ZAPIS ZBRODNI
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1974
- Premiera: 1974. 09. 20
- Gatunek: Film obyczajowy, Film kryminalny
- Dane techniczne: Barwny. 2430 m. 85 min.
Plenery: Aleksandrów Łódzki, Łódż (ul. Piotrkowska, plac Wolności).
Rodzima krytyka uznała "Zapis zbrodni" za jeden z pierwszych udanych filmów sensacyjnych w polskiej kinematografii. Utwór Trzosa-Rastawieckiego nie był jednak mniej lub bardziej wierną kopią kryminałów, kręconych na Zachodzie. Powstałe tam arcydzieła gatunku, takie jak choćby "Bullit" i "Francuski łącznik", skupiały się głównie na technice dokonywania zbrodni i ukazaniu tropienia przestępcy, czego ukoronowaniem były m.in. widowiskowe pościgi samochodowe. Polski reżyser wybrał inną drogę. Gros uwagi poświęcił przestępcom, ich wizerunkom psychologicznym i motywom działania. Wartkie tempo narracji i emocjonująca akcja została w "Zapisie zbrodni" zepchnięta na drugi plan. Na czoło wysunęła się zaś psychologia i socjologia. Co znamienne, reżyser uniknął pułapki "uszlachetniania" zbrodniarza i mimowolnej fascynacji jego czynem. Pokazał jednak przestępcę jako człowieka często zasługującego na współczucie, nierzadko zdeterminowanego przez kryminogenne środowisko, w którym nigdy nie funkcjonowały żadne pozytywne wzorce postępowania. Uczynił to tak zręcznie i sugestywnie, że niektórzy krytycy porównali "Zapis..." do prozy Fiodora Dostojewskiego i Williama Faulknera. Poruszający, zrealizowany w niemal dokumentalnej stylistyce film uhonorowano licznymi nagrodami na polskich i zagranicznych festiwalach. "Zapis zbrodni" otrzymał m.in. "Dukata Filmowego" w Mannheim, Srebrne Lwy Gdańskie i nagrodę za zdjęcia dla Zygmunta Samosiuka w Gdańsku w 1974 roku oraz Wielki Jantar na festiwalu "Młodzi i Film" w Koszalinie w 1975 roku.
Rekonstrukcja autentycznej zbrodni popełnionej w 1972 r. przez dwóch młodych mieszkańców Konstantynowa koło Łodzi, morderców taksówkarza i stolarza z podłódzkiej wsi. Utrzymany w formie fabularyzowanego dokumentu film maluje szerokie tło psycho - społeczne tej zbrodni. Kazek i Bogdan, dwaj chłopcy z małego podłódzkiego miasteczka, dokonują z bronią w ręku napadu na taksówkarza, ale ich łupem jest zaledwie 50 złotych. Dokonują kolejnego napadu. Zabijają stolarza, rabują pieniądze i ściągają złotą obrączkę z ręki żony zabitego . . . Ścigani są u kresu sił. Ich koledzy z miasteczka stopniowo zdają sobie sprawę z wagi przestępstw. Kazek i Bogdan, rozpoznani w pociągu przez milicjanta, zostają ujęci, ale Kazkowi udaje się zbiec. Po pewnym czasie sam daje się jednak schwytać.
