BLISKO, CORAZ BLIŻEJ
- Serial fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1982-1986
- Premiera: 1983. 10. 23
- Język: polski, niemiecki
- Dane techniczne: Barwny.
Wielu krytyków porównywało "Blisko, coraz bliżej" z "Najdłuższą wojną nowoczesnej Europy". Oba seriale były skonstruowane na podobnej zasadzie, oba też opowiadały o walce Polaków z niemieckim zaborcą. O ile jednak akcja "Najdłuższej wojny..." toczyła się w Wielkopolsce, o tyle fabuła "Blisko, coraz bliżej" dotyczy Śląska. Opowieść rozciąga się na lata 1863 - 1945. Jej głównymi bohaterami są przedstawiciele rodziny Pasterników, mieszkający w fikcyjnej wsi Wielowice pod Pszczyną. Protagonistą pierwszych trzech odcinków jest Franciszek Pasternik (w tej roli Franciszek Pieczka), dalsze części opowiadają o losach jego licznych dzieci i jeszcze liczniejszych wnuków. Widz śledzi ich dzieje na tle wielkich przemian i wydarzeń historycznych, wpływających na życie śląskich Polaków. Jest zatem Kulturkampf, rugi pruskie, rewolucja 1905 roku, I wojna światowa i powstania śląskie. Jednym z pragnień reżysera Zbigniewa Chmielewskiego (znany m.in. z seriali "Dyrektorzy" i "Daleko od szosy") było możliwie wierne oddanie językowych przemian na Śląsku na przełomie XIX i XX stulecia. Z pieczołowitością ukazał więc, jak oryginalna śląska gwara stopniowo nasiąka germanizmami, aż do momentu, gdy niemiecki staje się obowiązujący w szkołach, kościołach, urzędach. Część dialogów prowadzona jest też po francusku, a to z tego powodu, że żołnierze z kontyngentu francuskiego wchodzili w skład Komisji Międzysojuszniczej, nadzorującej przebieg plebiscytu na Śląsku. W serialu celowo zabrakło zdjęć dokumentalnych. Całość jest inscenizowana. Specjalnie na potrzeby cyklu zbudowano wieś z okresu powstania styczniowego. Każdy odcinek niósł za sobą konieczność wykreowania nowej epoki - innej architektury, mody, otoczenia. By sprostać temu zadaniu poniesiono znaczne nakłady finansowe. W skompletowaniu setek kostiumów pomogła też "DEFA" - Wytwórnia Filmowa z ówczesnej NRD. Do napisania scenariusza zaangażowano Albina Siekierskiego - znanego pisarza, specjalistę od spraw Śląska. Miał on wówczas za sobą m.in. współpracę z Kazimierzem Kutzem ("Paciorki jednego różańca") oraz liczne sztuki teatralne i scenariusze, w większości związane z tematyką śląską. Pisząc scenariusz sagi o Pasternikach obficie czerpał z własnej autobiografii, a także z barwnych opowieści swych krewnych - rodowitych Ślązaków. [PAT]
Ekipa - lista skrócona
- Reżyseria: Zbigniew Chmielewski
- Scenariusz: Albin Siekierski
- Zdjęcia: Jan Janczewski
- Kostiumy: Renata Kochańska
- Muzyka: Piotr Marczewski
- Dźwięk: Krzysztof Kłodnicki
- Produkcja: Centralna Wytwórnia Programów i Filmów Telewizyjnych Poltel
Nagrody
- 1984 - Zbigniew Chmielewski Złoty Ekran (przyznawany przez pismo "Ekran") za rok 1983
- 1984 - Franciszek Pieczka Złoty Ekran (przyznawany przez pismo "Ekran") za rok 1983
JEST DLA KOGO ŻYĆ. ROK 1863 (1)
- Odcinek serialu
- Rok produkcji: 1982
- Premiera: 1983. 05. 14
- Dane techniczne: 72 min.
W napisach filmu podano lata produkcji: 1980-82.
