KIEDY ROZUM ŚPI
- Tytuł alternatywny: COUPABLE D'INNOCENCE AU QUAND LA RAISON DORT
- Film fabularny
- Produkcja: Polska, Francja
- Rok produkcji: 1992
- Premiera: 1993. 10. 18
- Gatunek: Film psychologiczny, Film kostiumowy
- Dane techniczne: Barwny. 109 min.
Wpisano jedynie nazwiska polskich twórców filmu i najważniejsze osoby spośród twórców francuskich.
Schyłek XVIII wieku. Młody zegarmistrz zostaje zaproszony do pałacu arystokraty - uczonego. Pobyt w kryjącym wiele tajemnic pałacu staje się inicjacją w dorosłe życie. Syn nadwornego zegarmistrza Austrii, Maksymilian Bardo, zostaje zaproszony do posiadłości Aleksandra Planta, wynalazcy wielu urządzeń mechanicznych; człowieka opętanego ideą perpetuum mobile. Plant ma nadzieję, że Bardo pomoże mu w jego pracach nad cudownym urządzeniem i naprawi zepsute zegary. Gdy młody zegarmistrz przybywa do majątku, okazuje się, że Plant od kilku dni nie żyje. Mimo to Bardo zostaje, zatrzymany przez wielu przebywających w majątku, prawdziwych i fałszywych przyjaciół Planta. Wkrótce okazuje się, że zadłużony pałac, a zwłaszcza tajemniczy wynalazek Planta jest obiektem pożądania wielu osób: Bickena, bankiera Kaltfischa, podstarzałego śpiewaka Cinquedei oraz dwóch pięknych kobiet: Bless i Eberlen. Bardo przypadkiem obraża Bickena i zostaje wyzwany przez niego na pojedynek. Rankiem następnego dnia mężczyźni strzelają do siebie i mimo iż żaden nie trafia przeciwnika, Bicken ginie. Maksymilian przypuszcza, że ktoś wykorzystał pojedynek do załatwienia porachunków z Bickenem. Zegarmistrz, pragnąc uniknąć posądzenia o tchórzostwo, zostaje w majątku, narażając się tym samym na oskarżenie o morderstwo. W czasie przypadkowego spotkania w parku Bless prezentuje się Maksymilianowi jako ktoś, kto prawdę ma w całkowitej pogardzie i przyznaje się do zabicia Bickena. Bardo, zachwycony urodą i inteligencją Bless, jej przyznanie się do morderstwa traktuje jak żart. Wkrótce zegarmistrz odkrywa dziennik Planta i publicznie ujawnia jego fragmenty. Wynika z nich, że szalony wynalazca najbardziej zadłużony był u Bless i część wyników swych badań przekazał Cinquedel. Maksymilian przekonuje też, że perpetuum mobile nie jest możliwe; jest utopią, wymysłem chorego umysłu. Śpiewak twierdzi, że nie otrzymał od Planta żadnych obliczeń i oskarża Bardo, że ten, prezentując fałszywe informacje, skazał go na śmierć. Do majątku przybywa z Paryża nowy gość - hrabia Karl Ottenhagen. Eberlen namawia Ottenhagena, żeby pozbył się Bardo. Ten zgadza się, ale uprzedza, że do swych celów wykorzysta Cinquedeę. Wkrótce Ottenhagen proponuje śpiewakowi wystąpienie z serią koncertów w Wiedniu. Bless zwierza się Maksymilianowi, że od dzieciństwa była zafascynowana pracami Planta i przyznaje, że zegarmistrz bardzo przypomina jej zmarłego wynalazcę. Bardo oznajmia gościom pałacowym, że ma kłopoty z naprawą jednego z zegarów; jego mechanizm pracuje, ale wskazówki się nie obracają. Bless, Eberlen, Kaltfisch, Cinquedea i Ottenhagen przekonani, że zegar jest uwieńczeniem dociekań Planta, zaczynają kłócić się o to, czyją ma być on własnością. Cinquedea oznajmia, że rezygnuje z rywalizacji, gdyż wybiera się na koncerty do Wiednia. Ottenhagen namawia śpiewaka, by przełożył swój wyjazd o jeden dzień - w ten sposób zdołała wziąć udział w żywym labiryncie - grze wymyślonej przez Planta. W czasie gry Ciquedea zostaje zasztyletowany przez Bless. Podejrzenie jednak kolejny raz pada na Bardo. Zegarmistrz zostaje skazany na długie więzienie. Zanim zabierze go policja, spotyka się z Bless, która nie tylko nie wyraża skruchy, ale oskarża go o zbytni racjonalizm, brak wiary w możliwość stworzenia perpetuum mobile; o to, że "należy do świata piwa i kapusty". Ostatnia scena przedstawia Maksymiliana, który z więzienia pisze list do ojca. Informuje w nim, że jest pochłonięty pracą nad odkryciem Planta i żałuje, że tak późno uwierzył w racje wynalazcy.