Ekipa
- Reżyseria: Andrzej Trzos-Rastawiecki
- Reżyser II: Gerard Zalewski
- Współpraca reżyserska: Antoni Bogusławski, Izabella Zubek, Teresa Trzcińska
- Scenariusz: Maciej Krasicki, Andrzej Trzos-Rastawiecki
- Dialogi: Andrzej Trzos-Rastawiecki, Maciej Krasicki
- Zdjęcia: Zygmunt Samosiuk
- Operator kamery: Piotr Kwiatkowski
- Współpraca operatorska: Franciszek Łokaj, Jerzy Tomczuk
- Scenografia: Wiesława Chojkowska
- Współpraca scenograficzna: Anna Skwarska, Joanna Lelanow
- Kostiumy: Anna Biedrzycka
- Muzyka: Henryk Kuźniak, Jerzy Maksymiuk
- Wykonanie muzyki: Polska Orkiestra Kameralna
- Dyrygent: Jerzy Maksymiuk
- Konsultacja muzyczna: Marta Broczkowska
- Dźwięk: Jerzy Szawłowski
- Współpraca dźwiękowa: Małgorzata Karlicka, Aleksander Trzebuchowski
- Montaż: Halina Prugar
- Współpraca montażowa: Irena Jasińska
- Charakteryzacja: Halina Sieńska
- Konsultacja: Józef Muniak (d/s Milicji Obywatelskiej), Marian Cholewiński (d/s Milicji Obywatelskiej)
- Kierownictwo produkcji: Jerzy Laskowski
- Kierownictwo produkcji II: Ryszard Kirejczyk
- Współpraca produkcyjna: Jan Kucharski, Arkadiusz Piechal
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Kadr
- Atelier: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Obsada aktorska: Mieczysław Hryniewicz (Kazek Reduski), Wacław Radecki (Bogdan Wrona), Jerzy Bończak (Zenek), Ryszard Jabłoński (Stefan "Afro"), Wojciech Górniak (Mietek), Tomasz Neuman (Władek), Włodzimierz Twardowski (piłkarz Jurek), Henryk Gęsikowski (Rysiek, brat Kazka), Ryszard Dembiński (kapitan MO kierujący grupą dochodzeniową), Zdzisław Jóźwiak (Jan Płoński, zamordowany taksówkarz), Eugeniusz Wałaszek (ojciec Kazka), Celina Klimczakówna (matka Kazka), Wanda Chwiałkowska, Hanna Molenda (kelnerka), Leonard Andrzejewski (milicjant aresztujący morderców w pociągu), Zbigniew Bielski (kolega Zenka), Bożena Darłakówna, Zdzisław Szymborski (konduktor w pociągu), Jerzy Szpunar (Franiszek Wiśniewski, zamordowany stolarz), Tadeusz Teodorczyk (kierownik sklepu ZURT), Andrzej Agacik (nie występuje w czołówce), Janusz Cywiński (milicjant; nie występuje w czołówce), Teodor Gendera (milicjant aresztujący Kazda na targu; nie występuje w czołówce), Zygmunt Kołodziejski (nie występuje w napisach), Borys Marynowski (mężczyzna na Piotrkowskiej dyskutujący z Kazkiem; nie występuje w czołówce), Wiesław Siuda (nie występuje w czołówce), Zbigniew Wojciechowski (nie występuje w czołówce)
Nagrody
- 1974 - Andrzej Trzos-Rastawiecki Gdynia (do 1986 Gdańsk) (FPFF)-Nagroda Główna Jury
- 1974 - Zygmunt Samosiuk Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za zdjęcia
- 1974 - Andrzej Trzos-Rastawiecki Mannheim (MTF)-Dukat Filmowy
- 1974 - Andrzej Trzos-Rastawiecki Mannheim (MTF)-nagroda FIPRESCI
- 1975 - Andrzej Trzos-Rastawiecki Koszalin (Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych "Młodzi i Film")-Grand Prix "Wielki Jantar" nazwa festiwalu: III Międzynarodowe Spotkania Filmowe "Młodzi i film"
- 1975 - Andrzej Trzos-Rastawiecki Koszalin (KSF "Młodzi i Film")-Nagroda Społecznego Komitetu Przewalkoholowego dla najlepszego filmu o tematyce społeczno-obyczajowej; nazwa festiwalu: III Międzynarodowe Spotkania Filmowe "Młodzi i film"
- 1975 - Andrzej Trzos-Rastawiecki Łagów (Lubuskie Lato Filmowe)-nagroda ZSMP dla filmu polskiego o największych walorach wychowawczych; za ambitne, prowokujące do dyskusji studium środodwiska wymagającego intensywnych działań wychowawczych