Akcja serialu rozpoczyna się w momencie wybuchu powstania styczniowego w zaborze rosyjskim. Jeden z synów Pasternika chce wziąć w nim udział. Jednak ojciec kategorycznie mu tego zabrania. Jego życiową dewizą jest bowiem: "Tu żyć, być i tu walczyć o Polskę". Wierny tym słowom wie jednak, że do odzyskania niepodległości nie wystarczą entuzjazm i piękne hasła. Potrzeba jeszcze ludzi światłych, wykształconych, którzy nie dadzą się ogłupić pierwszej lepszej propagandzie. Wysyła więc syna do seminarium, by uczył się na księdza. Zdaje sobie sprawę, że z ambony będzie on mógł przepajać serca słuchaczy szczerym patriotyzmem i umiłowaniem rodzimych tradycji.
Ekipa - lista skrócona
- Scenografia: Bolesław Kamykowski
- Dekoracja wnętrz: Alina Sienkiewicz
- Montaż: Maria Leszczyńska
- Charakteryzacja: Romualda (Romana) Baszkiewicz, Roman Kęsikowski
- Kierownictwo produkcji: Stanisław Klukowski, Edward Szymański
- Obsada aktorska: Tadeusz Madeja (dziadek Pasternik, ojciec Franciszka), Franciszek Pieczka (Franciszek Pasternik), Anna Ciepielewska (Agnieszka Pasternik, żona Franciszka)
PRZYJADĘ NA ŚLUB. ROK 1870 (2)
- Odcinek serialu
- Rok produkcji: 1982
- Dane techniczne: 74 min.
Nadchodzi rok 1879. Wybucha wojna prusko-francuska. Trzej synowie starego Pasternika zostają zmobilizowani do armii niemieckiej. Są nimi: Jan, Paweł i Antoni. Wkrótce do domu dociera złowróżbna wiadomość - Paweł nie żyje, a Antoni zaginął bez wieści. Tymczasem do władzy w Prusach dochodzi Bismarck, który szybko zyskuje sobie opinię "żelaznego kanclerza". Jego twardej polityki doświadczają również śląscy Polacy. Władze pruskie likwidują naukę polskiego w szkołach gminnych.
Ekipa - lista skrócona
- Scenografia: Bolesław Kamykowski
- Dekoracja wnętrz: Alina Sienkiewicz
- Montaż: Maria Leszczyńska
- Charakteryzacja: Roman Kęsikowski, Romualda (Romana) Baszkiewicz
- Kierownictwo produkcji: Stanisław Klukowski, Edward Szymański
- Obsada aktorska: Franciszek Pieczka (Franciszek Pasternik), Anna Ciepielewska (Agnieszka Pasternik, żona Franciszka)
TRWANIE I PRZEMOC. ROK 1884 (3)
- Odcinek serialu
- Rok produkcji: 1982
- Dane techniczne: 70 min.
Mijają lata. Bismarckowska polityka Kulturkampfu coraz bardziej daje się we znaki śląskim Polakom. Do domu Franciszka Pasternika niespodziewanie powraca jego syn Jan, który zaginął przed laty podczas wojny francusko-pruskiej. Obecnie jest już obywatelem francuskim. Tęsknota za ojczystymi stronami sprawiła jednak, że postanowił odwiedzić najbliższych. Radość z powodu odwiedzin jednak nie trwało długo. Przerywają ją brutalnie pruskie władze, które odbierają staremu Pasternikowi kuźnię. To już dla sędziwego kowala zbyt wiele. Wstrząśnięty do głębi dostaje wylewu. Jego efektem jest niemal całkowity paraliż.
Ekipa - lista skrócona
- Scenografia: Bolesław Kamykowski
- Dekoracja wnętrz: Alina Sienkiewicz
- Montaż: Maria Leszczyńska
- Charakteryzacja: Roman Kęsikowski, Romualda (Romana) Baszkiewicz
- Kierownictwo produkcji: Edward Szymański, Stanisław Klukowski
- Obsada aktorska: Franciszek Pieczka (Franciszek Pasternik), Anna Ciepielewska (Agnieszka Pasternik, żona Franciszka), Tadeusz Madeja (dziadek Pasternik, ojciec Franciszka)
CZCIJ OJCA SWEGO. ROK 1888 (4)
- Odcinek serialu
- Rok produkcji: 1982
- Dane techniczne: 73 min.
Walka rządu pruskiego z polskością na Śląsku wciąż przybiera na sile. Sparaliżowany, sędziwy Franciszek Pasternik czując nadchodzącą śmierć pragnie pogodzić się z synem Antonim. Ze względu na stan zdrowia nie może go jednak odwiedzić zimą. Za radą rodziny wizyta zostaje więc odłożona do wiosny. Jednak stary kowal nie mogąc doczekać się spotkania z synem, postanawia na własną rękę podjąć wyprawę do Sosnowca. Gdy zaskakuje go zamieć śnieżna, nie potrafi się przed nią ukryć i ginie.
