DZIEŃ CZWARTY
- Film fabularny - telewizyjny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1984
- Premiera: 1984. 08. 04
- Gatunek: Film wojenny, Film biograficzny
- Dane techniczne: Czarno-biały. 77 min.
W filmie wykorzystano relacje rodziny i kolegów Krzysztofa Kamila Baczyńskiego oraz "Dziennika powstańca" Z. Czajkowskiego-Dębczyńskiego. Realizatorzy dziękują za pomoc w zbieraniu materiałów rodzinie i kolegom poety oraz p. Magdzie Celównie, osobom prywatnym i Działowi Rękopisów BN za wypożyczenie pamiątek i prac graficznych Krzysztofa Kamila Baczyńskiego.
W roku 1984 nawet film o Baczyńskim nie uniknął nożyc cenzora. Z utworu Ludmiły Niedbalskiej wycięto wówczas m.in. nazwisko Czesława Miłosza, który 4 lata wcześniej otrzymał literacką Nagrodę Nobla. Dziś "Dzień czwarty" można już oglądać w oryginale. Paradokumentalny obraz, odtwarza początkowe dni Powstania. Główny bohater filmu, Krzysztof Kamil Baczyński, ukazany został na tle nierównych walk powstańców z hitlerowcami oraz licznych retrospekcji, w których wiele miejsca poświęcono jego żonie, Barbarze. Ludmiła Niedbalska zaakcentowała to, co w postaci autora "Śpiewu z pożogi" naturalne, codzienne, zwykłe. Powstał portret nie tyle genialnego poety, co człowieka przedwcześnie dojrzałego, wrażliwego i świadomego tragizmu historii. Reżyserka przygotowywała się do realizacji "Dnia czwartego" niezwykle skrupulatnie. Nie tylko studiowała materiały dotyczące Powstania, ale też zbierała - wcześniej nie publikowane - relacje naocznych świadków ostatnich godzin życia Baczyńskiego. Na odtwórcę głównej roli wybrała Krzysztofa Pieczyńskiego. Zaryzykowała, albowiem typ urody i wiek tego aktora różnił się nieco od fizjonomii i wieku poety. Ryzyko wszakże się opłaciło. Pieczyński zebrał świetne recenzje. Jeden z krytyków tak pisał o jego kreacji: "Pełnia prawdy, osiągniętej środkami tak delikatnymi, że zbliżyć się tu można tylko na tę odległość, jaką wyznacza najbardziej chyba przejmujący wiersz Baczyńskiego "Elegia o chłopcu polskim". Wtórował mu inny: "Baczyński stał się wielką kreacją Krzysztofa Pieczyńskiego, zgodną z koncepcją całości; trafność reżyserskiego wyboru odtwórcy głównej roli nie ulega wątpliwości. Grał bez cienia sztuczności, bez cienia patosu, z ogromną powściągliwocią". Kolejną zaletą filmu jest też bezbłędne wtopienie w tkankę narracji materiałów archiwalnych. Autorka ukazała rzeczywistość Powstania bez patosu i wzniosłej symboliki. Nawet heroizm dwudziestokilkuletnich żołnierzy wolny jest od - właściwej często młodości - egzaltacji. Nie znaczy to oczywiście, że "Dzień czwarty" jest filmem pozbawionym dramatyzmu. Jeśli ktoś, tak jak Ludmiła Niedbalska, brał udział w Powstaniu, to nie może o nim mówić bez emocji. [PAT]
Ekipa
- Reżyseria: Ludmiła Niedbalska
- Reżyser II: Jakub Z. Ruciński
- Współpraca reżyserska: Hanna Głowacka
- Scenariusz: Ludmiła Niedbalska
- Dialogi: Ludmiła Niedbalska
- Zdjęcia: Stefan Matyjaszkiewicz
- Operator kamery: Ryszard Gajewski
- Współpraca operatorska: Jarosław Paszkiewicz, Roman Taborski
- Scenografia: Władysław Bielski
- Współpraca scenograficzna: Joanna Doroszkiewicz, Monika Wiśniewska
