SĘDZIOWIE. TRAGEDYA
- Film fabularny - telewizyjny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1974
- Premiera: 1974. 11. 29
- Dane techniczne: Barwny. 59 min.
Sfilmowana wersja dramatu Stanisława Wyspiańskiego - dzieło Konrada Swinarskiego uhonorowano Nagrodą Główną w kategorii filmów telewizyjnych oraz Nagrodą za muzykę dla Stanisława Radwana na FPFF w Gdańsku w 1974 r. Tragedia Wyspiańskiego, której osnową było prawdziwe zdarzenie, odnotowane w XIX-wiecznych kronikach sądowych, wielokrotnie gościła na polskich scenach. Do najsłynniejszych współczesnych inscenizacji należała propozycja Konrada Swinarskiego, który przed sfilmowaniem dramatu wystawił "Sędziów" w Starym Teatrze w Krakowie. Stary Żyd Samuel ma dwóch synów. Pierworodny Natan pomaga ojcu w prowadzeniu karczmy, a po kryjomu zajmuje się dostarczaniem dziewcząt handlarzowi żywym towarem. Młodszy Joas, dziecko dobre, wrażliwe i natchnione mądrością, jest największą dumą i miłością ojca. Trzynastoletni chłopiec uczy się gry na skrzypcach, przyjaźni się z urlopowanym żołnierzem, często bywającym w karczmie. U Samuela pracuje posługaczka Jewdocha, córka pustelnika zwanego przez wszystkich Dziadem, którego przed laty karczmarz pozbawił podstępnie majątku i wtrącił do więzienia. Dziad nieoczekiwanie zjawia się w karczmie, grozi właścicielowi ujawnieniem jego nieczystych interesów. Jewdocha rozpoznaje w starym włóczędze ojca, opowiada mu swe dzieje od momentu, gdy karczmarz ją przygarnął. Przyznaje się też ojcu do swojego związku z Natanem, który uwiódł służącą, a później skłonił pohańbioną do dzieciobójstwa, aby uniknąć skandalu. Dziad przysięga, że zemści się za krzywdę swoją i córki na synach Samuela. Karczmarz i Natan postanawiają zabić Jewdochę, jedynego świadka swoich dawnych występków. Z premedytacją planują nową zbrodnię, zamierzając zrzucić winę na urlopnika. Gdy żołnierz zjawia się w karczmie, Natan podsuwa mu pistolet, a potem prowokuje bójkę. Pada strzał, ranna Jewdocha umiera. Przerażony żołnierz ucieka, alarmuje żandarmerię. Do wioski zjeżdżają sędziowie. Odbywa się rozprawa przeciwko Natanowi, oskarżonemu o handel żywym towarem i zabójstwo. Jednak w efekcie zabiegów Samuela za winnego morderstwa zostaje uznany żołnierz. W obronie przyjaciela występuje mały Joas. Odkrycie prawdziwego oblicza uwielbianego ojca jest dla niego takim wstrząsem, że wrażliwy chłopiec umiera. Samuel rozpacza nad ciałem syna. W milczeniu mijają go sędziowie, bezradni wobec bólu ojca i boskich wyroków.
Ekipa
- Reżyseria: Konrad Swinarski
- Reżyser II: Witold Holtz
- Współpraca reżyserska: Ewa Marynowska
- Scenariusz: Konrad Swinarski
- Zdjęcia: Edward Kłosiński
- Operator kamery: Jacek Malipan
- Współpraca operatorska: Jerzy Szurowski, Janusz Zachwajewski
- Scenografia: Jerzy Szeski
- Współpraca scenograficzna: Adam Łyszczek, Janusz Dwornik
- Dekoracja wnętrz: Maciej Maria Putowski
- Kostiumy: Jolanta Jackowska
- Muzyka: Stanisław Radwan
- Realizacja muzyki: Studio Eksperymentalne PR (Warszawa)
- Dźwięk: Norbert Zbigniew Mędlewski
- Współpraca dźwiękowa: Jan Franciszczak
- Montaż: Irena Choryńska
- Współpraca montażowa: Janina Kondzioła
- Kierownictwo produkcji: Zbigniew Tołłoczko
- Kierownictwo produkcji II: Janusz Szela
- Współpraca produkcyjna: Marek Ring, Elżbieta Piszczorowicz
- Produkcja: Zespół Filmowy X
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław)
- Obsada aktorska: Wiktor Sadecki (Samuel), Bolesław Smela (Dziad, ojciec Jewdochy), Elżbieta Karkoszka (Jewdocha), Jerzy Trela (Natan, syn Samuela), Roman Burkot (Joas, syn Samuela), Jerzy Nowak (Jukli), Jerzy Radziwiłowicz (Urlopnik), Krystyna Feldman (Feiga), Zbigniew Filus (Żandarm), Juliusz Grabowski (Sędzia), Stanisław Gronkowski (Wójt), Krzysztof Litwin (Aptekarz), Lech Michalski (Parobek), H. Sobolewska (Dziewczyna), Stefan Szramel (Nauczyciel; w czołówce inicjał imienia Z.), Ewa Ziętek (Dziewczyna)
Nagrody
- 1974 - Gdynia (do 1986 Gdańsk) (FPFF)-Nagroda Główna Jury w kategorii filmu telewizyjnego
- 1974 - Stanisław Radwan Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za muzykę w kategorii filmu telewizyjnego
Pierwowzory
- Pierwowzór: SĘDZIOWIE
- Gatunek: Dramat
- Autor pierwowzoru: Stanisław Wyspiański

















