DEJA VU
- Film fabularny
- Produkcja: Polska, ZSRR
- Rok produkcji: 1989
- Premiera: 1990. 04. 18
- Gatunek: Komedia, Film kryminalny
- Język: rosyjski, angielski
- Dane techniczne: Barwny. 108 min.
Plenery: Odessa.

- Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi
- Galeria zdjęć (7)
Dla wielbicieli talentu Juliusza Machulskiego film "Deja vu" był pewnym zaskoczeniem. Niby znowu komedia (wydaje się, że w tym gatunku reżyser czuje się najlepiej), niby znowu wątek sensacyjny, niby znowu udana próba połączenia kina popularnego z ambitniejszym, a jednak..."Deja vu" to po pierwsze utwór zrealizowany niemal całkowicie w języku angielskim i rosyjskim. Po drugie zaś jest to niezwykle wysmakowany pastisz najważniejszych nurtów w kinematografii radzieckiej i amerykańskiej. Już nazwiska niektórych bohaterów dają wiele do myślenia: de Niro, Cimino, Coppola, Scorsese, Pacino, Stallone... Wnikliwsze oko dostrzeże wszakże w komedii Machulskiego przewrotne cytaty z takich filmów, jak "Niezwykłe przygody Mr. Westa w kraju bolszewików", "Czapajew", "Pancernik Potiomkin", "My z Kronsztadu", "Tragedia optymistyczna", "Dawno temu w Ameryce" i wielu innych. Nie bez przyczyny komedia Machulskiego nosi tytuł "Deja vu", czyli: "już widziane". Ów niezwykły stan świadomości prześladuje nie tylko głównego bohatera filmu. Zamysłem reżysera było także, by prześladował widza, zwłaszcza znającego i lubiącego kino. W "Deja vu" Machulski ujawnił też po raz kolejny swe inklinacje polityczne. Film ten daje się bowiem interpretować również jako zapis konfrontacji dwu kultur i cywilizacji. Zachód spotyka się tu ze Wschodem, kapitalizm z komunizmem (w złagodzonej wersji "Nepowskiej"), mentalność uformowana przez demokrację z mentalnością uformowaną w dyktaturze. Wynika z tego niejedna zabawna sytuacja, ale i niejedna refleksja.
Akcja filmu toczy się w 1925 roku. Chicago, podobnie jak całe Stany Zjednoczone, przeżywa okres prohibicji. Mafioso Mick Nitsch zdradza swą "rodzinę", dając policji "cynk" o planowanym nielegalnym transporcie alkoholu, a następnie ucieka do ZSRR - ziemi swych przodków. Mafia dowiaduje się o tym i wydaje na renegata wyrok śmierci. Zadanie "uciszenia" Nitscha powierza Johnny'emu Pollackowi - znakomitemu fachowcowi polskiego pochodzenia.
W jakiś czas później Pollack, zaopatrzony w fałszywe papiery profesora entomologii, przypływa do Odessy. Pech chce, że jego statek jest pierwszą amerykańską jednostką od czasu rewolucji, która zawinęła do odeskiego portu. Na domiar złego Pollack wychodzi na ląd jako pierwszy. W mgnieniu oka zostaje "osaczony" przez specjalną ekipę powitalną, która otrzymała "prikaz" oprowadzenia gościa po "nowym, wspaniałym świecie". Niedbała obsługa hotelu niszczy jego składany wózek, który w rzeczywistości jest karabinem. Johnny próbuje uwolnić się od ekipy powitalnej i wpada w ręce nadmiernie serdecznych Ormian. Na skutek szoku traci pamięć.
