OBCY MUSI FRUWAĆ
- Tytuł alternatywny: BERLIN BRESLAUER PLATZ
- Film fabularny
- Produkcja: Polska, Niemcy (1989- )
- Rok produkcji: 1993
- Gatunek: Komedia, Film obyczajowy
- Język: polski, niemiecki
- Dane techniczne: Barwny. 91 min.
Plenery: Wrocław, Berlin.
"Obcy musi fruwać" wywołał sprzeczne reakcje krytyki polskiej i zagranicznej. Bardzo ciepło przyjęty w Stanach Zjednoczonych i Niemczech, nad Wisłą nie cieszył się uznaniem recenzentów. Przyczyn cierpkich komentarzy w krajowej prasie reżyser doszukiwał się w jednej ze scen "Obcego...". Przedstawia ona bankiet, podczas którego ludzie z branży filmowej ustalają hierarchię twórców i dzieł godnych lansowania w nowym sezonie. "Być może kilku wysokich urzędników i część krytyków zobaczyło w tej scenie siebie" sugerował Saniewski w jednym z wywiadów. Zdaniem drugiej strony przyczyn niskich notowań "Obcego..." szukać należy m.in. w stereotypowym ujęciu relacji polsko - niemieckich, podnoszeniu zwykłej publicystyki do rangi tragedii oraz nieprzekonująco ukazanej nostalgii za eksponowaną rolą artysty w społeczeństwie. Kto w tym sporze ma rację? To jedno z pytań, na które po obejrzeniu filmu może sobie odpowiedzieć widz.
Berlin, rok 1990. Właśnie zburzono mur berliński, panuje atmosfera zbliżającego się zjednoczenia Niemiec. Na zaproszenie swych przyjaciół - aktorów, którzy od wielu już lat mieszkają za granicą, do Berlina przyjeżdża Max, polski reżyser teatralny. Zaczynają razem pracować. Usiłują zrealizować swoje marzenie: wystawić sztukę, której inscenizację uniemożliwiło wprowadzenie stanu wojennego dziesięć lat wcześniej. Sposób, w jaki gromadzą fundusze (sprzedawanie kawałków "historycznego" muru) i zmagają się z bezduszną machiną biurokracji, stanowi oś filmu. W swych wysiłkach czwórka bohaterów wspomagana jest przez Reginę, tłumaczkę obeznaną z miejscowymi zwyczajami i praktykami. Film dotyczy problemów artystów w nowej, komercjalizującej się rzeczywistości. Jest historią obcych, auslanderów, którzy chcą zrealizować swoje marzenia i ambicje poza ojczyzną. Porusza aktualne kwestie szowinizmu, ksenofobii i nienawiści do obcokrajowców, jaką odczuwają zarówno Niemcy, jak i Polacy.
"Obcy musi fruwać" zrealizowany został w poetyce komediodramatu - gatunku uznawanego za trudny, zarówno dla twórcy, jak i widza. Jednak dzięki ciekawej warstwie psychologicznej, a przede wszystkim wszechobecnej ironii (chłoszcze nią reżyser tak Niemców, jak i Polaków) film Saniewskiego jest strawny nie tylko dla koneserów, lecz także zwykłych zjadaczy chleba.
