SPRAWA GORGONOWEJ
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1977
- Premiera: 1977. 11. 25
- Gatunek: Film sensacyjny
- Dane techniczne: Barwny. 3900 m. 137 min.
- Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi
- Galeria zdjęć (22)
30 grudnia 1931 roku w willi inż. Henryka Zaremby w Brzuchowicach zamordowana została jego siedemnastoletnia córka. O morderstwo oskarżono Ritę Gorgonową, gospodynię, kochankę i opiekunkę dzieci Zaremby. Kiedy się poznali, ona miała 23 lata, on 41. Rita była bez pieniędzy, bez mieszkania, a Zaremba poszukiwał bony do dzieci. Zamieszkali razem. Po kilku miesiącach zaczął się ich romans, na świat przyszła ich córka. Jednak w miarę jak dorastała pierwsza córka Zaremby, Elżbieta, stosunki między nią a boną stawały się coraz gorsze. Inżynier zresztą nie dążył do zalegalizowania swego związku z Gorgonową. W końcu Zaremba z Elżbietą postanowili, że przeniosą się razem ze Stasiem (synem) do wynajętego mieszkania we Lwowie, a Gorgonowa z córką zostanie w Brzuchowicach. Do przeprowadzki jednak nie doszło. Elżbieta została zamordowana. Gorgonową aresztowano jako podejrzaną o zabójstwo. W 1932 roku sąd we Lwowie skazał ją na karę śmierci, mimo, że nie przedstawiono ewidentnych dowodów winy. Warto dodać, że proces odbywał się pod silną presją zbulwersowanej opinii publicznej. Sprawę śledziła niemalże cała Polska. Obrońca złożył rewizję. Sąd Najwyższy wyrok uchylił i sprawa została rozpatrzono przez Sąd Okręgowy w Krakowie. Tym razem Gorgonową skazano na osiem lat więzienia, uznając, że zbrodnię popełniła pod wpływem silnego wzruszenia. Na mocy amnestii wyszła z więzienia w trzecim dniu wojny. Film Majewskiego jest odtworzeniem tych zajść, ale główny nacisk położony w nim został na przedstawienie samego procesu wytoczonego Gorgonowej. "Chcieliśmy w tym filmie podkreślić fundamentalną zasadę prawa, że do skazania potrzebne są niekwestionowane dowody winy, a jeśli ich nie ma, to oskarżonego należy uniewinnić" - powiedział reżyser w czasie jednej z dyskusji jaka odbyła się po projekcji filmu.
Ekipa
- Reżyseria: Janusz Majewski
- Współpraca reżyserska: Halina Garus, Krystyna Grochowicz, Jadwiga Żurakowska, Michał Grejniec, Magdalena Stelmaszczyk
- Scenariusz: Bolesław Michałek, Janusz Majewski
- Konsultacja: Mieczysław Siewierski (scenariuszowa)
- Zdjęcia: Zygmunt Samosiuk
- Współpraca operatorska: Grzegorz Kędzierski, Piotr Jaszczuk, Piotr Obłoza
- Scenografia: Allan Starski
- Współpraca scenograficzna: Jerzy Muller, Felicja Blaszyńska, Ryszard Bartczak, Andrzej Bałza
- Dekoracja wnętrz: Maria Osiecka-Kuminek, Ewa Braun
- Kostiumy: Danuta Hałatek, Wiesława Starska
- Współpraca kostiumograficzna: Małgorzata Kornacka, Zofia Sokołowska
- Muzyka: Stanisław Radwan
- Dźwięk: Jerzy Blaszyński, Jan Czerwiński
- Współpraca dźwiękowa: Małgorzata Przedpełska, Teodor Ławnikiewicz
- Montaż: Janina Niedźwiecka
- Współpraca montażowa: Małgorzata Czapczyńska, Barbara Stopczyk
- Charakteryzacja: Irena Czerwińska, Anna Włodarczyk
- Współpraca charakteryzatorska: Elwira Kleyn (w czołówce pisownia nazwiska: Klejn)
- Fotosy: Renata Pajchel
- Kierownictwo produkcji: Zygmunt Król
- Współpraca produkcyjna: Wojciech Płowik, Alina Kłobukowska, Małgorzata Pakuła, Andrzej Swat, Janusz Dziumowicz
