DEBORAH
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1995
- Premiera: 1996. 03. 04
- Gatunek: Film wojenny, Melodramat
- Dane techniczne: Barwny. 98 min.
"Deborę" pisałem z miłością i trwogą. To była moja piętnasta książka. Pierwsza bezwstydna. Nie unikałem drastyczności. Nie myślałem o krytykach literackich. Wydałem ją w 1991 roku, żeby zapłacić za czynsz. Przez "znajomych znajomych" odnalazł mnie w Krakowie Ryszard Brylski, reżyser z Łodzi. Wrócił z Nowego Jorku, gdzie robił filmy reklamowe i reportaże" - mówił Marek Sołtysik o genezie powstania "Deborah". Debiutancki film Brylskiego jest jednak tylko po części adaptacją powieści. Wcześniej w Chińskiej Dzielnicy Nowego Jorku reżyser usłyszał od starego rabina opowieść o okupacyjnej miłości Polaka i Żydówki. Pisząc scenariusz swobodnie mieszał wątki z książki Sołtysika i historii rabina.
Akcja filmu toczy się w małym, prowincjonalnym miasteczku w lecie 1939 roku. Mieszka tu znany malarz Marek Wawrowski wraz rodziną. Zniechęcony do wielkomiejskiego życia artysta pracuje w miejscowym kościółku nad renowacją renesansowych fresków. Pewnego dnia w posiadłości Wawrowskich zjawia się niespodziewanie Kuba Burstin, oficjalnie znany aktor i lew salonowy, nieoficjalnie kochanek żony Marka. Kuba przywozi ze sobą dwie urodziwe kuzynki. W ten sposób dochodzi do pierwszego spotkania Wawrowskiego i Debory. Między malarzem a młodziutką Żydówką z prawniczej rodziny niemal od razu wybucha gorący, namiętny romans. Artysta zafascynowany dziewczyną z trudem zachowuje pozory dobrego męża i ojca. Niebawem żona Wawrowskiego, która źle znosi pobyt na prowincji, razem z synkiem wyjeżdża do Zakopanego. Teraz Marek i Debora mogą się widywać bez przeszkód. Lato wszakże szybko się kończy i na drodze ich uczucia staje wybuch wojny.
Film Ryszarda Brylskiego miał premierę zaledwie kilka dnia po "Wielkim Tygodniu" Andrzeja Wajdy, utworze o podobnej tematyce, osadzonym w podobnych realiach. O ile jednak u twórcy "Ziemi obiecanej" temat holocaustu jest nader istotny i pierwszoplanowy, o tyle w "Deborah" stanowi tragiczne, ale tylko tło. Na pierwszy plan wybija się zdecydowanie wątek szalonej, obfitującej w erotyczne uniesienia, miłości Wawrowskiego i Debory. W rolę żydowskiej dziewczyny wcieliła się z powodzeniem Renata Dancewicz. "Debora jest dla mnie najbliższą postacią spośród tych, które zagrałam. To rola dramatyczna, ekspresyjna, a nie jakaś ozdóbka..." - mówiła po premierze filmu aktorka. Partneruje jej Olgierd Łukaszewicz, który początkowo nieco obawiał się, czy zdoła przezwyciężyć "barierę wrażliwości" podczas bardzo śmiałych scen erotycznych. Aktorowi udało się wykreować wiarygodny portret dojrzałego mężczyzny, niespodziewanie ulegającego sile namiętności, prowadzącej do szaleństwa.
