SAMI SWOI
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1967
- Premiera: 1967. 09. 15
- Gatunek: Komedia
- Dane techniczne: Czarno-biały (wersja oryginalna z 1967), barwny (wersja kolorowana z 2000). 2400 m. 78 min.
Plenery: Dobrzykowice (zagrody Kargula i Pawlaka), Lubomierz.
W 2001 roku Studio Filmowe "Oko" wraz z Telewizją "Polsat" postanowiło pokolorować film (także "Jak rozpętałem II wojnę światową"). Głównymi osobami odpowiedzialnymi za całe przedsięwzięcie byli: operator Jerzy Stawicki i kierownik produkcji Zbigniew Stanek. Technicznej realizacji przedsięwzięcia podjęła się firma "Dynacs Digital" z Hollywood, która opracowywała kolorową wersję m.in. filmu "Fanfan Tulipan". Wersja kolorowana nie była dystrybuowana w kinach, premierę telewizyjną miała 1 kwietnia 2002 w telewizji Polsat.
Komedia obyczajowa, opowiadająca o zwaśnionych rodach zabużańskich chłopów, które zadawniony spór o miedzę przeniosły tuż po wojnie na ziemie zachodnie. Komediowa opowieść o zwaśnionych rodzinach - Pawlaków i Kargulów. Przed wojną kargulowa krowa weszła na łąkę Pawlaków, co spodowało, że spłonęły dwie stodoły, polała się krew i Jaśko Pawlak, uciekając przed karą za pocięcie kosą Kargula, musiał wyemigrować do Ameryki. Tenże Jaśko, teraz John, przyjeżdża po wojnie do Polski i zastaje sytuację niezwykłą - obie rodziny żyją w zgodzie i harmonii. Tak jednak nie od razu było, ale życie zmusiło emigrantów zza Buga do zakończenia dawnego sporu, a miłość Witi Pawlaka i Jadźki Kargulanki połączyła ich więzami rodzinnymi.
Film był bardzo ciepło przyjęty przez krytyków i publiczność. Do dziś uznawany jest za najzabawniejszą komedię w historii polskiego kina. Sukces "Samych swoich" zachęcił reżysera i scenarzystę do realizacji kolejnych części historii o dalszych losach rodzin Pawlaka i Kargula. Jednak zarówno "Nie ma mocnych" jak i "Kochaj albo rzuć" nie cieszyły się już tak ogromną popularnością. Autorem scenariusza jest Andrzej Mularczyk, który pomysł na opowieść o repatriantach zza Buga zaczerpnął ze wspomnień rodzinnych. Jak sam powiedział w jednym z wywiadów prasowych, pierwowzorem Kazimierza Pawlaka był stryj Jaśko, który osiedlił się na Ziemiach Odzyskanych. Wybrał wieś Tymowa ponoć tylko dlatego, że zobaczył pasące się na łące krowy swego sąsiada z Boryczówki, z którym był skłócony. W filmie znalazło się też wiele pomysłów opartych na osobistych przeżyciach Wacława Kowalskiego (odtwórca roli Pawlaka), który pochodził z kresów, z Janowa Podlaskiego.