Ekipa - lista skrócona
- Scenografia: Bolesław Kamykowski
- Dekoracja wnętrz: Michał Klimowski
- Montaż: Maria Leszczyńska
- Charakteryzacja: Roman Kęsikowski, Romualda (Romana) Baszkiewicz
- Kierownictwo produkcji: Janusz Szela, Stanisław Klukowski
- Obsada aktorska: Franciszek Pieczka (Franciszek Pasternik), Tadeusz Madeja (dziadek Pasternik, ojciec Franciszka)
WSZYSTKO DLA SYNA. ROK 1905 (5)
- Odcinek serialu
- Rok produkcji: 1982
- Dane techniczne: 75 min.
Nadchodzi "gorący" rok 1905. W Rosji wybuchają zamieszki. Rewolucyjne fermenty docierają też na Śląsk, w tym do Sosnowca, gdzie od kilku lat mieszkają liczni przedstawiciele rodziny Pasterników. Niektórzy z nich mają nadzieję, że powstańcze wrzenie przyczyni się do szybszego odzyskania przez Polskę niepodległości.
Ekipa - lista skrócona
- Scenografia: Bolesław Kamykowski
- Dekoracja wnętrz: Michał Klimowski
- Montaż: Maria Leszczyńska
- Charakteryzacja: Roman Kęsikowski, Romualda (Romana) Baszkiewicz
- Kierownictwo produkcji: Stanisław Klukowski
- Obsada aktorska: Wincenty Grabarczyk (Antoni Pasternik, syn Franciszka), Wojciech Wysocki (Roman Pasternik, syn Antoniego)
OBCY WŚRÓD SWOICH. ROK 1914 (6)
- Odcinek serialu
- Dane techniczne: 83 min.
Wybucha I wojna światowa. Wielu śląskich Polaków wiąże z nią nadzieje na odzyskanie niepodległości. Wszak zaborcy występują przeciwko sobie, co na pewno osłabi ich militarny potencjał. Tymczasem w rodzinie Stanika narasta konflikt. Najstarszy syn Jerzy - ku zmartwieniu ojca - zaczyna wstydzić się swojego polskiego pochodzenia. Imponuje mu niemiecki zmysł organizacyjny, zdyscyplinowana i potężna armia, silna i prężna gospodarka. Zafascynowany Prusami coraz trudniej znosi kultywowane w rodzinie polskie tradycje. [PAT]
Ekipa - lista skrócona
- Scenografia: Bolesław Kamykowski
- Dekoracja wnętrz: Michał Klimowski
- Montaż: Maria Leszczyńska
- Charakteryzacja: Romualda (Romana) Baszkiewicz
- Kierownictwo produkcji: Stanisław Klukowski
- Obsada aktorska: Tadeusz Szaniecki (Stanik Pasternik, syn Franciszka), Lidia Bienias (Róża Pasternik, żona Stanika), Tomasz Zaliwski (Tomasz Pasternik, syn Róży i Stanika)
OJCOWSKI DOM. ROK 1919 (7)
- Odcinek serialu
- Rok produkcji: 1982
- Dane techniczne: 65 min.
Nadchodzi koniec I wojny światowej. Nowy porządek w Europie ustala Traktat Wersalski. Po ponad 120 latach niewoli odzyskuje niepodległość. Na Śląsku jednak sytuacja wciąż jest niepewna. Rok później wybucha pierwsze Powstanie Śląskie, którego celem jest przyłączenie Górnego Śląska do państwa polskiego. Rodzina Stanika Pasternika także chwyta za broń.
Ekipa - lista skrócona
- Scenografia: Bolesław Kamykowski
- Dekoracja wnętrz: Michał Klimowski
- Montaż: Maria Leszczyńska
- Charakteryzacja: Romualda (Romana) Baszkiewicz
- Kierownictwo produkcji: Stanisław Klukowski
- Obsada aktorska: Tadeusz Szaniecki (Stanik Pasternik, syn Franciszka), Tomasz Zaliwski (Tomasz Pasternik, syn Róży i Stanika)
NIEPOKÓJ I GNIEW. ROK 1919 (8)
- Odcinek serialu
- Rok produkcji: 1982
- Dane techniczne: 62 min.
