KRACH OPERACJI TERROR
- Film fabularny
- Produkcja: Polska, ZSRR
- Rok produkcji: 1980
- Premiera: 1983. 04. 18
- Gatunek: Film historyczny, Film biograficzny
- Dane techniczne: Barwny. 3991 m. 131 min.
Rok 1921. Republika radziecka boryka się z ogromnymi trudnościami. Miliony ludzi głodują; Zorganizowanie transportu zboża dla Moskwy i Powołża staje się jednym z pierwszoplanowych zadań władzy radzieckiej. Feliks Dzierżyński zostaje mianowany Komisarzem Ludowym ds. Komunikacji. W poszukiwaniu fachowej kadry specjalistów - inżynierów transportu - pozyskuje do współpracy m.in. Borysowa; b. wiceministra komunikacji w rządzie Kierieńskiego oraz inżyniera Nikołajewa, przetrzymywanego w więzieniu, W tym samym czasie kontrrewolucjoniści organizują akcje sabotażowo - dywersyjne, mające na celu zdezorganizowanie życia państwowo - gospodarczego, zgładzenie czołowych przywódców, a w rezultacie obalenie władzy radzieckiej. Głazow, oficer carski, współpracujący później z Denikinem i Kołczakiem, walczy z młodą republiką w szeregach monarchistów. Zabiega o pomoc rządu niemieckiego, a szczególnie kół finansowych z przemysłowcem Stinnesem na czele. Generał Sawinkow kieruje z Warszawy sztabem dywersantów. To z jego polecenia grupa Lubowcewa wysadza most kolejowy, odcinając głodujące regiony kraju od dostaw żywności. Przybyły na miejsce sabotażu Dzierżyński po konsultacji z ekspertami decyduje się - wobec zbyt odległego terminu odbudowy mostu - ułożyć szyny na skutej lodem rzece. W Warszawie, z inicjatywy robotników kolejowych, organizowana jest zbiórka pieniężna na zakup żywności dla Powołżan. Przy współudziale posłanki Kosmowskiej kolejarz Wincenty dokonuje zakupu mąki i ekspediuje transport w kierunku Moskwy. Tuż za granicą pociąg zostaje ostrzelany przez ludzi Lubowcewa, od kul giną konwojujący żywność kolejarze. Podczas wystąpienia w Sejmie Kosmowska oskarża o zamordowanie polskich robotników ugrupowania rosyjskich emigrantów operujących w Warszawie, których działalność przyczynia się do niepotrzebnego zaostrzenia stosunków Polski z Rosją Radziecką. Właśnie w Warszawie odbywa się kolejne zebranie sztabu Sawinkowa. Wśród przybyłych z Rosji znajduje się Pronin, eserowiec z Tallina - w rzeczywistości agent radzieckiego kontrwywiadu Iwan Wasiliewicz. Nie znając pełnego hasła wzbudza podejrzenia kontrrewolucjonistów. Zanim dotrą inni delegaci z Tallina, jego tożsamość może potwierdzić jedynie Sładkopiewcow, rosyjski emigrant, który wątpliwości, czy wracać do kraju, liczy pozostać na wygnaniu, coraz częściej topi w alkoholu. Poszukujących go eserowców ubiega Lida, siostra Iwana. Za obietnicę otrzymania radzieckiego paszportu i możliwość powrotu do Rosji Sładkopiewcow rozpoznaje w Iwanie Wasiliewiczu Pronina. Dzierżyński, Nikołajew i Borysow dokonują inspekcji prac związanych z przeprawą kolejową po lodzie. Pod ciężarem składu pociągu lód jednak pęka. Jedynym wyjściem z sytuacji okazuje się przetaczanie wagonów bez lokomotywy. Jest to rozwiązanie tymczasowe - odbudowa mostu zbliża się ku końcowi. Powiadomiony