- Produkcja: Zespół Filmowy X
- Atelier: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Obsada aktorska: Ewa Dałkowska (Rita Gorgonowa), Aleksander Bardini (mecenas Maurycy Axer, obrońca Gorgonowej), Mariusz Dmochowski (prokurator Krynicki), Andrzej Łapicki (Kulczycki, sędzia śledczy), Roman Wilhelmi (inżynier Henryk Zaremba, ojciec Lusi), Tadeusz Białoszczyński (Alfred Jendl, przewodniczący składu sędziowskiego w Krakowie), Jan Englert (aspirant Respond), Wojciech Pszoniak (profesor, biegły sądowy podczas procesu w Krakowie), Stanisław Zaczyk (Łaniewski, prokurator oskarżający podczas procesu we Lwowie), Wiktor Nanowski (nadkomisarz Frankiewicz), Michał Pawlicki (Szypuła, prokurator oskarżający podczas procesu w Krakowie), Andrzej Szalawski (Antonowicz, przewodniczący składu sędziowskiego we Lwowie), Andrzej Szczepkowski (Woźniakowski, obrońca Gorgonowej podczas procesu w Krakowie), Maciej Godlewski (Staś Zaremba, brat Lusi), Włodzimierz Boruński (Birnbaum, więzień polityczny), Bohdan Ejmont (żandarm Trela), Stefan Friedmann (fotoreporter "IKC"), Edmund Fetting (inspektor Piątkiewicz), Zygmunt Hubner (doktor Dadlez), Jerzy Kaliszewski (lekarz sądowy Żurawski), Marek Kondrat (Czaykowski, "pasierb" Csali), Halina Kossobudzka (dziennikarka), Zbigniew Koczanowicz (naczelnik więzienia), Ewa Krawczyk (Lusia Zarembianka), Zdzisław Mrożewski (prezes Gąsiorowski), Stanisław Niwiński (dziennikarz podający się za przedstawiciela Komitetu Obywatelskiego dla Niesienia Pomocy Byłym Więźniom Politycznym), Zdzisław Salaburski (dziennikarz podający się za przedstawiciela Komitetu Obywatelskiego dla Niesienia Pomocy Byłym Więźniom Politycznym), Hanna Stankówna (dziennikarka rozmawiająca z Axerem w Sukiennicach), Barbara Sułkowska (Marcela, służąca Zaremby), Krystyna Sznerr (kobieta uczestnicząca w wizji lokalnej), Zdzisław Szymański (starszy przodownik Luchowski, komendant posterunku w Żęsnej), Grzegorz Warchoł (Kamiński, ogrodnik Zaremby), Janusz Zakrzeński (doktor Csala, sąsiad Zaremby), Ryszard Barycz (dziennikarz), Teodor Gendera (Łyczkowski, sędzia podczas procesu w Krakowie), Andrzej Grzybowski (sędzia K. Solecki), Andrzej Gawroński (policjant pilnujący Gorgonową podczas procesu w Krakowie), Stanisław Jaśkiewicz (ksiądz), Anatol Kobyliński (doktor Jankowski, biegły sądowy), Andrzej Krasicki (sędzia Ostrega), Krzysztof Machowski (protokolant Ehrenpreiss), Klemens Mielczarek (policjant), Jerzy Moes (dziennikarz), Marta Salinger (Romusia, córeczka Gorgonowej), Bogusław Stokowski (sędzia Tertil), Szymon Szurmiej (mężczyzna rozmawiający z Axerem na sali sądowej we Lwowie), Zdzisław Szymborski (posterunkowy Schweitzer), Bogdan Śmigielski (doktor Hofmokl), Andrzej Wasilewicz (policjant pilnujący Gorgonową podczas procesu w Krakowie), Tomasz Zaliwski (policjant), Wojciech Zeidler (lekarz sądowy), Andrzej Chrzanowski (lekarz odbierający poród Gorgonowej; nie występuje w czołówce), Zofia Czerwińska (kobieta na sali sądowej we Lwowie; nie występuje w czołówce), Michał Szwejlich (dziennikarz; nie występuje w napisach)
Nagrody
- 1977 - Zygmunt Samosiuk Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za zdjęcia