Nadchodzi listopad 1919 roku. Pierwsze Powstanie Śląskie upada. Jednak sytuacja na Śląsku daleka jest od normalizacji. Antagonizm między Polakami a Niemcami staje się coraz bardziej zaciekły. Odczuwa to dotkliwie rodzina Pasterników. Nawet wkroczenie oddziałów Międzynarodowej Komisji Plebiscytowej złożonych z wojsk francuskich i angielskich nie poprawia nastrojów ludności. Drugie Powstanie wisi w powietrzu.
Ekipa - lista skrócona
- Scenografia: Bolesław Kamykowski
- Dekoracja wnętrz: Michał Klimowski
- Montaż: Maria Leszczyńska
- Charakteryzacja: Romualda (Romana) Baszkiewicz
- Kierownictwo produkcji: Stanisław Klukowski
- Obsada aktorska: Tomasz Zaliwski (Tomasz Pasternik, syn Róży i Stanika), Czesław Stopka (Robert Wanota, mąż Teresy)
STĄD MÓJ RÓD. ROK 1920 (9)
- Odcinek serialu
- Rok produkcji: 1982
- Dane techniczne: 71 min.
Niepodległościowe tradycje rodziny Pasterników dzielnie podtrzymują synowie Stanika i porucznik Tadeusz - syn Kazimierza i Anny Boruckiej. Ich losy splatają się nierozerwalnie z doniosłymi przemianami historycznymi na Śląsku. Dopiero co upadło II Powstanie Śląskie. Niemiecki terror przybiera na sile. W marcu 1921 roku ma się odbyć plebiscyt, który rozstrzygnie o przynależności narodowej Śląska. Niemcom udaje się sprowadzić na Śląsk wszystkich rodaków, którzy się tu urodzili. Dzięki temu wygrywają plebiscyt. Polacy nie zamierzają jednak rezygnować. Wybucha trzecie i ostatnie Powstanie Śląskie.
Ekipa - lista skrócona
- Scenografia: Bolesław Kamykowski
- Dekoracja wnętrz: Michał Klimowski
- Montaż: Maria Leszczyńska
- Charakteryzacja: Romualda (Romana) Baszkiewicz
- Kierownictwo produkcji: Stanisław Klukowski
- Obsada aktorska: Tadeusz Szaniecki (Stanik Pasternik, syn Franciszka), Tomasz Zaliwski (Tomasz Pasternik, syn Róży i Stanika), Czesław Stopka (Robert Wanota, mąż Teresy)
WITAJCIE W DOMU. ROK 1921/22 (10)
- Odcinek serialu
- Rok produkcji: 1982
- Dane techniczne: 82 min.
Lato 1921 roku. Trzecie Powstanie Śląskie zbiera coraz krwawsze żniwo. Mimo to Polacy nie rezygnują i wciąż nękają niemieckie bojówki, nieco zaskoczone uporem i zaciekłością swoich przeciwników. Rodzina Pasterników zaangażowała się w walkę. Henryk bierze nawet udział w pracach Grupy Wschód. Wojciech Korfanty, nie konsultując się z wojskowymi, niespodziewanie zawiesza działania zbrojne i rozpoczyna ofensywę dyplomatyczną. Wyniki jego zabiegów przynaszą bardzo korzystne dla powstańców rezultaty. Decyzją Międzysojuszniczej Komisji część Górnego Śląska zostaje przyznana Polsce. Nadchodzi 20 czerwca 1922 roku. Polskie oddziały wchodzą na Górny Śląsk. Wśród żołnierzy są Pasternikowie.
Ekipa - lista skrócona
- Scenografia: Roman Wołyniec, Roman Tarwacki
- Dekoracja wnętrz: Michał Klimowski
- Montaż: Maria Leszczyńska
- Charakteryzacja: Romualda (Romana) Baszkiewicz
- Kierownictwo produkcji: Stanisław Klukowski, Janusz Szela
- Obsada aktorska: Tomasz Zaliwski (Tomasz Pasternik, syn Róży i Stanika), Czesław Stopka (Robert Wanota, mąż Teresy), Tadeusz Szaniecki (Stanik Pasternik, syn Franciszka)


