o przyjeździe pociągu z Polski Dzierżyński postanawia poznać warszawskich kolejarzy. W ostrzelanym przez kontrrewolucjonistów wagonie żyje jedynie ciężko ranny Wincenty. Pomoc lekarska przychodzi za późno. Iwan Wasiliewicz uczestniczy w zebraniu emigrantów rosyjskich. Poznaje tajne plany, adresy i hasła kontrrewolucyjnej siatki - także adres inżyniera Nikołajewa. Tymczasem przybyli z Tallina delegaci demaskują fałszywego Pronina jako człowieka Dzierżyńskiego. Ścigany przez uzbrojonych agentów Iwan ciężko ranny dociera do kawiarni, gdzie umówił się z Lidą i przed śmiercią przekazuje jej zebrany materiał. Dzięki tym informacjom terrorystyczna siatka w Moskwie przestaje istnieć. Zeznania aresztowanych ujawniają szerokie powiązania kontrrewolucjonistów z zachodnimi kołami rządowymi. Ambasador radziecki w Londynie składa notę protestacyjną. Dzierżyński znając tajne hasło odwiedza swego współpracownika Nikołajewa, który przyznaje się do utrzymywania kontaktów z emigracją. Właśnie do niego przychodzi Głazow, który miał w Moskwie kierować akcjami terrorystycznymi. W wyniku niespodziewanego spotkania z Dzierżyńskim Głazow wysyła telegram do swoich mocodawców z informacją o zdekonspirowaniu. Powoduje to zmianę orientacji zachodnich kół przemysłowych, które od jawnej działalności antyradzieckiej przechodzą do rozważania możliwości udzielenia Moskwie pomocy gospodarczej. Natomiast Nikołajew, otrzymawszy od Dzierżyńskiego kolejną szansę rehabilitacji, przygotowuje na posiedzenie Rady Gospodarki Narodowej referat, w którym zawiera śmiały projekt poprawy sytuacji transportowej Republiki Radzieckiej.
Ekipa
- Reżyseria: Anatolij Bobrowski
- Reżyser II: Zbigniew Maćków, Maria Wołowicz, Janusz Weychert
- Współpraca reżyserska: Karol Jełowicki, Eugenia Wzorowa, Urszula Bednarek-Degurska, Sława Czurinow
- Scenariusz: Julian Siemionow
- Zdjęcia: Jacek Stachlewski
- Operator kamery: Roman Suszyński, Władymir Boganow
- Współpraca operatorska: Tadeusz Grajber, Idzi Gawryszczak, Józef Skibiński, Edward Makówka
- Scenografia: Czesław Siekiera, Leonid Płatow
- Współpraca scenograficzna: Mirosław Kręźlik, Dorota Ignaczak, Stefan Burzyński
- Dekoracja wnętrz: Jerzy Zieliński
- Kostiumy: Renata Kochańska, Swietłana Luzanowa
- Współpraca kostiumograficzna: Barbara Kazimierczak, Jadwiga Bruziak
- Muzyka: Jerzy Maksymiuk, Henryk Kuźniak
- Wykonanie muzyki: Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia i Telewizji (Katowice)
- Dyrygent: Jerzy Maksymiuk
- Konsultacja muzyczna: Piotr Marczewski, Maria Blank
- Dźwięk: Igor Urwancew, Leszek Wronko
- Współpraca dźwiękowa: Jerzy Szczeciński
- Montaż: Maria Kariewa, Jerzy Pękalski
- Współpraca montażowa: Jarosław Wołejko
- Charakteryzacja: Anna Lewandowska, Ludmiła Baskakowa, Maria Dziewulska
- Współpraca charakteryzatorska: Maja Gawińska, Małgorzata Wudel
- Ewolucje kaskaderskie: Andrzej Daniłowicz (nie występuje w napisach), Józef Grzeszczak (nie występuje w napisach), Marcin Sznajder (nie występuje w napisach), Jerzy Rogowski (nie występuje w napisach)
