TRZECIA GRANICA
- Serial tv
- Produkcja: Polska, Węgry
- Rok produkcji: 1975
- Premiera: 1976. 01. 27
- Gatunek: Film wojenny
- Dane techniczne: Barwny.
Scenariusz "Trzeciej granicy" Adam Bahdaj, autor wielu utworów o tematyce wojennej ("Droga przez góry", "O siódmej w Budapeszcie", "Smak życia") i popularnych powieści dla młodzieży ("Stawiam na Tolka Banana", "Podróż za jeden uśmiech", "Do przerwy O:1"), napisał na podstawie własnej książki pod tym samym tytułem, tłumaczonej na różne języki i wielokrotnie wznawianej (w tym roku ukazała się kolejna edycja). Inspiracją literackiego pierwowzoru stały się doświadczenia i przeżycia pisarza. Był kurierem tatrzańskim. W czasie okupacji wielokrotnie pokonywał drogę między Budapesztem a Zakopanem, przerzucał do Polski ludzi, przemycał tajne informacje. Książkę zadedykował bliskiemu przyjacielowi, sławnemu kurierowi tatrzańskiemu, Józefowi Krzeptowskiemu. Serial powstał we współpracy węgiersko-polskiej. Ze strony węgierskiej pracował operator Sandor Kocsis oraz kilku aktorów, a wśród nich odtwórczyni jednej z głównych ról kobiecych, Nora Kaldi. Reżyserami byli Wojciech Solarz ("Molo", "Miłość Balzaka") oraz Lech Lorentowicz ("Znicz olimpijski"). Andrzeja Bukowiana zagrał Andrzej Wasilewicz, wówczas student III roku warszawskiej PWST. W serialu wystąpiło wielu rdzennych mieszkańców Podhala.
Ekipa
- Współpraca reżyserska: Leszek Staroń, Janos Tamasi, Helena Białecka, Bożena Idziak, V Szenes
- Scenariusz: Adam Bahdaj
- Zdjęcia: Sandor Kocsis
- Scenografia: Andrzej Płocki, Erwin Kounitz
- Współpraca scenograficzna: Włodzimierz Bielski, L Blaho
- Dekoracja wnętrz: Ewa Kowalska, Michał Sulkiewicz, Małgorzata Kolbow, Gabor Boross
- Kostiumy: Ewa Braun, Marta Kobierska, Ibolya Bata
- Współpraca kostiumograficzna: Teresa Solarz, K Jan
- Muzyka: Wojciech Kilar
- Wykonanie muzyki: Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia i Telewizji (Katowice), Węgierski Zespół Instrumentalny
- Dyrygent: Konrad Bryzek (orkiestra), Laszlo Berki (zespół)
- Konsultacja muzyczna: Anna Iżykowska
- Dźwięk: Jozsef Pinter, Zbigniew Wolski (w czołówce imię: Zdzisław)
- Montaż: Mirosława Garlicka
- Współpraca montażowa: Teresa Miziołek
- Charakteryzacja: Teodor Grymaszewski, Peter Ivanicza
- Współpraca charakteryzatorska: Jadwiga Serwa, J Toros
- Konsultacja: Janusz Berghrozen, Stanisław Kącik, Czesław Dziumowicz
- Ewolucje kaskaderskie: Czesław Magnowski (nie występuje w czołówce), Józef Grzeszczak (nie występuje w czołówce)
- Kierownictwo produkcji: Konstanty Lewkowicz, Lajos Gebhardt, Edward Szymański
- Współpraca produkcyjna: Andrzej Albinowski, Michał Szczerbic, Tadeusz Chojnacki, Gusztav Binder, Witold Wawrzyniak, Ryszard Kirejczyk, Stanisław Chwastek, Z Pellei
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Iluzjon
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź), MAFILM Dialog Filmstudio (Budapeszt)
- Obsada aktorska: Andrzej Wasilewicz (Andrzej Bukowian), Józef Grzeszczak (góral; nie występuje w czołówce)
Pierwowzory
- Pierwowzór: TRZECIA GRANICA
- Cykl powieściowy: Cz. 1: Zbójnicka droga. Cz. 2: W matni. Cz. 3: Nieznajoma z baru "Bolero. Cz. 4: Ostatnia tura. Warszawa 1973-1974. W czołówce filmu nie ma wzmianki o pierwowzorze literackim scenariusza, informacja za słownikiem "Współcześni pisarze i badacze literatury. T. 1"
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Adam Bahdaj
TRZECIA GRANICA w innych naszych bazach
ZBÓJNICKA DROGA (1)
- Odcinek serialu tv
- Dane techniczne: 55 min.
