POTOP
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1974
- Premiera: 1974. 09. 02-10. 10
- Gatunek: Film historyczny
- Dane techniczne: Barwny (Eastmancolor - Panavision). Metraż: 70 mm. : ok. 11000 m. (cz. I - 5795 m. , cz. II - ok. 5500 m. ) 35 mm. : ok. 9000 m. (cz. I - 4627 m. , cz. II - ok. 4500 m. ) Około 316 min. (cz. I - 169 min. , cz. II - 146 min.).
Plenery: Kraków-Wola Justowska, Dolina Chochołowska, Częstochowa (Jasna Góra).
Najbardziej spektakularną część Sienkiewiczowskiej "Trylogii" Jerzy Hoffman zaadaptował w duchu tradycyjnej interpretacji dzieła "ku pokrzepieniu serc", kładąc szczególny akcent na wewnętrzną przemianę bohatera, Andrzeja Kmicica, który z watażki i awanturnika staje się wzorem odwagi i patriotyzmu. W "Potopie" zagrała cała czołówka polskich aktorów. W rolach pierwszo- i drugoplanowych wystąpiło łącznie blisko czterystu aktorów i tysiące statystów. Realizacja filmu to jedno z największych przedsięwzięć produkcyjnych w dziejach polskiej kinematogarfii. Ekranizacja powieści Sienkiewicza jest już trzecią z kolei - pierwsza powstała w roku 1912, druga w 1915. Nad scenariuszem wspólnie pracowali Jerzy Hoffman, Adam Kersten i Wojciech Żukrowski, sceny historyczne konsultowane były z całym sztabem naukowców. Obszerne partie filmu nakręcono w Związku Radzieckim - w okolicach Mińska zbudowano Wodokty, Wołmontowicze i Lubicz, pod Kijowem w dorzeczu Dniepru zrealizowano wiele scen bitewnych. Przygotowano 23 tysiące kostiumów i tysiące rekwizytów. Ogromną kolubrynę wykonano w elbląskim "Zamechu".
Część I: Lata 1656-1660, okres najazdu szwedzkiego na Polskę. Zaręczony z Oleńką Billewiczówną chorąży orszański Andrzej Kmicic opowiada się początkowo po stronie kolaborującego ze Szwedami potężnego rodu magnackiego Radziwiłłów. Uznany przez szlachtę i narzeczoną za zdrajcę, zaczyna poniewczasie rozumieć, że Radziwiłłom chodzi nie o dobro ojczyzny, ale o własne interesy, w tym także objęcie polskiego tronu. Kmicic porywa księcia Bogusława Radziwiłła, by zawieźć zdrajcę przed oblicze króla Jana Kazimierza i w ten sposób odkupić winy. Ale Bogusław rani go ciężko i umyka pogoni.
Część II: Doszedłszy do zdrowia Andrzej Kmicic udaje się z Soroką i Kiemliczami, pod przybranym nazwiskiem Babinicz, do Częstochowy. Broni przed Szwedami klasztoru Jasnogórskiego. Dostaje się do niewoli, z której ucieka na Śląsk, pod rozkazy Jana Kazimierza. Omal nie ginie broniąc króla podczas bitwy w wąwozie. Wyznaje królowi swoją przeszłość, wyjawia prawdziwe nazwisko i zostaje zrehabilitowany. Odtąd na czele królewskiej chorągwi bierze udział w kolejnych bitwach ze Szwedami. W bitwie pod Prostkami stacza pojedynek z księciem Bogusławem i bierze go do niewoli. Ciężko ranny w czasie następnej bitwy pragnie umrzeć w rodzinnych stronach. Widok ukochanej Oleńki dodaje mu sił i chęci do życia. Dziewczyna dopiero teraz dowiaduje się, że kocha bohatera, a nie zdrajcę.
Ekipa - lista skrócona
- Reżyseria: Jerzy Hoffman
- Scenariusz: Jerzy Hoffman, Adam Kersten, Wojciech Żukrowski
- Zdjęcia: Jerzy Wójcik
- Scenografia: Wojciech Krysztofiak
- Dekoracja wnętrz: Leonard Mokicz, Maria Kuminek, Alicja Wołowska
- Kostiumy: Magdalena Tesławska
- Muzyka: Kazimierz Serocki
- Dźwięk: Stanisław Piotrowski, Jerzy Blaszyński
- Montaż: Zenon Piórecki
- Charakteryzacja: Maria Lasnowska, Mirosław Jakubowski, Jan Płażewski
- Kierownictwo produkcji: Wilhelm Hollender
- Produkcja: PRF Zespoły Filmowe
- Obsada aktorska: Daniel Olbrychski (Andrzej Kmicic), Małgorzata Braunek (Oleńka Billewiczówna), Tadeusz Łomnicki (Jerzy Michał Wołodyjowski), Kazimierz Wichniarz (Jan Onufry Zagłoba), Władysław Hańcza (Janusz Radziwiłł)
Nagrody
- 1974 - Jerzy Hoffman Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Grand Prix (Wielka Nagroda Jury "Złote Lwy")
- 1974 - Daniel Olbrychski Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za pierwszoplanową rolę męską
- 1974 - Gdynia (do 1986 Gdańsk) (FPFF)-nagroda Publiczności
- 1974 - Złota Kamera (przyznawana przez pismo "Film") w kategorii: najlepszy film polski; przyznana w 1975
- 1974 - Daniel Olbrychski Złota Kamera (przyznawana przez pismo "Film") w kategorii: najlepszy aktor lub debiut aktorski; przyznana w 1975
- 1975 - Daniel Olbrychski Festiwal Filmowy Ludzi Pracy (Czechosłowacja)-nagroda aktorska
- 1975 - Jerzy Hoffman Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia
- 1975 - Oscar (Nagroda Amerykańskiej Akademii Sztuki Filmowej) nominacja w kategorii: film obcojęzyczny
- 1999 - Koniec wieku - ankieta "Polityki" 5 miejsce w ankiecie "Najciekawsze filmy polskie XX wieku"
- 2007 - Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") "Złota Kaczka" 50-lecia dla sceny walki Kmicica z Panem Wołodyjowskim w kategorii: Najlepszy pojedynek
- 2009 - Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") dla najlepszego filmu historyczno-kostiumowego w historii polskiej kinematografii; film dostał także nagrodę w plebiscycie widzów TVP
Pierwowzory
- Pierwowzór: POTOP
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Henryk Sienkiewicz
Patrz także:
- 1969 - PAN WOŁODYJOWSKI
- 1969 - PRZYGODY PANA MICHAŁA
- 1999 - OGNIEM I MIECZEM
- 2000 - OGNIEM I MIECZEM (serial tv)