Ekipa
- Reżyseria: Marcin Ziębiński
- Współpraca reżyserska: Marek Brodzki, Magdalena Szwarcbart, Zuzanna Fuksiewicz, Mariusz Paszczyk, Andrzej Wolski
- Scenariusz: Andrzej Rychcik, Wojciech Zimiński
- Zdjęcia: Dariusz Kuc
- Współpraca operatorska: Zbigniew Bończyk, Jan Ossowski
- Oświetlenie: Jerzy Bęben, Krzysztof Koperski, Cezary Lisowski, Paweł Pasek-Paszkowski
- Scenografia: Ewa Braun, Marek Burgemajster, Grzegorz Piątkowski
- Współpraca scenograficzna: Jan Paterek (maszynista), Ryszard Szymański (maszynista), Zbigniew Nietresta (maszynista)
- Dekoracja wnętrz: Wiesława Chojkowska
- Kostiumy: Dorota Roqueplo
- Kostiumy wojskowe: Andrzej Szenajch
- Współpraca kostiumograficzna: Hanna Gołębiowska, Marzena Wardzyk
- Muzyka: Jean-Claude Petit
- Dźwięk: Yves Osmu, Gerard Lamps, Wiesława Dembińska
- Efekty dźwiękowe: Henryk Zastróżny, Janusz Rosół
- Montaż: Grażyna Jasińska
- Współpraca montażowa: Beata Barciś, Elżbieta Jankowska, Ewa Lenkiewicz
- Charakteryzacja: Anna Adamek, Grażyna Dąbrowska, Elżbieta Pietrzak
- Współpraca charakteryzatorska: Joanna Zalewska
- Tłumaczenie: Maria Czartoryska, Agata Lewandowski, Marcin Latałło, Agnieszka Kukla
- Opracowanie graficzne: Mirosław Mentcel
- Konsultacja: Sławomir Durski (zegarmistrzowska)
- Fotosy: Andrzej Przestrzelski
- Kierownictwo produkcji: Grażyna Kozłowska, Elsa Chabrol
- Kierownictwo planu: Andrzej Besztak, Jan Janik
- Kierownictwo budowy dekoracji: Waldemar Weiss
- Rekwizyty: Bogdan Piotrowski, Kazimierz Styś
- Sekretariat grupy: Barbara Cieślak
- Sekretariat planu: Magdalena Stelmaszczyk
- Kasjer: Urszula Baraniak
- Transport: Jerzy Frymarski
- Producent: Michał Szczerbic, Claire Davanture
- Produkcja: MS Films, Atria Films Paryż
- Współpraca produkcyjna: Agencja Produkcji Filmowej, La Sept Cinema, Canal+, Telewizja Polska
- Laboratorium: Telewizja Polska
- Obsada aktorska: Ute Lemper (Bless), Jonathan Zaccai (Maksymilian Bardo), Phillippine Leroy-Beaulieu (Eberlen), Andre Wilms (Bicken), Wojciech Pszoniak (Ottenhagen), Janusz Gajos (Cinqueda), Jan Peszek (Kaltfisch), Anna Seniuk, Aleksander Bardini, Michał Pawlicki, Paweł Wilczak, Piotr Szulkin, Andrzej Szenajch, Szymon Borowiecki, Magdalena Wójcik, January Brunov, Włodzimierz Nakwaski, Witold Dębicki
Nagrody
- 1992 - Andrzej Rychcik Łagów (Lubuskie Lato Filmowe)-nagroda Prezesa Komitetu d/s Radia i Telewizji
- 1992 - Wojciech Zimiński Łagów (Lubuskie Lato Filmowe)-nagroda Prezesa Komitetu d/s Radia i Telewizji
- 1992 - Marcin Ziębiński San Sebastian (MFF)-nagroda za debiut reżyserski
- 1992 - Janusz Gajos Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za drugoplanową rolę męską
Varia
- Utwór muzyczny: JUDASZ MACHABEUSZ
- Muzyka : Georg Friedrich Handel
- Wykonanie muzyki : Filharmonia Łódzka
- Dyrygent : Zdzisław Szostak
- Utwór muzyczny: MSZA
- Muzyka : Georg Friedrich Handel
- Wykonanie muzyki : Filharmonia Narodowa (Warszawa)
- Dyrygent : Kazimierz Kord

