Ekipa
- Reżyseria: Sylwester Chęciński
- Reżyser II: Gerard Zalewski, Andrzej Herman
- Współpraca reżyserska: Halina Lachowska
- Scenariusz: Andrzej Mularczyk
- Zdjęcia: Stefan Matyjaszkiewicz
- Operator kamery: Andrzej Ramlau
- Współpraca operatorska: Julian Magda, Mieczysław Sitarz
- Scenografia: Jan Grandys
- Scenograf II: Tadeusz Kosarewicz
- Współpraca scenograficzna: Albert Kuchnia
- Dekoracja wnętrz: Wiesława Chojkowska
- Kostiumy: Alicja Wasilewska
- Muzyka: Wojciech Kilar
- Wykonanie muzyki: Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia i Telewizji (Katowice)
- Dyrygent: Konrad Bryzek
- Dźwięk: Bohdan Bieńkowski
- Współpraca dźwiękowa: Jan Franciszczak, Kazimierz Siczek
- Montaż: Janina Niedźwiecka
- Współpraca montażowa: Krzysztof Osiecki
- Charakteryzacja: Zbigniew Dobracki
- Współpraca charakteryzatorska: Tadeusz Domiczek
- Kierownictwo produkcji: Stanisław Adler
- Kierownictwo produkcji II: Marek Dobrowolski
- Współpraca produkcyjna: Tadeusz Chojnacki, Zbigniew Ronert
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Iluzjon
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław)
- Obsada aktorska: Wacław Kowalski (Kazimierz Pawlak ; w retrospekcji Kacper Pawlak, ojciec Kazimierza), Władysław Hańcza (Władysław Kargul ; w retrospekcji Kargul senior, ojciec Władysława), Zdzisław Karczewski (Jaśko "John" Pawlak, brat Kazimierza), Eliasz Oparek-Kuziemski (młynarz Kokeszko), Ilona Kuśmierska (Jadźka Pawlakowa, córka Kargula), Jerzy Janeczek (Witia Pawlak, syn Kazimierza), Maria Zbyszewska (Mania Pawlak, żona Kazimierza), Aleksander Fogiel (sołtys), Kazimierz Talarczyk (Antoni Wieczorek), Witold Pyrkosz ("Warszawiak"), Halina Buyno (Aniela Kargulowa, żona Władysława), Natalia Szymańska (Leonia Pawlak z Furtaków, matka Kazimierza i Jana), Zygmunt Bielawski (Paweł Pawlak, młodszy syn Kazimierza), Borys Borkowski, Adam Dzieszyński, Zdzisław Kuźniar (żołnierz obserwujący ujeżdżanie konia), Jan Łopuszniak (niemiecki ksiądz), Ferdynand Matysik (dowódca radzieckiego czołgu wjeżdżającego na podwórko Pawlaka), Andrzej Mrozek (Saszka, żołnierz radziecki), Barbara Rachwalska (mimo, że nazwisko aktorki pojawia się w czołówce filmu, najprawdopodobniej w nim nie zagrała, możliwe jest też, że sceny z jej udziałem "zniknęły" w trakcie montażu), Tadeusz Skorulski (żołnierz radziecki), Władysław Dewoyno (obserwujący rozdział koni z UNRRY; nie występuje w czołówce), Waldemar Dyba (Jaśko "John" Pawlak, brat Kazimierza w młodości; nie występuje w napisach), Elżbieta Jagielska (sprzedawczyni lisów na targu; nie występuje w czołówce), Ryszard Kotys (sprzedawca kota; nie występuje w czołówce), Mieczysław Łoza (handlarz na targu, sprzedawca 10 sukien damskich, i do tego lakierek; nie występuje w czołówce), Jerzy Walczak (sąsiad Kargula; nie występuje w czołówce)
- Obsada dubbingu: Elżbieta Kępińska (Jadźka Pawlakowa, córka Kargula; rola Ilony Kuśmierskiej; nie występuje w czołówce), Irena Malkiewicz (Leonia Pawlak z Furtaków, matka Kazimierza i Jana; rola Natalii Szymańskiej; nie występuje w napisach), Bolesław Płotnicki (Władysław Kargul ; rola Władysława Hańczy; nie występuje w czołówce)
Nagrody
- 1969 - Sylwester Chęciński Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia
- 1976 - Sylwester Chęciński Łagów (Lubuskie Lato Filmowe)-Grand Prix "Złote Grono" za przenikliwość obserwacji w przeobrażającym się społeczeństwie polskim
- 1978 - Sylwester Chęciński Złota Kamera (przyznawana przez pismo "Film") w kategorii: najlepszy film o tematyce współczesnej; za trylogię: "Sami swoi", "Nie ma mocnych", "Kochaj albo rzuć"; przyznana za rok 1977; nazwa nagrody: Nagroda "Filmu"
- 1999 - Koniec wieku - ankieta "Polityki" 2 miejsce w ankiecie "Najciekawsze filmy polskie XX wieku"
- 2007 - Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") "Złota Kaczka" 50-lecia w kategorii: Najlepsza złota myśl za kwestię "Sąd sądem, a sprawiedliwość musi być po naszej stronie"
- 2008 - Sylwester Chęciński Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") Specjalna "Złota Kaczka" 100-lecia Polskiego Kina" w kategorii: Polska Komedia Stulecia; w głosowaniu telewidzów
Patrz także:
- 1973 - RYSOPIS UWODZICIELA (5) w DROGA (1973; serial tv)
- 1974 - NIE MA MOCNYCH
- 1977 - KOCHAJ ALBO RZUĆ
