KAWALERSKIE ŻYCIE NA OBCZYŹNIE
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1992
- Premiera: 1993. 01. 15
- Dane techniczne: Barwny. 100 min.
Plenery: Łódź (m.in. teren fabryki "Uniontex" przy ul. Tymienieckiego), Pabianice.

- Fot. Maciej Jaszczak
- Galeria zdjęć (11)
Niemal od początku swej kariery Andrzej Barański uważany jest za reżysera chętnie portretującego codzienne życie, zwłaszcza na prowincji. Jego sposób narracji nasycony bywa zwykle delikatnym, dobrodusznym humorem i łagodnym sentymentalizmem. Reżyser konsekwentnie uprawia własną filozofię kina. Jej naczelną zasadą jest prawo do indywidualnej interpretacji świata, na którą wpływ mają przede wszystkim własne doświadczenia i przemyślenia. Twórczość autora "Tabu" od lat fascynuje krytyków swą osobnością i nietypowością. Jeden z nich tak o tym pisał: "Manifestowana w filmach Barańskiego zgoda na los i brak pretensji do świata jest na naszym gruncie czymś niebywałym - choć podobne nastawienie nie dziwiłoby w filmie skandynawskim czy chińskim. Barański ukazuje Polskę z całkowitym pominięciem romantycznych klisz, tak właśnie jakby ukazywał Skandynawię czy Chiny. Patrzy na świat trochę jak gość z Księżyca lub jak archeolog, zafascynowany materialnymi szczegółami życia." Pewnym odstępstwem od tej stylistyki jest jedynie "Horror w Wesołych Bagniskach", "thriller w stylu retro", w którym autor "Niech cię odleci mara" zaprezentował się widzowi jako wytrawny humorysta, biegle żonglujący konwencjami, zgrabnie balansujący między drwiną a filozoficzną refleksją.
Wcześniejsze o trzy lata "Kawalerskie życie na obczyźnie" to adaptacja pamiętnika Jakuba Wojciechowskiego pt. "Żywot własny robotnika". Tekst ten, będący relacją z pobytu młodego Polaka w Niemczech, w 1923 roku wygrał konkurs Polskiego Instytutu Socjologicznego. Wydany siedem lat później przez prof. Józefa Chałasińskiego zyskał uznanie m.in. Tadeusza Boya-Żeleńskiego, choć wielu zaszokował obyczajową śmiałością. Wyczulony na materialny konkret Andrzej Barański nie mógł przejść obok prozy Wojciechowskiego obojętnie. W jednym z wywiadów mówił: "Pierwsze, co rzuciło mi się w oczy przy lekturze książki - to gigantyczna ilość detali. Autor pamięta, ile zapłacił za piwo flaszkowane, a ile za beczkowe. Ten pamiętnik to właściwie sfabularyzowany rocznik statystyczny. Ale każdy detal ma tu znaczenie psychologiczne, mówi coś o bohaterze. Nastawiłem się na przedstawienie jego drogi życiowej. Jest ona o tyle oryginalna, że zwykle w młodości najpierw myśli się o miłości idyllicznej, potem dopiero przychodzą inne doświadczenia. U niego - inaczej. Odkrywa ją stopniowo, przechodząc kolejne stopnie wtajemniczenia erotycznego."
Początek XX wieku. Młody chłopak z Poznańskiego, Michał, jedzie w głąb Niemiec szukać pracy i lepszego życia. Pracując w fabryce włókienniczej zaprzyjaźnia się z innym polskim robotnikiem - Stefkiem. Razem uczęszczają na kurs tańca i form towarzyskich. Jednak zdobyte tam maniery nie pasują do środowiska, w którym żyje Michał i prowadzą do konfliktu. Michał przyłącza się do taboru karuzelnika i zaczyna z nim wędrówkę. Bujna działalność erotyczna karuzelnika i jego pomocnika, Hermana, ostro uświadamiają Michałowi istnienie tej strefy życia. Kiedy kończy się objazd z karuzelą, Michał podejmuje pracę w kotłowni. Mieszka u nienasyconej rozwódki, Frau Luther, która wprowadza go w arkana praktyk damsko - męskich. Zbyt mocno eksploatowany przez swoją gospodynię, wyjeżdża do Westfalii. Pracuje w kopalni. Rozbudzone apetyty zaspokaja teraz u płatnych dziewczyn. Bójka w kopalni sprawia, że znowu musi ruszyć w drogę. Ponownie spotyka Stefka i wspólnie dokonują podbojów miłosnych. Następuje jeszcze jedna wędrówka, kolejna praca i wreszcie pojawia się wielka miłość. [PAT]
Ekipa
- Reżyseria: Andrzej Barański
- Współpraca reżyserska: Waldemar Prokopowicz, Ewa Jacuta, Grażyna Szymańska, Mikołaj Haremski