"Silver Award" na XXVII Międzynarodowym Festiwalu Filmowym "The Worldfest" w Houston (1994, uchodzi za największy na świecie pod względem tytułów zgłoszonych do selekcji), nagrody dla najlepszego filmu oraz dla najlepszego filmu zagranicznego na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Phoenix (1993), "Silver Award" na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Charleston (1997), pierwsze miejsce w rankingu dziennikarskim tygodnika "New Times". [PAT]
Ekipa
- Reżyseria: Wiesław Saniewski
- Reżyser II: Bartosz Stasina
- Współpraca reżyserska: Grzegorz Lewandowski
- Asystent reżysera: Jarosław Marszewski (nie występuje w czołówce)
- Scenariusz: Wiesław Saniewski
- Współpraca artystyczna: Christine Hamer
- Zdjęcia: Ryszard Lenczewski
- Operator kamery: Stefan Kurzyp
- Współpraca operatorska: Armand Urbaniak, Roman Poczapski
- Oświetlenie: Andrzej Gierak (mistrz), Ireneusz Kisielewicz, Dariusz Ławniczak, Klemens Michniak
- Scenografia: Tadeusz Kosarewicz
- Współpraca scenograficzna: Barbara Drozdowska, Bogdan Zajączkowski
- Rekwizyty: Krzysztof Gajewski, Eryk Roman Żuberek
- Kostiumy: Krystyna Świecznik
- Współpraca kostiumograficzna: Julita Bihun-Janicka, Monika Kruger, Bożena Maksim
- Muzyka: Lech Janerka
- Wykonanie muzyki: Lech Janerka, Dingh (zespół), Henryk Miśkiewicz (saksofon)
- Konsultacja muzyczna: Grażyna Niewińska
- Dźwięk: Aleksander Gołębiowski
- Współpraca dźwiękowa: Kazimierz Siczek, Henryk Szurkowski
- Imitator dźwięku: Stanisław Hojden
- Montaż: Zygmunt Olejnik
- Współpraca montażowa: Ewa Szulc, Danuta Gołębiowska
- Charakteryzacja: Mirosława Wojtczak
- Współpraca charakteryzatorska: Iwona Rzepka
- Konsultacja: Bogusław Schaeffer (teatralna), Wojciech Ziemiański (teatralna)
- Efekty specjalne: Wacław Wiszniowski
- Opracowanie graficzne: Mirosław Mentcel
- Kierownictwo produkcji: Andrzej Stachecki
- Kierownictwo produkcji II: Aelrun Goette, Halina Hamkało
- Współpraca produkcyjna: Iwona Rabenda, Mariusz Saniewski
- Kierownictwo planu: Wojciech Gęgotek, Thomas Glockner
- Sekretariat grupy: Irena Ewy
- Sekretariat planu: Maria Iwanowska
- Administracja: Irena Kowalewska
- Producent: Wiesław Saniewski, Christine Hamer
- Produkcja: Saco Films Ltd., Projekt 4 Film (Berlin)
- Współfinansowanie: Ministerstwo Kultury i Sztuki, Agencja Produkcji Filmowej, Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej, Deutscher Akademischer - Austauschdien, IBC (przedsiębiorstwo)
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Piotr Fronczewski (Max), Ewa Błaszczyk (Regina), Krzysztof Bauman (Władek), Henryk Niebudek (Henio), Miłogost Reczek (Jasio), Frank Ciazynski (Manfred), Karin Duwel (Gerda), Ewa Ziętek (Mańka), Jurgen Frohriep, Bogusław Linda (scenarzysta Kamil Budziński), Ewa Wencel (Sylwia), Zbigniew Zapasiewicz (krytyk Przywilej), Aleksander Bardini (widz na premierze), Bożena Baranowska, Łucja Burzyńska, Ewa Kamas, Marlena Milwiw, Martina Scherf, Katarzyna Żak (Jolka, kobieta w pociągu), Bolesław Abart, Andreas Conrad, Kazimierz Krzaczkowski (celnik w pociągu), Michał Majchrzak, Stanisław Melski, Paweł Okoński, Kazimierz Ostrowicz (mężczyzna w pociągu), Edwin Petrykat (reżyser niemiecki, gość na przyjęciu), Edmund Raatz, Klaus Ratsch, Ortwin Spieler, Joanna Jędrejek, Lidia Michałuszek, Janusz Chabior (polski skin w pociągu), Grzegorz Gerszt-Mostowicz, Cezary Kussyk, Stanisław Wolski, Mirosława Lombardo, Renata Pałys (kobieta w pociągu), Marek Feliksiak, Robert Gonera (polski skin w pociągu), Zbigniew Waleryś, Cezary Żak (polski skin w pociągu), Juliusz Rodziewicz (kierowca konsula na przyjęciu; nie występuje w czołówce)
Nagrody
- 1993 - Phoenix (MFF)-I nagroda
- 1994 - Houston (WorldFest Independent Film Festival)-Silver Remi
- 1996 - Charleston (MFF)-Silver Award
