OPERACJA HIMMLER
- Film fabularny - telewizyjny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1979
- Premiera: 1979. 09. 01
- Dane techniczne: Barwny. 80 min.
Plenery: Gliwice.
31 sierpnia 1939 roku w Gliwicach miała miejsce zorganizowana przez SS i niemiecki wywiad wojskowy antypolska prowokacja. Akcją, której kryptonim brzmiał "Himmler", kierowali szef policji Heydrich i szef Abwehry Canaris. O godzinie 20.00 grupa esesmanów w polskich mundurach wtargnęła do mniejscowej rozgłośni radiowej. Po opanowaniu budynku wygłosili komunikat w języku polskim nawołujący do wojny z Niemcami. Jako dowód tego, że napadu dokonali Polacy, pozostawiono zwłoki jednego z napastników. W rzeczywistości był to niemiecki więzień kryminalny dowieziony na miejsce akcji i zastrzelony. Dokonana w przeddzień wybuchu wojny prowokacja miała stanowić pretekst i usprawiedliwioną przyczynę napaści na Polskę.
Autorzy filmu z dokumentalną wiernością odtworzyli tamte wydarzenia. Przedstawili dzień po dniu, godzina po godzinie przygotowania do akcji i sam jej przebieg. Zrezygnowali jednak z przedstawienia kulis polityki na najwyższym szczeblu, nie ma gabinetowych dyskusji, jest tylko przemówinie Hitlera (gra go Ryszard Pietruski) z 22 sierpnia 1939 roku. Zdjęcia kręcono w autentycznej scenerii - w tym samym studiu radiowym, z tą samą aparaturą, a produkcja filmu trwała zaledwie dwa i pół miesiąca. [PAT]
Ekipa
- Reżyseria: Zbigniew Chmielewski
- Współpraca reżyserska: Krzysztof Zbieranek, Ewa Rogala, Barbara Szymańska
- Scenariusz: Włodzimierz T. Kowalski, Eugeniusz J. Kozłowski
- Dialogi: Andrzej Szypulski
- Zdjęcia: Jan Janczewski
- Operator kamery: Mieczysław Chudzik
- Współpraca operatorska: Henryk Kępa, Wiktor Nowak, Danuta Simper
- Scenografia: Jerzy Masłowski
- Scenograf II: Wojciech Mierzwiak
- Współpraca scenograficzna: Anastazja Jaworska, Władysław Korycki, Piotr Kowalik, Zbigniew Kryński, Grażyna Macioszek, Janina Ryszka, Ireneusz Sakowski, Jan Żelawski
- Kostiumy: Teresa Wiśniewska, Ewa Krzemińska
- Współpraca kostiumograficzna: Marta Kleszcz, Jan Krzemiński, Jan Lidwa, Krystyna Szczepaniak, Aniela Szubert
- Muzyka: Piotr Marczewski
- Wykonanie muzyki: Orkiestra Polskiego Radia i Telewizji (Łódź)
- Dyrygent: Andrzej Rokicki
- Konsultacja muzyczna: Jerzy Goryszewski
- Dźwięk: Stanisław Piotrowski
- Współpraca dźwiękowa: Stanisława Dobek, Marian Bogacki
- Montaż: Jolanta Filar, Józef Bartczak
- Współpraca montażowa: Bożena Trambowicz, Ewa Robakowska
- Charakteryzacja: Czesława Baldo
- Współpraca charakteryzatorska: Anna Duda, Sonia Nowak
- Konsultacja: Czesław Magnowski, Wojciech Moś, Jerzy Wojciech Wdowiński, Ludomir Wierzbiański, Bogdan Wiśniewski
- Kierownictwo produkcji: Antoni Sambor
- Kierownictwo produkcji II: Bogdan Szewczenko, Jerzy Roszkowski
- Współpraca produkcyjna: Andrzej Basiński, Janusz Błaszczyk, Andrzej Daniłowicz, Jerzy Eiber, Bogusław Garbacki, Krzysztof Pytel, Henryk Skupiński
- Produkcja: Centralna Wytwórnia Programów i Filmów Telewizyjnych Poltel (oddział Katowice)
- Obsada aktorska: Eugeniusz Kujawski (Reinhard Heydrich), Stanisław Frąckowiak (dowódca prowokacji gliwickiej), Andrzej Mrożewski (Melhorn), Janusz Sykutera (Heinrich Muller), Wirgiliusz Gryń (sturmbannfuhrer Hoffmann, dyrektor szkoły szermierczej SS), Ryszard Pietruski (Adolf Hitler), Tomasz Zaliwski (generał, szef polskiego sztabu generalnego), Wiesław Grabek, Józef Kalita (doktor Vogel, znajomy Melhorna), Olgierd Łukaszewicz (Schollenberg, przyjaciel Melhorna), Adam Baumann (uczestnik akcji podpalenia gospodarstwa w Słonawach), Zygmunt Bielawski (pracownik radiostacji w Gliwicach), W Daniec, Janusz Dziubiński, Jerzy Fedorowicz (Schmidt, uczestnik akcji podpalenia gospodarstwa w Słonawach), Andrzej Gazdeczka (Rudi, komendant obozu koncentracyjnego), Jerzy Głybin, Jerzy Gniewkowski, Jerzy Grałek (uczestnik akcji wysadzenia szkoły w Bojanowie), Wojciech Górniak, Antoni Jurasz (Rolf, właściciel podpalonego gospodarstwa w Słonawach), Ryszard Kotys (więzień), J Król, Ferdynand Matysik (pułkownik von Kluge), Łukasz Pijewski, Czesław Stopka, Eugeniusz Szatkowski, Leszek Świgoń (wykładowca w szkole szermierczej SS), Paweł Unrug (oficer SS w szkole szermierki), Zbigniew Waszkielewicz, Edward Wnuk (uczestnik akcji w Gliwicach), Andrzej Wojaczek (Werner, uczestki prowokacji gliwickiej), Aleksander Fabisiak (adiutant Mullera; nie występuje w czołówce), Aleksander Mikołajczak (Niemiec robiący zastrzyki więźniom; nie występuje w czołówce), Jerzy Moes (oficer Gestapo; nie występuje w czołówce), Jerzy Prażmowski (nie występuje w czołówce), Feliks Szajnert (celnik niemiecki; nie występuje w czołówce)
Nagrody
- 1980 - Zbigniew Chmielewski Nagroda Ministra Obrony Narodowej II stopnia
- 1980 - Włodzimierz T. Kowalski Nagroda Ministra Obrony Narodowej II stopnia
