CYNGA
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1991
- Dane techniczne: Barwny. 95 min.
"To film o łagrze, ale w sensie formalnym komedia" - zdefiniował specyfikę swojej "Cyngi" Leszek Wosiewicz. Kanwą scenariusza były wspomnienia Jerzego Drewnowskiego - jednego z założycieli konspiracyjnej organizacji socjalistyczno-niepodległościowej PLAN. Drewnowski po jej rozbiciu i aresztowaniu jego rodziny musiał uciekać przed gestapo. Nie chcąc stać się ofiarą terroru hitlerowskiego, niespodziewanie wpadł w szpony innego - stalinowskiego. Kilka lat spędził w łagrze. Pozwoliło mu to dokładnie poznać zbrodniczość radzieckiego systemu. Mimo to pozostał przy swoich przekonaniach. Po wyjściu na wolność doszedł do funkcji oficera Ludowego Wojska Polskiego, wszedł także w skład KRN.
Leszek Wosiewicz - inaczej niż w swym poprzednim filmie o niemieckim obozie koncentracyjnym ("Kornblumenblau") - nie pokusił się o przedstawienie mechanizmów rządzących światem łagru. Pozbawił swego bohatera heroicznej przeszłości. Przez większą część filmu skazał go na amnezję spowodowaną szokiem (wbrew wspomnieniom Drewnowskiego). W konsekwencji Klonowicz stał się czymś w rodzaju bezwolnej kukły, idącej przeważnie za głosem impulsów. W jego otoczeniu - wcale nie lepiej. Inni więźniowie to ludzie chorzy psychicznie, na granicy szaleństwa balansują też łagrowi strażnicy. W sumie daje to efekt makabrycznej groteski i sztuczności, co zarzucała reżyserowi krytyka. Wśród występujących w "Cyndze" aktorów najlepsze recenzje zebrali amator Tomasz Łysiak i Władysław Kowalski.
Znacznie gorzej oceniono "metaforyczność" utworu Wosiewicza. Pisał krytyk: "Podstawowym mechanizmem, rządzącym każdą rzeczywistością, nie tylko totalitarną, jest zdaniem Wosiewicza przemoc. Świat katów i ofiar, świat kolejnych tyranii, które dążą do poniżenia bezbronnych, otumanionych jednostek. Wielka Metafora zamierzona przez Wosiewicza jest tak ogólna, że właściwie nic nie oznacza."
Rok 1939. Młody, wychowany w tradycyjnych wartościach Polak, próbuje przedostać się do okupowanego przez Sowietów Lwowa. Już na granicy wpada w ręce NKWD. Po groteskowym śledztwie zostaje skazany na śmierć, potem ułaskawiony i zesłany do łagru na dalekiej północy. Tam, buntując się przeciwko nieludzkim warunkom, szybko stacza się na dno egzystencji. Wybawieniem okazuje się choroba - cynga, rodzaj syberyjskiego szkorbutu, któremu towarzyszą zaburzenia osobowości. Trafia na jedyny w promieniu tysięcy kilometrów oddział psychiatryczny łagrowego szpitala, którego ordynatorem jest świetnie niegdyś zapowiadający się psychiatra, obecnie zesłaniec. Bohater szybko wraca do zdrowia fizycznego, ale najcięższej próbie poddana jego psychika . . .
Ekipa - lista skrócona
- Reżyseria: Leszek Wosiewicz
- Scenariusz: Leszek Wosiewicz
- Zdjęcia: Krzysztof Ptak
- Scenografia: Andrzej Przedworski
- Dekoracja wnętrz: Albina Barańska
- Kostiumy: Zofia Pruchnicka
- Muzyka: Henryk Kuźniak
- Dźwięk: Piotr Domaradzki, Roman Błocki
- Montaż: Wanda Zeman
- Charakteryzacja: Iwona Skwarka, Jolanta Szklarek
- Kierownictwo produkcji: Andrzej Sołtysik
- Produkcja: Studio Filmowe Tor
- Obsada aktorska: Tomasz Łysiak (Andrzej), Ewa Dałkowska (pielęgniarka), Władysław Kowalski (doktor), Henryk Bista (felczer rosyjski), Sylwia Wysocka (Tereska)
Pierwowzory
- Pierwowzór: CYNGA
- Gatunek: Powieść , Wspomnienia
- Autor pierwowzoru: Jerzy Drewnowski