- Dekoracja wnętrz: Jerzy Muller
- Współpraca dekoratorska: Kazimierz Grudzień, Paweł Patronik
- Kierownictwo budowy dekoracji: Waldemar Weiss (nie występuje w napisach)
- Kostiumy: Małgorzata Obłoza
- Współpraca kostiumograficzna: Hanna Ćwikło, Helena Tarnacka, Joanna Mokrzycka
- Konsultacja muzyczna: Małgorzata Przedpełska
- Opracowanie muzyczne: Małgorzata Przedpełska (nie występuje w napisach)
- Montaż muzyki: Małgorzata Przedpełska (nie występuje w napisach)
- Dźwięk: Małgorzata Lewandowska
- Współpraca dźwiękowa: Zofia Grudzińska, Stanisław Nalazek, Zygmunt Nowak
- Montaż: Jadwiga Leśniewicz
- Współpraca montażowa: Maria Mendel
- Charakteryzacja: Elżbieta Pietrzak
- Współpraca charakteryzatorska: Marzena Sawicka
- Konsultacja: Piotr Stachiewicz (historyczna), Piotr Stachiewicz (d/s militariów), Aniela Kmita-Piorunowa (faktograficzna), Witold Sapiecha (faktograficzna), Marcin Sznajder (kaskderska; nie występuje w napisach)
- Kierownictwo produkcji: Henryk Romanowski
- Współpraca produkcyjna: Janusz B. Czech, Kazimierz Kowalski, Sławomir Suchocki, Krystyna Bochniak, Zofia Świątek
- Kierownictwo planu: Andrzej Stempowski
- Sekretariat planu: Helena Guściora
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Perspektywa
- Atelier: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Materiały archiwalne: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Obsada aktorska: Krzysztof Pieczyński (Krzysztof Kamil Baczyński "Krzyś"), Jarosław Domin (Zbigniew Czajkowski-Dębczyński "Deivin"), Bogdan Szczesiak (Wiesław Kukliński "Piechocki"), Witold Bieliński (NN "Gram"), Witold Kopeć (Witold Sławski "Sławek"), Katarzyna Kozak (Barbara Drapczyńska , żona Baczyńskiego), Tomasz Lulek (Juliusz Garztecki), Krzysztof Luft (Stanisław Marczak-Oborski , przyjaciel Baczyńskich), Zdzisław Wardejn (major Włodzimierz Kozakiewicz "Barry", komendant Ratusza), Edmund Fetting (doktor), Bogusław Augustyn (powstaniec), Dorota Dobrowolska (sanitariuszka), Jacek Domański (powstaniec), Małgorzata Drozd (sanitariuszka mówiąca wiersz Baczyńskiego), Maciej Rayzacher (powstaniec), Ewa Serwa (sanitariuszka), Joanna Wizmur (siostra Barbary), Adam Bauman (powstaniec), Magdalena Celówna (sanitariuszka), Piotr Dobrowolski (powstaniec), Wiesław Dziuba (powstaniec), Andrzej Ferenc (powstaniec), K Gruszewski (powstaniec), Mirosław Guzowski (powstaniec), Dariusz Jakubowski (powstaniec), Jerzy Kramarczyk (powstaniec Kazek), Krzysztof Krupiński (powstaniec), Marcin Lisiak (powstaniec), Leon Łochowski (powstaniec), Piotr Michalak (powstaniec), Mieczysław Morański (powstaniec), Jerzy Zygmunt Nowak (szabrownik), Dariusz Odija (powstaniec), Grzegorz Potocki (powstaniec), Ewa Radzikowska (sanitariuszka), Bożena Robakowska (sanitariuszka), Marcin Rogoziński (powstaniec), Bożena Suchocka, Ewa Sudakiewicz (sanitariuszka), M Szczygielska, B Szulc, Aleksander Trąbczyński (powstaniec), Krzysztof Tyniec (powstaniec), Artur Żmijewski (powstaniec), Barbara Majewska (matka Basi; nie występuje w napisach)
Varia
- Piosenka: SZARE SZEREGI
- Słowa piosenki (-nek) : Tomasz "Julek" Jaźwiński
- Piosenka: BARBARA
- Słowa piosenki (-nek) : Krzysztof Kamil Baczyński