Tymczasem Mick Nitsch, który wrócił do swego pierwotnego nazwiska Nikita Niczyporuk, staje na czele podziemnego syndykatu bimbrowego transportującego alkohol do Ameryki. Radzieccy lekarze próbują przywrócić Pollackowi pamięć. Na podstawie dokumentów wmawiają mu, że jest amerykańskim entomologiem. Na skutek kolejnego silnego wstrząsu Johnny odzyskuje pamięć. W tym czasie ludzie Niczyporuka transportujący do Ameryki alkohol wypijają lwią część ładunku. Pollack zdobywa broń i dociera do Niczyporuka; próbuje go zabić, ale gangsterowi udaje się zbiec. Następny silny wstrząs i Pollack znowu traci pamięć. Wraca do hotelu. Teraz Niczyporuk organizuje na niego zamach bombowy, ale ładunek eksploduje, gdy Pollacka nie ma w pokoju. Ludzie Niczyporuka chwytają Johnny'ego i przesłuchują go. Podczas przesłuchania następuje kolejnych kilka wstrząsów. Bohater odzyskuje pamięć, uwalnia się z więzów, ucieka, znów dopada Niczyporuka. Kiedy ma go zabić, do akcji wkracza radziecka milicja, gratulując Pollackowi ujęcia groźnego przestępcy. Mafia z Chicago deleguje jednego ze swych członków, aby zabił Pollacka, człowieka, który zawarł umowę z "rodziną" i nie dotrzymał słowa. Wysłany mafioso wpada w Odessie w ręce specjalnej ekipy powitalnej, która organizuje mu zwiedzanie Związku Radzieckiego... [TVP]
Ekipa
- Reżyseria: Juliusz Machulski
- Współpraca reżyserska: Piotr Jasiński, Ryszard Zatorski, Liza Machulska, Walentina Stiepowska, Paweł Pluciński
- Scenariusz: Aleksandr Borodiański, Juliusz Machulski
- Scenariusz-nowela: Juliusz Machulski
- Dialogi: Tom Logan (dialogi amerykańskie), William Duffy (dialogi amerykańskie), Agata Hanczakowska (dialogi amerykańskie), Paweł Hanczakowski (dialogi amerykańskie)
- Zdjęcia: Janusz Gauer
- Operator kamery: Janusz Gauer, Jakub Wdowicki, Aleksandr Kołbieniow
- Współpraca operatorska: Edward Makówka, Zbigniew Gustowski
- Oświetlenie: Stanisław Matuszewski, Waldemar Kończalik (współpraca), Florian Tulibacki (współpraca)
- Scenografia: Walentin Giudulanow, Krzysztof Stefankiewicz (Chicago)
- Współpraca scenograficzna: Wiktor Fomin, Ludmiła Romaszko, Wojciech Pawlak, Antoni Wdowiak
- Dekoracja wnętrz: Wiesława Chojkowska (Chicago)
- Kierownictwo budowy dekoracji: Wojciech Wolniak, Stanisław Bomba
- Rekwizyty: Anna Siłak, Zbigniew Olejniczak, Jerzy Michalak
- Kostiumy: Tatiana Kropiwnaja, Barbara Bulkiewicz
- Asystent kostiumografa: Izabella Izbińska, Zbigniew Bilski, Ałła Stiepanienko
- Muzyka: Krzesimir Dębski
- Dyrygent: Krzesimir Dębski
- Konsultacja muzyczna: Zbigniew Niciński
- Realizacja nagrań: Studio Polskiego Radia (Warszawa) (S-4), Rafał Paczkowski (reżyseria)
- Dźwięk: Mirosław Dobek
- Współpraca dźwiękowa: Jerzy Blaszyński, Anatol Podleśny, Piotr Knop, Zbigniew Przygodzki
- Imitator dźwięku: Bogusław Nowak
- Choreografia: Liza Machulska
- Montaż: Mirosława Garlicka
- Współpraca montażowa: Halina Nawrocka, Irina Kondogregorii, Izabela Zubiel, Aurelia Rut
- Charakteryzacja: Liliana Gałązka, Jolanta Szklarek, Władimir Tałała
- Współpraca charakteryzatorska: Katarzyna Foltyńska
- Efekty specjalne: Leszek Rybarczyk (dorysówki), Krzysztof Stefankiewicz (dorysówki), C. Łykow (makiety), W. Zwieriew (makiety)
- Efekty pirotechniczne: B. Wojewodin, B. Zielenin, Sławomir Maślanka
- Ewolucje kaskaderskie: Józef Grzeszczak (Chicago), Krzysztof Fus (Chicago), Krzysztof Kotowski (Chicago), Jacek Ryniewicz (Chicago), Bogdan Kmita (Chicago), Wiesław Adamowski (Chicago), Stefan Wójcicki (nie występuje w napisach)
- Fotosy: Ewgienij Stiepaniuk
- Opracowanie graficzne: Mirosław Mentcel
- Konsultacja: Oleg Fiedułow (kaskaderska - Odessa)
