POWRÓT WABISZCZURA
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1989
- Premiera: 1989. 12. 18
- Gatunek: Film obyczajowy
- Dane techniczne: Barwny. 2741 m. 96 min.

- Fot. Archiwum Stefana Czyżewskiego
- Galeria zdjęć (5)
Płowy jedzie volkswagenem górską drogą, wioząc dwunastoletnią córkę. Nie przyjmuje przestrogi przygodnego kierowcy, by zawrócić. Wkrótce potrąca nieostrożnego sprzedawcę owoców południowych, namolnie oferującego swój towar. Świadkiem groźnego wypadku jest brodaty pastuch stojący opodal z motorowerem. Płowy, silnie wzburzony, usiłuje w okolicy szukać pomocy lekarskiej. Kiedy wraca do auta, zastaje córkę z poderżniętym gardłem. Ciała potrąconego chłopaka nie ma. Po chwili spostrzega znikającą w oddali sylwetkę pastucha. Rusza za nim, ale kiedy już się do niego zbliża, traci panowanie nad kierownicą i volkswagen spada ze stoku, staje w płomieniach. Pastuch spokojnie rusza w dalszą drogę... Miasteczko w pustynnej górskiej okolicy. W hotelu miejscowy burmistrz zażywa intymnych uciech z Niebieskooką. Znalazłszy go tam, Europejczyk donosi, że do miasteczka zbliża się kilka licznych grup turystów. Zostaje odesłany z poleceniami do komisarza. Bary mają być czynne do północy, domy uciech do rana, a komisarz ma dyskretnie wybadać, czy przybysze nie mają przy sobie broni. Pierwsze grupy barwnie przyodzianych punków, jeży i czubów napływają do miasta. Nazajutrz burmistrz oficjalnie wita zgromadzoną na placu młodzież. Usiłuje pozyskać przybyłych, wzywa do przestrzegania obowiązujących praw i obyczajów, choć jednocześnie zapowiada, że władza, którą reprezentuje, nie interesuje się ani obyczajami, ani treścią dokumentów przybyszów. Gotów jest tolerować nawet zażywanie narkotyków, byle szprycowanie nie odbywało się na oczach miejscowej dziatwy... W mieście zjawia się potłuczony i wyczerpany Płowy. Zostaje rozpoznany przez jedną z dziewczyn, która pamięta go z jakiegoś koncertu jako znakomitego solistę. Płowy wypytuje recepcjonistę hotelu o mężczyznę jeżdżącego motorowerem. Niebawem do jego pokoju zagląda Niebieskooka. Wspominają wspólną przeszłość. On nie chce jej wyjawić wprost losu ich córki. Pyta natomiast o mężczyznę z motorowerem... Europejczyk chciałby wyjechać z miasta z Niebieskooką. Burmistrz wybija mu ten pomysł z głowy, gdyż sam zamierza mieć z nią syna. Płacąc Europejczykowi za zdobywanie informacji, nakłania go do inwigilowania swej niewiernej żony... Rano rozchodzi się wiadomość, że w nocy ktoś wyrżnął w mieście całą trzodę i wszystkie konie. Podejrzenie pada na punków. Pod wieczór ludzie komisarza brutalnie rozprawiają się z młodymi. Biją na oślep pierwszych z brzegu, nie oszczędzają dziewczyn... W burmistrzu rodzi się podejrzenie, że inicjatorem wszystkich zajść jest komisarz, który zapewne dybie na jego stanowisko i chce sprowokować do interwencji wojsko z centrali. Pod wieczór młodzi na rynku poddają się swobodnie zmysłom, rytmicznie podrygują, dziewczyny obnażają swe wdzięki, przyciągając rówieśników z miasta. Korzystając z mroku Szczur, prawa ręka komisarza, zwala się na leżącą na ziemi roznamiętnioną dziewczynę... Brodaty pastuch usiłuje po kryjomu ukraść z ciężarówki punków benzynę, ale kierowca spostrzega intruza, włącza motor i ruszając gwałtownie miażdży go kołami. Napięcie w mieście narasta. Bank zawiesił wypłaty. Zaczyna brakować żywności, woda podlega racjonowaniu. Zostaje zgwałcony nienormalny syn burmistrza, a żona notabla usiłuje skłonić go do ucieczki. W trakcie ich rozmowy ktoś rzuca kamieniem w szybę. Burmistrz dobywa z szuflady rewolwer... Wychodzi na rynek i chwytając za tubę, daje młodym przybyszom trzy godziny na opuszczenie miasta. Wstępuje do komisariatu i żąda wydania broni z depozytu. Na przekór komisarzowi włamuje się do magazynu, ale wnętrze okazuje się puste. Komisarz uważa, że trzeba wezwać z centrali wojsko. Okazuje się jednak, że poczta Została unieruchomiona, kable zerwane, miasto jest odcięte od świata. Komisarz wysyła więc do stolicy dwóch ludzi. Notable wraz z rodzinami ewakuują się do magistratu. Trwa narada, ktoś sugeruje, że Płowy mógłby wyprowadzić punków z miasta. Burmistrz każe go przywołać. Płowy stawia surowe warunki. Widząc, że odzyskanie Niebieskookiej napotyka na opór burmistrza, żąda złota i nie czekając na decyzję, zabiera mu okazałą dewizkę i sygnet z kamieniem. Złoty zegarek burmistrz oddaje mu sam. Żona burmistrza spostrzegając, że Płowemu wciąż mało walorów, krzykliwie domaga się, aby inni także poświęcili swoje kosztowności, albo - żeby oddać Niebieskooką... Płowy opuszcza magistrat, a biegnąca za nim Niebieskooka prowokuje go pytaniem, dlaczego ją sprzedał? Płowy odpowiada, że ona zrobiła to wcześniej i definitywnie obchodzi. Na rynku wyciąga z futerału trąbę i zaczyna grać. Tłum młodzieży ożywia się i posłusznie rusza za nim. Do opuszczających miasto punków dołączają uciekający z miasta ich rówieśnicy... Dwaj wysłannicy komisarza obserwują ze zbocza góry idący tłum. Szczur przygotowuje broń. Rozlega się huk wystrzału...