Wrzesień 1939 roku. Góral z Zakopanego, Andrzej Bukowian wraz z niedobitkami polskiej armii przekracza węgierską granicę. Pojawia się w konsulacie polskim, gdzie zwraca na niego uwagę major Smyga. Andrzej dostaje propozycję przeprowadzania ludzi, którzy mają zająć się organizacją konspiracyjną. Pierwszą osobą miałby być Antek, przyjaciel Andrzej. Po wahaniach Andrzej w końcu jednak decyduje sie wykonać to zadanie. Po trudnej dla Antka przeprawie docierają do celu, jednak zostają zauważeni przez patrol niemiecki. Andrzej zostaje ranny w rękę....
Ekipa
- Reżyseria: Wojciech Solarz
- Obsada aktorska: Borys Marynowski (Antek Wichniewicz), Nora Kaldi (Ewa), Andrzej Szalawski (pułkownik), Marek Walczewski (major Smyga), E. Ersolya, Gabor Sarossi, Jacek Domański (Słowak Ivo Miko), Grzegorz Warchoł (Władek Mrowca), Bronisław Cudzich, Kazimierz Kaczor (Franek Tabor, właściciel gospody), Zofia Czerwińska (Taborowa), Władysław Gondek, Mieczysław Górkiewicz (żołnierz słowacki rekwirujący ciężarówkę Mika), Zdzisław Maklakiewicz (mężczyzna w konsulacie), J. Szekely, M. Czyżewski, Krzysztof Kowalewski (Dederkiewicz, pracownik konsulatu polskiego w Budapeszcie; w odcinkach 1, 5 nie występuje w czołówce)
BLISKO NIEBA (2)
- Odcinek serialu tv
- Dane techniczne: 53 min.
Ranny w rękę Andrzej nie jest w stanie przeprowadzić grupy polskich lotników m.in konstruktora Zdaneckiego i jego syna na Węgry. Chcą oni stamtąd przedostać się do Francji i Anglii. Zadania podejmuje się przewodnik Buńda. W trakcie przeprawy grupa roździela się, los Buńdy nie jest znany. Zdanecki z synem i częścią grupy z trudem wracają do Zakopanego. Andrzej,już zdrowy podejmuje się ich ponownego przeprowadzenia. Podczas przeprawy zatrzymują się u Bożki Bardejowej, u której leży ranny jeden z lotników biorący udział w pierwszej przeprawie. Andrzej wraz z mężem Bożki zawozi rannego do Pavela, znajomego Andrzeja, z którym kiedyś trenował. Pavel nakazuje Andrzejowi,aby czekał na niego w umówionej gospodzie. Zdanecki wraz z synem i pozostałą grupą udają się pod wskazany przez Andrzeja adres - karczmarza, który dzwoni po Słowaka Miko w celu ich przewiezienia. Andrzej pojawia się w umówionej gospodzie i zostaje aresztowany. Okazuje się, że Pavel jest na usługach niemieckiej armii. W budynku policji słowackiej próbuje wydobyć od Andrzeja informacje o pozostałej grupie. Podczas przesłuchania przyprowadza przewodnika Buńdę w celu konfrontacji. Wykorzystując chwilę nieuwagi Bukowian ucieka z Buńdą......
Ekipa
- Reżyseria: Wojciech Solarz
- Obsada aktorska: Zygmunt Hubner (konstruktor Zdanecki, znajomy Andrzeja), Jerzy Jogałła (Marcin, znajomy Andrzeja), Jędrzej Cudzich (przewodnik Buńda), Teresa Szmigielówna (nauczycielka Wanda Hulejowa), Edward Rączkowski (stary góral), Zofia Saretok (Bożka Bardejova), Józef Morgała (Pavel), Jerzy Bączek, Helena Cudzich-Buńda (Agnieszka Bukowian, matka Andrzeja), Maciej Rayzacher (Frano Bardej, mąż Bożki), Wiesław Kańtoch (lotnik), M. Tylka, Władysław Gondek, Aleksander Fabisiak (lotnik)
ZATARTE ŚLADY (3)
- Odcinek serialu tv
- Dane techniczne: 51 min.
Andrzej po kolejnej udanej przeprawie dostaje od pułkownika zasłużony odpoczynek. Tymczasem zadanie dostarczenia ważnej przesyłki dostaje Władek Mrowca. Przesyłka nie zostaje jednak dostarczona, a ślad po Władku ginie. Andrzej wraz z przyjacielem Antkiem szukają zaginionego. Ustalają, że Mrowca został aresztowany przez policję słowacką. Zdobywają mundury SS i po brawurowej akcji uwalniają więźnia.