- Scenariusz: Andrzej Barański
- Zdjęcia: Ryszard Lenczewski
- Operator kamery: Ryszard Lenczewski, Maciej Jaszczak
- Asystent operatora obrazu: Jan Górski
- Oświetlenie: Mariusz Wosiński, Florian Tulibacki, Zbigniew Wróblewski, Maciej Zwierzchowski
- Scenografia: Paweł Mirowski
- Współpraca scenograficzna: Wojciech Jaworski, Przemysław Kowalski
- Dekoracja wnętrz: Albina Barańska
- Kierownictwo budowy dekoracji: Marian Danisz
- Rekwizyty: Andrzej Kubicz, Grzegorz Rzepecki, Grzegorz Gulazdowski
- Kostiumy: Barbara Śródka-Makówka
- Asystent kostiumografa: Grażyna Grzymała
- Współpraca kostiumograficzna: Swietłana Ślawska, Małgorzata Wołoszyńska
- Muzyka: Henryk Kuźniak
- Dyrygent: Ryszard Dudek
- Konsultacja muzyczna: Marian Szukalski
- Dźwięk: Stanisław Piotrowski
- Technik dźwięku: Marian Redlich
- Montaż: Zbigniew Niciński
- Asystent montażysty: Wanda Jakubowska, Barbara Fronc
- Charakteryzacja: Alicja Kozłowska
- Współpraca charakteryzatorska: Maria Wikło, Monika Mirowska
- Konsultacja: Czesław Bilski (choreograficzna)
- Opracowanie graficzne: Mirosław Mentcel
- Fotosy: Maciej Jaszczak
- Redakcja: Carmen Szwec
- Kierownictwo produkcji: Paweł Rakowski
- Współpraca produkcyjna: Mariusz Mielczarek, Jerzy Hamkało, Piotr Chętko
- Kierownictwo planu: Arkadiusz Orłowski
- Sekretariat planu: Alicja Kluba
- Sekretariat grupy: Maria Zakrzewska, Ewa Płaza
- Administracja: Maria Stefaniak, Bolesław Bednarski
- Dyżurny planu: Stanisław Kolenda, Piotr Andrzejczak
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Oko, Telewizja Polska
- Współfinansowanie: Agencja Produkcji Filmowej, Fundacja Kultury
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Laboratorium: Telewizja Polska
- Obsada aktorska: Marek Bukowski (Michał), Bożena Dykiel (frau Luther), Magdalena Wójcik (Agata, miłość Michała), Artur Barciś (Stefan, przyjaciel Michała), Jan Frycz (Herman), Marek Walczewski (karuzelnik Schumann), Ewa Buczko (Angela), Cynthia Kaszyńska (Regina), Jarosław Gruda (Franek), Andrzej Mastalerz (Staszek), Witold Wieliński (Wacek), Wiktor Zborowski (Wilhelm, następca Hermana u karuzelnika), Zofia Merle (gospodyni "myjąca plecy"), Hanna Stankówna (instruktorka tańca), Mirosława Marcheluk (matka Reginy), Paweł Nowisz (ojciec Reginy), Ewa Zdzieszyńska (właścicielka domu publicznego), Edward Kusztal (dozorca w fabryce), Bogdan Baer (lekarz z wystawy medycznej), Anna Majcher (żona Wilhelma), Hanna Śleszyńska (trzecia kobieta karuzelnika), Olga Dorosz (druga kobieta karuzelnika), Magdalena Warzecha (pierwsza kobieta karuzelnika), Cezary Pazura (robotnik Wielgos), Jan Mayzel (sztygar w kopalni), Ryszard Kotys (inspektor w fabryce), Bogusław Sochnacki (majster Schulz), Iwona Katarzyna Pawlak (ulicznica), Małgorzata Drozd (gospodyni), Zbigniew Buczkowski (górnik Dolow), Karina Szafrańska (prostytutka Gisela), Katarzyna Śmiechowicz (prostytutka Lili), Jerzy Matula (lekarz), Ireneusz Kaskiewicz (podróżny), Barbara Połomska (sąsiadka), Mariola Kukuła, Ewa Gawryluk (tańcząca ze Stefanem na kursie tańca), Aurelia Sobczak (tańcząca z Michałem na kursie), Małgorzata Sadowska (Johanna, koleżanka Reginy), Agnieszka Gąsiorek, Aleksandra Justa (koleżanka Agaty), Anna Grzeszczak, Grażyna Suchocka, Jerzy Cnota (górnik), Wojciech Walasik (robotnik), Stanisław Jaskułka (pasażer w pociągu), Jerzy Słonka, Marcel Szytenchelm, Mariusz Saniternik, Jan Bógdoł (majster w kopalni), Paweł Kruk (gospodarz), Tadeusz Wojtych (jubiler), Maciej Kubica (uczestnik potańcówki w remizie; nie występuje w napisach), Katarzyna Traczyńska (Józia; nie występuje w napisach)
Nagrody
- 1992 - Paweł Mirowski Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za scenografię
- 1992 - Albina Barańska Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za scenografię
Pierwowzory
- Pierwowzór: ŻYCIORYS WŁASNY ROBOTNIKA
- Autor pierwowzoru: Jakub Wojciechowski

















