier, z rzadką zręcznością i erudycyjną znajomością rzeczy łącząc w monumentalną całość fragmenty tekstów Michała Bałuckiego, Gabrieli Zapolskiej, Jana Augusta Kisielewskiego, Zygmunta Kaweckiego, Stanisława Przybyszewskiego, Tadeusza Boya-Żeleńskiego, Marii Dąbrowskiej i Juliusza Kadena - Bandrowskiego. Wajda przygotował swoje przedstawienie z okazji sześćdziesiątej rocznicy odzyskania niepodległości. Widowisko twórcy "Człowieka z marmuru" przypominało fin de sieclową przeszłość, na 1914 roku kończąc. Zawierało jednak także liczne aluzje do współczesności, ezopowym językiem mówiło o tym, o czym cenzura mówić nie pozwalała. Powodzenie sztuki skłoniło reżysera do przeniesienia jej na ekran. "Z biegiem lat, z biegiem dni..." to opowieść o dwu rodzinach krakowskich, usytuowana w latach 1874-1914.

Ekipa

KRAKÓW 1874 (1)

Bohaterkami odcinka są dwie młode kobiety: pani Chomińska - żona urzędnika bankowego i mieszkająca z nią siostra Aniela - zaręczona z Felicjanem Dulskim, również urzędnikiem. Ich życie w ubogim i zaniedbanym mieście wypełnia monotonia i nuda. Jedyną atrakcję stanowią zabytki, malowidła Matejki i obchody patriotycznych uroczystości możliwe dzięki liberalnej polityce cesarza Franciszka Józefa. Jednak ciągłe chodzenie po galeriach to raczej nie jest to, czego dwie piękne młode kobiety oczekują od życia. Pewnego dnia siostry postanawiają urządzić wieczorek z tańcami. Zachwycone pomysłem po cichu marzą, że bal odmieni ich los. Czeka je wszakże okrutne rozczarowanie. Przyjęcie szybko przeradza się w kompromitujące pasmo nieporozumień, kłótni i skandali.

Ekipa

Pierwowzory

KRAKÓW 1886 (2)

Minęło 12 lat. Aniela Dulska, by podratować zdrowie cherlawego synka Zbyszka wyjeżdża do Zakopanego - coraz modniejszego wówczas ośrodka uzdrowiskowego. Po przyjeździe odkrywa, że w tej samej góralskiej chałupie mieszka młody, przystojny aktor z Krakowa. Mężczyzna, nawykły do flirtów i przelotnych przygód miłosnych, postanawia wykorzystać nadarzającą się okazję. Rozpoczyna umizgi do pani Dulskiej. Kobieta, początkowo zaskoczona zalotami Kozickiego, kryguje się jak na przyzwoitą żonę i matkę przystało. Jednak już wkrótce urok nieznajomego bierze górę. Aniela z niepokojem zauważa, że po raz pierwszy w życiu jest naprawdę zakochana. Coraz natarczywiej daje o sobie znać dylemat: dochować wierności mężowi i rodzinie, czy iść za głosem serca? Niespodziewane wewnętrzne rozterki pani Dulskiej przerywa przyjazd jej męża Felicjana. Aniela niecierpliwie czeka na wyjazd męża, ale uwodziciel wycofał się z przygody, wzruszony zaufaniem, które okazał mu poczciwy pan Felicjan. [PAT]

Ekipa

Pierwowzory

KRAKÓW 1886 (2) w innych naszych bazach

KRAKÓW 1898 (3)

Kraków roku 1898 jest jednym z najżywszych ośrodków życia intelektualnego i artystycznego w Europie. Wolność słowa i poglądów, wykluczona w innych zaborach, ściąga naukowców, artystów i młodzież. Jedną z adeptek sztuki malarskiej jest Julka, córka pani Chomińskiej, którą poznaliśmy w I odcinku. Błaga matkę, by uwierzyła w jej talent i pozwoliła się kształcić dalej, a nie kazała wychodzić za mąż za niekochanego zamożnego sędziego Rolewskiego. Matka nie zgadza się uważając, że wszystko to wpływ młodego poety - Jerzego Boreńskiego, który w domu Chomińskich wynajmuje pokój i mąci bogobojną atmosferę skandalicznymi lekturami i głoszonymi poglądami. Okazuje się na dobitek, ze jest on wielbicielem pisarza Stanisława Przybyszewskiego, który właśnie zjechał do Krakowa i szokuje krakowskie mieszczaństwo ekstrawaganckim zachowaniem, ekscesami i skandalicznymi odczytami. "Szalona Julka" zakochana w Boreńskim myśli i czuje tak samo jak on. Zbyt jednak jest słaba, by wyrwać się z mieszczańskiego konwenansu i pójść za głosem serca. Kapituluje i wychodzi za mąż za niekochanego człowieka.

Ekipa

Pierwowzory

KRAKÓW 1901 (4)

16 marca 1901 roku teatr krakowski wystawił jeden z najwybitniejszych polskich dramatów - "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego. Kraków zrozumiał, że narodził się genialny artysta. Przełom w teatrze, jaki dokonał się dzięki Wyspiańskiemu, oznaczał jednak klęskę dla innych pisarzy, którzy uprawiali tradycyjne komedie mieszczańskie, jak np. najpopularniejszy dotąd pisarz krakowski Michał Bałucki. Bałucki nie mógł pogodzić się ze swoją klęską i postanowił odejść z tego świata. Zazdrości Wyspiańskiemu młody student prawa - Antoni Relski, który miał podobny - jak twierdzi - pomysł na dramat, ale proza życia nie pozwoliła mu go napisać. Zakochany w swej uczennicy Misi, najmłodszej z córek pani Chomińskiej - ucieka od niej w momencie, kiedy się dowiedział, że i ona się w nim zakochała. Tajemnica tego dziwnego postępku wydała się. Relski ma romans i dziecko z prostą dziewczyną, którą uwiódł w chwili słabości.

