SĘDZIOWIE. TRAGEDYA
- Film fabularny - telewizyjny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1974
- Premiera: 1974. 11. 29
- Dane techniczne: Barwny. 59 min.
Sfilmowana wersja dramatu Stanisława Wyspiańskiego - dzieło Konrada Swinarskiego uhonorowano Nagrodą Główną w kategorii filmów telewizyjnych oraz Nagrodą za muzykę dla Stanisława Radwana na FPFF w Gdańsku w 1974 r. Tragedia Wyspiańskiego, której osnową było prawdziwe zdarzenie, odnotowane w XIX-wiecznych kronikach sądowych, wielokrotnie gościła na polskich scenach. Do najsłynniejszych współczesnych inscenizacji należała propozycja Konrada Swinarskiego, który przed sfilmowaniem dramatu wystawił "Sędziów" w Starym Teatrze w Krakowie. Stary Żyd Samuel ma dwóch synów. Pierworodny Natan pomaga ojcu w prowadzeniu karczmy, a po kryjomu zajmuje się dostarczaniem dziewcząt handlarzowi żywym towarem. Młodszy Joas, dziecko dobre, wrażliwe i natchnione mądrością, jest największą dumą i miłością ojca. Trzynastoletni chłopiec uczy się gry na skrzypcach, przyjaźni się z urlopowanym żołnierzem, często bywającym w karczmie. U Samuela pracuje posługaczka Jewdocha, córka pustelnika zwanego przez wszystkich Dziadem, którego przed laty karczmarz pozbawił podstępnie majątku i wtrącił do więzienia. Dziad nieoczekiwanie zjawia się w karczmie, grozi właścicielowi ujawnieniem jego nieczystych interesów. Jewdocha rozpoznaje w starym włóczędze ojca, opowiada mu swe dzieje od momentu, gdy karczmarz ją przygarnął. Przyznaje się też ojcu do swojego związku z Natanem, który uwiódł służącą, a później skłonił pohańbioną do dzieciobójstwa, aby uniknąć skandalu. Dziad przysięga, że zemści się za krzywdę swoją i córki na synach Samuela. Karczmarz i Natan postanawiają zabić Jewdochę, jedynego świadka swoich dawnych występków. Z premedytacją planują nową zbrodnię, zamierzając zrzucić winę na urlopnika. Gdy żołnierz zjawia się w karczmie, Natan podsuwa mu pistolet, a potem prowokuje bójkę. Pada strzał, ranna Jewdocha umiera. Przerażony żołnierz ucieka, alarmuje żandarmerię. Do wioski zjeżdżają sędziowie. Odbywa się rozprawa przeciwko Natanowi, oskarżonemu o handel żywym towarem i zabójstwo. Jednak w efekcie zabiegów Samuela za winnego morderstwa zostaje uznany żołnierz. W obronie przyjaciela występuje mały Joas. Odkrycie prawdziwego oblicza uwielbianego ojca jest dla niego takim wstrząsem, że wrażliwy chłopiec umiera. Samuel rozpacza nad ciałem syna. W milczeniu mijają go sędziowie, bezradni wobec bólu ojca i boskich wyroków.
Ekipa - lista skrócona
- Reżyseria: Konrad Swinarski
- Scenariusz: Konrad Swinarski
- Zdjęcia: Edward Kłosiński
- Scenografia: Jerzy Szeski
- Dekoracja wnętrz: Maciej Maria Putowski
- Kostiumy: Jolanta Jackowska
- Muzyka: Stanisław Radwan
- Dźwięk: Norbert Zbigniew Mędlewski
- Montaż: Irena Choryńska
- Kierownictwo produkcji: Zbigniew Tołłoczko
- Produkcja: Zespół Filmowy X
- Obsada aktorska: Wiktor Sadecki (Samuel), Bolesław Smela (Dziad, ojciec Jewdochy), Elżbieta Karkoszka (Jewdocha), Jerzy Trela (Natan, syn Samuela), Roman Burkot (Joas, syn Samuela)
Nagrody
- 1974 - Gdynia (do 1986 Gdańsk) (FPFF)-Nagroda Główna Jury w kategorii filmu telewizyjnego
- 1974 - Stanisław Radwan Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za muzykę w kategorii filmu telewizyjnego
Pierwowzory
- Pierwowzór: SĘDZIOWIE
- Gatunek: Dramat
- Autor pierwowzoru: Stanisław Wyspiański