- Transport: Andrzej Leśniewicz (nie występuje w czołówce)
- Kierownictwo produkcji: Andrzej Sołtysik, Feodosja Wiszniakowa
- Współpraca produkcyjna: Zofia Pośpiech, Jacek Wawrzynkiewicz, Georgij Zwierew, Elena Rublewskaja, Ewa Jastrzębska, Małgorzata Fogel, Tatiana Kuczugurnaja, Zofia Bogacz
- Kierownictwo planu: Galina Niczajewa, Jacek Wawrzynkiewicz
- Administracja: Stanisława Karalus, Bogusław Płaszyński
- Kasjer: Małgorzata Kiełbik
- Produkcja: Zespół Filmowy Zebra, Studio Filmowe (Odessa)
- Atelier: Studio Filmowe (Odessa), Sovinfilm (współpraca), Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź) (współpraca)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmowa Mosfilm, Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Jerzy Stuhr (Johnny Pollack), Galina Pietrowa (Agłaja Głuszko, przedstawicielka "Rusfłotu"), Nikołaj Karaczencow (Japoniec), Władimir Gołowin (Nitsch-Niczyporuk), Liza Machulska (podporucznik Afrodyta Pieriepliotczykowa), Wiktor Stiepanow (Kriwonoszczenko), Oleg Szkłowskij (porucznik Żorż Pieriepliotczykow, "zazdrosny narzeczony"), Wojciech Wysocki (Franco De Niro, gangster z Chicago), Wasilij Miszczenko (Kostia), Witalij Szapowałow (portier), Walery Barda-Sklarenko (recepcjonista Kołpakow), Wsiewołod Safonow (profesor Baboczkin, entomolog z Uniwersytetu w Odessie), Alosza Wiernikow (pionier), Grzegorz Heromiński (trener niemiecki), Wojciech Malajkat (kolarz niemiecki), Cezary Pazura (kolarz niemiecki), Aram Kostakian (Aszot Polakian), Murad Dżonibekian (Aram Polakian), Ernest Szteinberg (doktor), Siemion Krupnik (psychiatra), Ludmiła Porgina (dyżurna), Franczeska Piereplotczykowa (dziewczyna w hotelu), Dżawłan Chafurbekow (Ahmed), Walentin Kozaczkow (Abram Siemionycz), Władimir Nosyriew (Szpan), Wadim Aleksandrow (bombardier), Jurij Orłow (kelner), Nikołaj Wieliczko (instruktor), Anatol Koteniow (Włodzimierz Majakowski), Tatiana Stiepanowa (Lili Brik), Igor Tiltikow (Josif Brik), Wiktor Pawłowskij (porucznik Czeka, "stróż cmentarny"), Władimir Mieniajło (reporter), Faust Mindlin (fotograf), Siergiej Zinczenko (milicjant), Wasilij Kortukow (jazzman - klarnet), Nikita Wysockij (jazzman - banjo), Andrej Koczetkow (jazzman - bęben), Gienadij Wengierow (sanitariusz), Jegor Wiergasow (ulicznik w piekarni), Wiktor Łaskiewicz (pogranicznik), Wiktor Radu (pogranicznik), Ilja Karpienko (celnik), Igor Gieroszczenko (celnik), Oleg Fiedułow (biały porucznik), Stephen Ashton (amerykański turysta), Jan Machulski ("Big Jim" Cimino, ojciec chrzestny mafii w Chicago), Zygmunt Hobot (Alfredo Scorsese, gangster z Chicago), Zdzisław Ambroziak (Pacino, gangster wracający z Nowego Jorku), Paweł Nowisz (Schulz, przyjaciel Nitscha w Chicago), Ryszarda Hanin (Wanda Pollack, matka Johnny'ego), Zdzisław Kuźniar (O'Halloran, porucznik chicagowskiej policji), Jan Pieszko (policjant), Jan Hencz (ranny gangster), Ryszard Kotys (Coppola, gangster z Chicago), Stanisław Sparażyński (Stallone, gangster z Chicago), Jakub Wdowicki (De Palma, gangster z Chicago), Marek Nowowiejski (gangster w dokach), Marek Wudkowski (kinomechanik)
Nagrody
- 1990 - Juliusz Machulski Nagroda Szefa Kinematografii za twórczość filmową-w dziedzinie filmu fabularnego
Varia
- Cytat filmowy: PANCERNIK POTIOMKIN
- Reżyseria : Siergiej Eisenstein
- Muzyka : Sergiusz Prokofiew
- Piosenka: DEJA VU
- Muzyka piosenki (-nek) : Krzesimir Dębski
- Słowa piosenki (-nek) : Jacek Bromski
- Wykonanie piosenki (-nek) : Majka Jeżowska
- Utwór muzyczny: TOSCA
- Muzyka : Giaccomo Puccini
- Aranżacja : Zdzisław Szostak
- Śpiew : Joanna Cortes
- Wykonanie muzyki : Filharmonia Łódzka

















