KLEJNOT WOLNEGO SUMIENIA
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1981
- Premiera: 1983. 09. 23
- Gatunek: Film historyczny
- Dane techniczne: Barwny. 2647 m. 90 min.
Plenery: Piotrków Trybunalski, Inowłódz.
- Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi
- Galeria zdjęć (3)
Klejnot Wolnego (czy raczej Swobodnego) Sumienia to metaforyczne miano ustawy sejmowej, uchwalonej w 1573 roku. W rzeczywistości dokument ów nosił nazwę Konfederacji Warszawskiej i stanowił legislacyjny unikat na skalę szesnastowiecznej Europy. Zapewniał bowiem tolerancję religijną dla "szlachty, mieszczan królewskich i ludzi osobiście wolnych". Niestety, prawodawcy zapomnieli o niższych stanach. Mimo to jednak dzięki Konfederacji Warszawskiej w ówczesnej Polsce zapłonęło zdecydowanie mniej stosów niż za jej zachodnimi granicami. Film Grzegorza Królikiewicza jest swoistym hołdem dla słynnej ustawy. Fabułę osnuto na kanwie "Jana Bieleckiego" - młodzieńczego poematu Juliusza Słowackiego. Osią jego intrygi jest konflikt między rodami Sieniawskich i Bieleckich. Królikiewicz przeniósł dzieje owego zatargu na ekran. Akcja filmu zaczyna się w momencie, kiedy kalwin Sieniawski próbuje uniemożliwić chrzest najmłodszego potomka katolickiej rodziny Bieleckich. Jego zaciekłość doprowadza do śmierci dziecka pod końskimi kopytami. Jan Bielecki, chrzestny zmarłego, rusza ze skargą do króla Zygmunta Augusta. Niestety, przybywa na dwór w dniu zgonu monarchy. Na sejmie konwokacyjnym za sprawą Zamoyskiego zostają uchwalone swobody religijne, co dla Janka oznacza zdradę wiary przez magnatów. Wkrótce następuje koronacja przybyłego z Francji Henryka Walezego. Nowy władca zostaje zmuszony do zaprzysiężenia tolerancji religijnej. Tymczasem w Krakowie dochodzi do pogromu innowierców. Walezy ucieka do Francji, a tron I Rzeczypospolitej obejmuje Węgier Stefan Batory, który na stałe włącza swobodę wyznaniową do kodeksu praw Królestwa Polskiego. Na tle tych wydarzeń rozgrywa się okrutny i krwawy finał konfliktu między Sieniawskimi a Bieleckimi. "Klejnot Wolnego Sumienia", podobnie jak wcześniejsze i późniejsze dokonania Grzegorza Królikiewicza, skonfudował nieco widzów i krytyków. Jedna z recenzentek tak pisała o filmie: "Jest to widowisko historyczne, które jednak historii ani nie relacjonuje, ani nie komentuje. Nie stanowi także ilustracji zdarzeń, co zresztą nigdy Królikiewicza nie interesowało. Jest to raczej próba wyrażenia samego problemu za pomocą plastycznej kompozycji sytuacji, zdarzeń, postaw. Reżyser prawie nie troszczy się o warstwę informacyjną filmu, całą swą uwagę skupiając na wyrazie wizualnym. Temu celowi podporządkowane zostały wszelkie zabiegi i środki artystyczne."
Ekipa - lista skrócona
- Reżyseria: Grzegorz Królikiewicz
- Scenariusz: Mirosław Korolko, Grzegorz Królikiewicz
- Zdjęcia: Krzysztof Ptak
- Scenografia: Zbigniew Warpechowski
- Dekoracja wnętrz: Maria Karmolińska
- Kostiumy: Marek Mierzejewski, Lech Zahorski, Michał Klimowski, Zygmunt Laskowski
- Muzyka: Janusz Hajdun
- Dźwięk: Andrzej Hanzl
- Montaż: Zenon Piórecki
- Charakteryzacja: Tadeusz Schossler, Regina Schossler
- Kierownictwo produkcji: Wojciech Karmoliński
- Produkcja: Zespół Filmowy Aneks, Studio Filmowe Profil
- Obsada aktorska: Mieczysław Voit (Sieniawski), Krzysztof Luft (Janek Bielecki), Jerzy Prażmowski (Seweryn Bielecki), Krystyna Kozanecka (Anna), Jarosława Michalewska (Halszka)
Nagrody
- 1983 - Grzegorz Królikiewicz Panama (MFF)-nagroda "Panama" Viejo"
- 1983 - Grzegorz Królikiewicz Panama (MFF)-Wielka Nagroda Specjalna Przyjaźni
- 1983 - Grzegorz Królikiewicz Panama (MFF)-nagroda za reżyserię
- 1983 - Krzysztof Ptak Panama (MFF)-nagroda za zdjęcia
- 1983 - Grzegorz Królikiewicz Koszalin (Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych "Młodzi i Film")-Wyróżnienie Jury za plastykę obrazu filmowego