Ekipa
- Reżyseria: Ryszard Brylski
- Reżyser II: Monika Skowrońska, Jerzy Moniak
- Scenariusz: Ryszard Brylski
- Współpraca scenariuszowa: Zbigniew Batko
- Zdjęcia: Przemysław Skwirczyński
- Operator kamery: Przemysław Skwirczyński
- Asystent operatora obrazu: Stefan Kurzyp
- Oświetlenie: Stefan Kmieć (mistrz), Mieczysław Śliwiński, Jerzy Kochniuk
- Wózkarz: Bronisław Stasiowski, Stanisław Kolenda, Janusz Kopiowski (współpraca)
- Scenografia: Andrzej Rafał Waltenberger
- Scenograf II: Agata Stróżyńska
- Dekoracja wnętrz: Wiesława Chojkowska
- Kierownictwo budowy dekoracji: Waldemar Weiss
- Prace rzeźbiarsko-dekoracyjne: Marian Zawaliński
- Rekwizyty: Henryk Puchalski, Wojciech Filipowicz
- Kostiumy: Jolanta Grzenda
- Kostiumy wojskowe: Andrzej Szenajch
- Kostiumograf II: Monika Czarska
- Współpraca kostiumograficzna: Elżbieta Ciszewska, Adam Kocemba
- Muzyka: Michał Lorenc
- Wykonanie muzyki: Radiowa Orkiestra Symfoniczna (Kraków)
- Dyrygent: Wojciech Michniewski
- Konsultacja muzyczna: Zbigniew Zbrowski
- Realizacja nagrań: Jerzy Długosz
- Dźwięk: Norbert Zbigniew Mędlewski
- Asystent operatora dźwięku: Antoni Górecki
- Imitator dźwięku: Stanisław Hojden
- Montaż: Ewa Pakulska
- Asystent montażysty: Ewa Szulc
- Charakteryzacja: Beata Matuszczak
- Opieka artystyczna: Janusz Kijowski
- Efekty pirotechniczne: Janusz Bykowski, Paweł Grzelak
- Kierownictwo produkcji: Jerzy Bugajski
- Kierownictwo produkcji II: Joanna Pindelska, Anna Przybyszewska, Lucyna Barszczewska
- Kierownictwo planu: Mieczysław Janowski
- Sekretariat planu: Magdalena Stelmaszczyk
- Administracja: Elżbieta Stosio
- Współpraca administratorska: Małgorzata Szlaska
- Produkcja wykonawcza: Studio Filmowe im. Karola Irzykowskiego (Warszawa)
- Produkcja: Studio Filmowe im. Karola Irzykowskiego (Warszawa), Studio Filmowe Indeks, Telewizja Polska
- Współpraca produkcyjna: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław), Odra Film
- Współfinansowanie: Agencja Produkcji Filmowej
- Laboratorium: Telewizja Polska
- Obsada aktorska: Olgierd Łukaszewicz (Marek Wawrowski), Renata Dancewicz (Debora Grosman), Maria Pakulnis (Anna Wawrowska, żona Marka), Jerzy Zelnik (Kuba Burstein), Władysław Kowalski (Grosman, ojciec Debory), Bogusław Sochnacki (Rotman), Adam Kamień (Helmut Baraniewicz), Marek Barbasiewicz (esesman Toth), Hanna Stankówna (Hofsztajnowa, matka Hani), Eugeniusz Robaczewski (Abraham Hofsztajn, ojciec Hani), Paweł Krucz (Antoś, syn Wawrowskich), Włodzimierz Musiał (Nowak, dozorca w kamienicy Hofsztajnów), Beata Gołębiewska (Julka Baraniewicz, siostra Helmuta), Andrzej Balcerzak (proboszcz), Wojciech Lasota (Kazio Reszke, pomocnik Wawrowskiego), Katarzyna Pakosińska (Hania Hofsztajn, kuzynka Debory), Piotr Grabowski (piekarz Ryk), Zofia Merle (żona Nowaka), Robert Czebotar (wikary), Cezary Poks (kelner; nie występuje w napisach)
Nagrody
- 1996 - Ryszard Brylski Terlice (MFF)-Główna Nagroda
- 1996 - Renata Dancewicz Słupca k. Konina (Przegląd Filmowy "Prowincjonalia")-Nagroda Burmistrza Słupcy
Varia
- Piosenka: SZCZĘŚCIE TRZEBA RWAĆ JAK ŚWIEŻE WIŚNIE
- Muzyka piosenki (-nek) : Zygmunt Białostocki
- Słowa piosenki (-nek) : Walery Jastrzębiec-Rudnicki
Pierwowzory
- Pierwowzór: DEBORA
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Marek Sołtysik