Ekipa
- Reżyseria: Lech Lorentowicz
- Obsada aktorska: Borys Marynowski (Antek Wichniewicz), Nora Kaldi (Ewa), Grzegorz Warchoł (Władek Mrowca), Marek Walczewski (major Smyga), Andrzej Szalawski (pułkownik), Gustaw Lutkiewicz (Zapotoczny), Zygmunt Zintel (Horny), Ilona Kuśmierska (łączniczka), Jacek Domański (Słowak Ivo Miko), Jan Guntner, Anna Trzebuniowa, Wojciech Wawrytko, Marek Dowmunt(d), Jerzy Bączek, Ryszard Kotys (strażnik słowacki; nie występuje w czołówce), Jan Paweł Kruk (kurier; nie występuje w czołówce), Leopold Rene Nowak (gestapowiec Ernst; nie występuje w czołówce)
W MATNI (4)
- Odcinek serialu tv
- Dane techniczne: 51 min.
Andrzejowi wraz z Władkiem udaje się uciec pościgowi. Tymczasem Niemcy zabierają siostrę Andrzeja jako zakładniczkę. Matce grożą,że córka zostanie zabita,jeżeli nie powiem im gdzie jest jej syn. Andrzej pojawia się w domu. Jego znajomy Waluś zabija z rozpaczy za zabranie siostry Andrzeja niemieckiego strażnika. Trwa na niego obława,trop doprowadza Niemców do domu Bukowiana, gdzie właśnie zjawił się Waluś. Zostaje zastrzelony przez Niemców, którzy na oczach matki podpalają dom. Andrzej słysząc strzały ucieka z płonącego domu przez okno.
Ekipa
- Reżyseria: Lech Lorentowicz
- Obsada aktorska: Helena Cudzich-Buńda (Agnieszka Bukowian, matka Andrzeja), Grzegorz Warchoł (Władek Mrowca), Jerzy Grałek (Waluś), Krzysztof Chamiec (obersturmfuhrer Lemke; w rzeczywistości w 8 odcinku nie występuje), Tomasz Zaliwski (Brzega), Stanisław Michalik (SS-man Gebner), Teresa Szmigielówna (nauczycielka Wanda Hulejowa), Maria Nowotarska (nauczycielka opiekująca się Mrowcą), Józef Pitoń, Wojciech Ziętarski (gestapowiec), M. Tylka, Władysław Gondek, Zuzanna Leśniak, Bronisław Stefanik
NIEZNAJOMA Z BARU BOLERO (5)
- Odcinek serialu tv
- Premiera: 1975. 12. 07
- Dane techniczne: 48 min.
W Budapeszcie Bukowian poznaje piękną kobietę imieniem Marta, która często gości w barze "Bolero". Polscy oficerowie przebywający w stolicy Węgier widują Martę w towarzystwie Niemców i podejrzewają o współpracę z nimi. Marta zostaje zatrzymana i podczas próby ucieczki zastrzelona. Okazuje się, że paszport na nazwisko Rucksteiner był fałszywy - Marta Bormicka była agentką polskiego wywiadu.
Ekipa
- Reżyseria: Lech Lorentowicz
- Obsada aktorska: Grażyna Barszczewska (Marta Bormicka), Borys Marynowski (Antek Wichniewicz), Marek Walczewski (major Smyga), Andrzej Szalawski (pułkownik), Grzegorz Warchoł (Władek Mrowca), Mariann Moor, V Izsof, Rita Bekes, G Buss, L Csurka, G Kiss, Istvan Nagy, Nora Kaldi (Ewa), M Sivo (lekarz węgierski), J. Horkai, Leopold Matuszczak (Sulicki), Józef Kalita (Kutyrba), Krzysztof Kowalewski (Dederkiewicz, pracownik konsulatu polskiego w Budapeszcie; w odcinkach 1, 5 nie występuje w czołówce), Jan Paweł Kruk (kurier; nie występuje w czołówce)
ORDER Z KSIĘŻYCA (6)
- Odcinek serialu tv
- Dane techniczne: 59 min.