- Konsultacja: Anatolij Iwanow, Andrzej Ślisz
- Kierownictwo produkcji: Wiesław Grzelczak, Piotr Feller
- Kierownictwo produkcji II: Henryk Parnowski, Józef Tutaj, Grisza Nadiradze
- Współpraca produkcyjna: Tadeusz Chojnacki, Jerzy Pietrzyk, Wanda Parnowska, Włodzimierz Piotr Śródka, Sławomir Pasternak, Anna Kowalska, Maria Stefaniak, Bogumiła Dwużnik, Grażyna Banat
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Iluzjon, Wytwórnia Filmowa Mosfilm
- Współpraca produkcyjna: Defa - Studio Filmów Fabularnych (Berlin)
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Krzysztof Chamiec (Feliks Dzierżynski), Siergiej Szakurow (Iwan Wasiliewicz), Ilena Cypliakowa (Lidia), Tomasz Zaliwski (Wincenty), Leonid Kuliagin (Kirył Prokopiewicz Nikołajew), Michaił Pogorzelskij (minister Borysow), Georgij Taratorkin (Sładkopiewcew), Andriej Mironow (generał Gleb Witaljewicz Głazow), Igor Kaszincew (Cziornyj), Aleksander Parachowszczikow (generał Sawinkow), Michał Głuskij (Kresin), Artiom Karapietian (Artuzow, naczelnik kontrwywiadu), Witantos Tomkus (Ejpo Wial), Wiktor Markin (Bielenkij), Anna Milewska (Kosmowska, komunistyczna posłanka na Sejm RP), Zygmunt Malanowicz (Andrzej), Marek Frąckowiak (Janek), Zdzisław Szymborski (Mieczysław), Wiktor Szulkin (eserowiec Protopopow), Michaił Kokszenow (Kola), Aleksij Pankin (Wasia), Jonas Wajtkus (Zinzinow), Włodzimierz Skoczylas (Gerszelman, eserowiec w Tallinie), Walery Skorobagatow (Lubowcew), Antonina Maksimowa (Maria Wasilewna), Henryk Szletyński (brytyjski premier), W. Ortman, G. Klering, Andrzej Krasicki (brytyjski minister spraw zagranicznych), G. Georgin, J. Ketin-Jarcew, Grigorij Lampe, W. Wazrzenikow, Aleksander Fogiel (bufetowy na dworcu), O. Izmajłow, Wiktor Stiepanow, Tadeusz Pluciński (rozmówca Sawinkowa w warszawskich kasynie), Jan Tesarz (rozmówca Sawinkowa w warszawskim kasynie), Tadeusz Czechowski, Kazimierz Iwiński (marszałek Sejmu RP), W. Małyszew, N. Gołubkow, C. Jegonow, Józef Grzeszczak (bojówkarz; nie występuje w napisach), Remigiusz Rogacki (poseł na Sejm RP; nie występuje w napisach), Tadeusz Teodorczyk (poseł na Sejm RP; nie występuje w napisach), Edward Wichura (poseł na Sejm RP; nie występuje w napisach)
- Realizacja dubbingu: Zofia Dybowska-Aleksandrowicz (reżyseria), Adam Wieluński (kierownictwo produkcji), Studio Opracowań Filmów (Warszawa) (produkcja)
- Obsada dubbingu: Jerzy Molga (Iwan Wasiliewicz), Ewa Kania (Lida), Włodzimierz Press (Kirył Prokopiewicz Nikołajew), Tadeusz Włudarski (minister Borysow), Krzysztof Kołbasiuk (Sładkopiewcew), Andrzej Gawroński (generał Gleb Witaljewicz Głazow), Zdzisław Tobiasz (Cziornyj), Marian Kociniak (generał Sawinkow), Jerzy Przybylski (Artuzow, naczelnik kontrwywiadu), Tadeusz Borowski (narrator; Saulski; nie występuje w napisach), Ignacy Machowski (wielki książę; nie występuje w napisach), Janusz Paluszkiewicz (Jegor Sucharko; nie występuje w napisach)
Varia
- Piosenka:
- Wykonanie piosenki (-nek) : Elena Kamburowa
Patrz także:
- 1978 - ZNAKÓW SZCZEGÓLNYCH BRAK


