Ekipa

Pierwowzory

KRAKÓW 1902 (5)

"Szalona Julka", którą poznaliśmy w III odcinku, dziś jest sędziną Rolewską, ma pieniądze, dziecko, kochającego męża i świadomość zmarnowanego życia. Burzy jej spokój dawny ukochany - poeta Jerzy Boreński, który opromieniony sławą przyjechał z Paryża do Krakowa. Dochodzi do spotkania i wyznań miłosnych. "Zabierz mnie ze sobą" - błaga Boreńskiego i nie może zrozumieć jego odmowy. Nie wie, że jego dni są policzone. Przyjechał do Krakowa, aby tu umrzeć. Dowiaduje się prawdy w ostatniej jego chwili. Boreński umiera w jej ramionach, deklamując, jak na modernistycznego poetę przystało, wiersz Baudelaire'a o śmierci. Przed szpitalem, gdzie rozegrała się ta dramatyczna scena, czeka poczciwy mąż w dorożce. Nieszczęsny poeta nie rozdzieli już tego związku.

Ekipa

Pierwowzory

KRAKÓW 1905 (6)

Minęło 31 lat od czasu, kiedy poznaliśmy dwie siostry: panią Chomińską i pannę Anielę, przyszłą panią Dulską. Obie siostry nienawidzą tych wszystkich wdzierających się w ich życie nowych prądów: jakichś secesji, dekadencji, emancypancji, czy rewolucji. Coraz też trudniej zrozumieć im własne dzieci. Zbyszek Dulski włóczy się po nocach z artystami, chodzi do jakiegoś nowego kabaretu "Zielony balonik", Józio Chomiński zaś zadaje się z socjalistami, pomaga rewolucjonistom przemycać broń z Galicji do Rosji. Rewolucja 1905 roku odbiła się potężnym echem także w konserwatywnym Krakowie. Misia Chomińska przeniosła swe uczucia z osoby podłego nauczyciela Relskiego na wspaniałego rewolucjonistę, któremu na każdym kroku zagraża śmierć. Relski tymczasem ożenił się w końcu ze swoją kochanką - prostą dziewczyną z ludu - i teraz zadręcza ją dalej, że złamała mu życie i zmarnowała talent.

Ekipa

Varia

Pierwowzory

KRAKÓW 1907 (7)

Dawna pani Aniela - dziś pani Dulska, pomna swoich doświadczeń postanowiła bezwzględnością, chciwością i chorobliwym skąpstwem zapewnić swoim dzieciom niezależność, której sama była pozbawiona. Ciułała grosz do grosza i do połowy otrzymanej w spadku kamienicy dokupiła drugą połowę od swej mniej zaradnej siostry. Wprowadza się wreszcie do luksusowych salonów. Wypatrzyła, że jej Zbyszek romansuje ze służącą Hanką, ale nie protestowała, zadowolona, że syn nie traci zdrowia, pieniędzy po knajpach. Gdy jednak okazuje się, że Hanka spodziewa się dziecka, wyrzuca ją na bruk. Zbyszko milczy, ale kiedy dowiaduje się, że matka aprobowała jego romans, i on ma dość jej hipokryzji. Oznajmia, że za karę ożeni się teraz z Hanką. Tego już było za dużo dla pani Dulskiej, która przystępuje do energicznego działania. Zbyszko daje się łatwo przekonać o absurdalności swego zamiaru, Hanka opłacona odchodzi. "Wreszcie będzie można znowu żyć po bożemu" - oświadcza zmaltretowana pani Dulska.

Ekipa

Pierwowzory

Patrz także:

KRAKÓW 1914 (8)

Nadszedł 1914 rok. Wszyscy mówią o zbliżającej się wojnie między mocarstwami, która może przynieść Polsce wyzwolenie. Młodzież zapisuje się gromadnie do organizacji wojskowej, która przygotowuje do walki przyszłych polskich żołnierzy. Obie siostry - pani Chomińska i Dulska - nie mogą zrozumieć, dlaczego ich dzieci tak daleko odeszły od nich i nie czują wdzieczności za to, co dla nich przez całe życie starały się robić. Wreszcie wybucha wojna. 6 sierpnia z Krakowa wyrnaszerowały na front oddziały żołnierzy, którzy mieli stanowić zalążek przyszłego wojska polskiego. Poszedł z nimi najmłodszy syn Chomińskiej - Fredzio. W salonie Dulskich jeszcze raz gromadzi się cała rodzina - pretekstem jest choroba Felicjana Dulskiego. Każdy kogoś żegna, nie wiadomo, jaki będzie los odchodzących na wojnę. Jedynie pani Dulska nie traci energii, jeszcze raz rządzi wszystkimi. I dopiero, kiedy za ścianą umrze niekochany, poszturchiwany, milczący mąż, z którym przeżyła smutne 40 lat, zda sobie sprawę z tego, że wśród dziejowego chaosu została sama i nikomu niepotrzebna.

Ekipa

Pierwowzory

Wersja do druku