Andrzej Bukowian otrzymuje zadanie przeniesienia z Budapesztu do Polski 20 tyś. dolarów przeznaczonych na walkę z okupantem. Bukowian wykonuje zadanie, ale na miejscu okazuje się, że w przyniesionej przez niego torbie są skrawki papieru. Dowódca partyzantów kapitan Oksza oskarża Anrzeja o przywłaszczenie pięniędzy.Wypuszczony przez z jednego partyzantów wraca na Węgry z zamiarem odnalezienia złodzieja. Na szlaku spotyka majora Smygę, którego to posądza o kradzież dolarów. Okazuje się, że pieniądze zabrał jeden z współpracowników majora - Dederkiewicz.
Ekipa
- Reżyseria: Wojciech Solarz
- Obsada aktorska: Marek Walczewski (major Smyga), Nora Kaldi (Ewa), Borys Marynowski (Antek Wichniewicz), Zofia Saretok (Bożka Bardejova), Irena Orska (Bulandowa), Krzysztof Kowalewski (Dederkiewicz, pracownik konsulatu polskiego w Budapeszcie; w odcinkach 1, 5 nie występuje w czołówce), Wirgiliusz Gryń (kapitan "Oksza"; w rzeczywistości w 8 odcinku nie występuje), Jerzy Cnota (Cygan), Stanisław Zatłoka (Ratajski), G Buss, Jacek Domański (Słowak Ivo Miko), Edward Rączkowski (stary góral), Franciszek Stawarz, M Sivo (lekarz węgierski), Mariann Moor
MYLNE SZLAKI (7)
- Odcinek serialu tv
- Dane techniczne: 57 min.
Bukowian zostaje aresztowany przez gestapo. Obersturmfuhrer Lemke liczy na to, że wyciągnie od niego wiele partyzanckich i kurierskich tajemnic. Andrzejowi udaje się jednak uciec. Trafia do słowackich partyzantów, którzy posądzają go o zabicie dwóch pracujących dla nich policjantów. W ostatniej chwili ratuje go znajoma Słowaczka.
Ekipa
- Reżyseria: Wojciech Solarz
- Obsada aktorska: Krzysztof Chamiec (obersturmfuhrer Lemke; w rzeczywistości w 8 odcinku nie występuje), Mieczysław Janowski (dowódca słowackiego oddziału partyzanckiego), Jerzy Braszka (partyzant Jano), Jerzy Cnota (Cygan), Andrzej Kozak ("Czarny"), Zofia Saretok (Bożka Bardejova), Witold Dębicki (kompan "Czarnego"), Stanisław Michalik (SS-man Gebner), Jerzy Janeczek (Alosza Czerepagow, rosyjski spadochroniarz), Alicja Kobielska (Hanka, żona Lada), J Trzebunia, Adam Raczkowski, Jan Krzyżanowski (Ladislav Matuska, znajomy Bukowiana), Leszek Długosz (partyzant)
PORACHUNKI (8)
- Odcinek serialu tv
- Dane techniczne: 48 min.
Andrzej Bukowian bierze udział w słowackim powstaniu przeciwko Niemcom. W trakcie odwrotu zostaje przez Niemców zabity partyzant Jano. Podczas pobytu w schronisku spotyka dawnych przyjaciół - Antka i rosyjskiego spadochroniarza Alosze. Razem z nimi wyrusza w góry. Podczas drogi owiedzają Bożke. Tam dołącza do nich Anglik i niemiecki dezerter. Wojna ma się ku końcowi. Andrzej wraca w rodzinne strony. Widzi zgliszcza swojego domu. Od starego górala dowiaduje się, że matka zginęła w obozie,a siostra po śmierci matki uciekła od ciotki. Andrzej zostaje z partyzantami.
Ekipa
- Reżyseria: Wojciech Solarz
- Obsada aktorska: Jerzy Braszka (partyzant Jano), Janina Sokołowska (sanitariuszka Kveta), Borys Marynowski (Antek Wichniewicz), Zofia Saretok (Bożka Bardejova), Krzysztof Chamiec (obersturmfuhrer Lemke; w rzeczywistości w 8 odcinku nie występuje), Mieczysław Janowski (dowódca słowackiego oddziału partyzanckiego), Leszek Długosz (partyzant), Wirgiliusz Gryń (kapitan "Oksza"; w rzeczywistości w 8 odcinku nie występuje), Jan Tadeusz Stanisławski (Pepi, niemiecki dezerter), Maciej Rayzacher (Frano Bardej, mąż Bożki), Jerzy Janeczek (Alosza Czerepagow, rosyjski spadochroniarz), Władysław Gondek, Andrzej Grąziewicz (radiotelegrafista), Paweł Unrug (Anglik Eddy)

