Ekipa
- Reżyseria: Zbigniew Rebzda
- Reżyser II: Grażyna Szymańska, Waldemar Drozd
- Współpraca reżyserska: Mariusz Michalik, Adam Wyżyński, Bożena Politańska-Jakubowska
- Scenariusz: Andrzej Makowiecki, Zbigniew Rebzda
- Zdjęcia: Stefan Czyżewski
- Współpraca operatorska: Sławomir Klemba, Jan Górski, Mariusz Wosiński, Jan Dybowski
- Scenografia: Andrzej Przedworski
- Scenograf II: Urszula Szubert, Larysa Karczmarska
- Współpraca scenograficzna: Maciej Dauksza, Zbigniew Kubiak, Zbigniew Pakuła
- Dekoracja wnętrz: Michał Klimowski
- Współpraca dekoratorska: Wojciech Jankowski, Zbigniew Melka
- Kostiumy: Michał Klimowski
- Współpraca kostiumograficzna: Dorota Bartosik, Krystyna Bartosik, Małgorzata Brandt
- Muzyka: Czesław Niemen
- Wykonanie muzyki: Czesław Niemen
- Konsultacja muzyczna: Anna Iżykowska-Mironowicz
- Dźwięk: Barbara Domaradzka
- Technik dźwięku: Wojciech Lorek, Włodzimierz Wiśniewski
- Efekty dźwiękowe: Bogusław Nowak
- Montaż: Wanda Zeman
- Asystent montażysty: Waldemar Ostanówko
- Charakteryzacja: Alicja Kozłowska, Elżbieta Karmolińska
- Ewolucje kaskaderskie: Zbigniew Modej, Jacek Kadłubowski
- Opracowanie graficzne: Mirosław Mentcel
- Konsultacja: Lech Adamowski, Piotr Leitner, Jerzy Wojciech Wdowiński
- Kierownictwo produkcji: Marek Depczyński, Zbigniew Żmudzki
- Kierownictwo produkcji II: Stanisław Neugebauer, Barbara Woźniczko-Skrzypek
- Współpraca produkcyjna: Anna Płaza, Robert Gruszczyński, Krystyna Bajor, Jadwiga Adamiec, Krystyna Łuczyńska
- Kierownictwo planu: Ramo Olejnik
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Profil
- Współpraca produkcyjna: Uzbekfilm - Wytwórnia Filmowa (Taszkent)
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Tadeusz Paradowicz (Płowy), Jana Svandova (Niebieskooka, była kobieta Płowego, kochanka burmistrza), Hanna Stankówna (żona burmistrza), Leon Niemczyk (burmistrz), Kazimierz Meres (komisarz), Czesław Nogacki (Europejczyk), Roman Kłosowski (recepcjonista), Ryszard Kotys (Szczur), Maria Probosz (córka komisarza), Zbigniew Buczkowski (Italiano), Bogusz Bilewski (bliźniak), Ryszard Ronczewski (Zapała), Włodzimierz Stępiński (Bandzioch), Stanisław Wojciech Malec (Przetrącony Nos), Marcel Szytenchelm (syn burmistrza), Alfred Freudenheim (Szrama), Paweł Nowisz (Chincol), Władysław Barański (pastuch), Zbigniew Rosiak (bliźniak), Beata Dąbrowska, Beata Janczewska, Grzegorz Jurczyński, Marian Kaczor, Jan Paweł Kruk (jąkała), Igor Kujawski (przyjezdny, kierowca ciężarówki), Włodzimierz Kwaskowski (staruszek "odpowiedzialny za łączność"), Eryk Mirosz, Marta Pietrasik, Zdzisław Rychter (Łysy, gwałciciel syna burmistrza), Tadeusz Sabara (Trufla), Magdalena Scholl (Marta, córka Płowego), Anna Śniadówka, Małgorzata Wachecka (Ruda rozpoznająca Płowego), Wanda Wieszczycka (Truflowa), Paweł Królikowski ("turysta"; nie występuje w czołówce), Tadeusz Wojtych (mieszkaniec miasteczka; nie występuje w czołówce)
Pierwowzory
- Pierwowzór: POWRÓT WABISZCZURA. PRZYPOWIEŚĆ
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Andrzej Makowiecki

















