ZAWRÓCONY
- Film fabularny - telewizyjny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1994
- Premiera: 1994. 05. 03
- Dane techniczne: Barwny. 78 min.
Kazimierz Kutz nakręcił "Zawróconego" trochę mimochodem. Nie mogąc chwilowo zebrać funduszy na dokończenie dramatu "Śmierć jak kromka chleba" o masakrze górników w kopalni "Wujek", napisał scenariusz gorzkiej komedii, również osadzonej w śląskich realiach stanu wojennego.
Akcja "Zawróconego" toczy się cztery miesiące przed tragicznymi wydarzeniami w "Wujku". Tomasz Siwek pracuje w śląskiej elektrociepłowni, rozwożąc wodę sodową wśród robotników. Jest członkiem PZPR, więc partyjny zwierzchnik namawia go do szpiegowania kolegów z "Solidarności" podczas wiecu w Katowicach. Tomek bez zbytnich oporów wyraża zgodę. W nagrodę czekają go wczasy w Bułgarii i bliżej nieokreślone, ale atrakcyjne "kursy". Poza tym jako chłop z pochodzenia, nie czuje zbytniej więzi z wielkomiejskim proletariatem. Niestety, w czasie manifestacji Siwek daje się porwać nastrojowi chwili i zapomina o swoim zadaniu. Zaczyna wspólnie z innymi śpiewać "My chcemy Boga", staje się ofiarą milicyjnego pościgu. Krótko mówiąc, z niedoszłego konfidenta przeobraża się niemal w opozycjonistę. Konsekwencje nie każą na siebie długo czekać. Tomkowi udaje się wprawdzie bezpiecznie wrócić do domu, jednak już następnego dnia zostaje aresztowany. Warunkiem zwolnienia ma być identyfikacja pięciu osób spośród kilkuset zdjęć manifestantów wykonanych przez bezpiekę. Tomek zawzięcie powtarza jedynie swoje dane personalne. Zmaltretowany wraca do domu. Nazajutrz jedzie do rodzinnej wsi, gdzie jego brat Maciek świętuje przyjęcie do ZOMO, a matka wypiera się Tomka. Po powrocie Tomek bierze aktywny udział w budowie osiedlowego kościoła. Podczas konsekracji dostrzega znajomego milicjanta, którego z furią bije pod kościołem.
W niedługim, zręcznie zrealizowanym filmie Kutz udanie połączył powagę z humorem, a nawet farsą i groteską. "Zawróconym" dopisał też kolejny rozdział do swojej snutej od lat śląskiej opowieści, na którą składają się jego najwybitniejsze filmy: "Sól ziemi czarnej", "Perła w koronie", "Paciorki jednego różańca", "Na straży swej stać będę" czy "Śmierć jak kromka chleba" (miała premierę niedługo po "Zawróconym"). Powstała trochę przypadkowo gorzka komedia Kutza została dobrze przyjęta przez widzów i krytykę, a nie kryjącego agnostycyzmu reżysera skomplementował nawet katolicki "Ład", dopatrując się w "Zawróconym" pochwały "tradycyjnej polskiej rodziny, gdzie ostoją dla zanurzonego w świat pracy, polityki, wyzwań, życiowych wyborów mężczyzny jest spokój i stabilizacja domowego ogniska".
Ekipa
- Reżyseria: Kazimierz Kutz
- Reżyser II: Ewa Andrzejewska, Zbigniew Gruz
- Współpraca reżyserska: Jarosław Stypa, Jerzy Bojanowski
- Scenariusz: Kazimierz Kutz
- Dialogi: Kazimierz Kutz
- Zdjęcia: Wiesław Zdort
- Operator kamery: Roman Suszyński
- Współpraca operatorska: Wiktor Nitkiewicz, Tomasz Gradowski, Marek Modzelewski, Jacek Kurowski, Marek Wojciechowski, Mieczysław Rychta, Emil Makowski, Zbigniew Bończyk
- Scenografia: Jacek Osadowski
- Współpraca scenograficzna: Leszek Wojciech Badiak, Tomasz Kowalkowski
- Dekoracja wnętrz: Teresa Gruber
- Współpraca dekoratorska: Zdzisław Kobyliński, Mariusz Jakubisiak
- Kostiumy: Maria Wiłun, Magdalena Jadwiga Rutkiewicz
- Współpraca kostiumograficzna: Anna Waszczyk, Janusz Adamiak
- Muzyka: Jan Kanty Pawluśkiewicz
- Dyrygent: Jan Kanty Pawluśkiewicz
- Konsultacja muzyczna: Małgorzata Przedpełska-Bieniek
- Montaż muzyki: Małgorzata Przedpełska-Bieniek (nie występuje w napisach)
- Choreografia: Giedymin Wróblewski (nie występuje w napisach)
- Dźwięk: Stefan Chomnicki
- Współpraca dźwiękowa: Jacek Serowiecki
- Montaż: Zygmunt Duś
- Współpraca montażowa: Cezary Grzesiuk
- Charakteryzacja: Mirosława Wojtczak, Anna Trzepańska, Ludmiła Krawczyk
- Konsultacja: Henryk Gerlach (d/s kolejnictwa), Krzysztof Kotowski (kaskaderska), Jacek Ryniewicz (kaskaderska), Władysław Kita (kaskaderska)
- Fotosy: Wiktor Nitkiewicz
- Kierownictwo produkcji: Andrzej Stempowski
- Organizacja produkcji: Paweł Bareński, Janusz B. Czech, Łukasz Rogalski, Joanna Zalewska, Marek Sobociński, Agnieszka Dragan, Joanna Garbala, Alina Polańska, Stanisława Deczkowska
- Kierownictwo budowy dekoracji: Wojciech Pawliński
- Sekretariat planu: Monika Figura
- Producent wykonawczy: Kazimierz Kajetan Kowalski (nie występuje w czołówce)
- Produkcja wykonawcza: Ikam Ltd.
- Produkcja: Telewizja Polska
- Atelier: Telewizja Polska
- Laboratorium: Telewizja Polska
- Obsada aktorska: Zbigniew Zamachowski (Tomasz Siwek), Henryk Bista (naczelnik Biernacki), Marek Kondrat (porucznik Goliński), Stanisław Górka (dzielnicowy Albin), Zofia Rysiówna (matka Tomka), Leszek Zduń (górnik), Anna Waszczyk (Fela, żona Tomka), Wincenty Maciejewski, Magdalena Warzecha, Piotr Urbaniak, Monika Bolly (Jadzia), Krzysztof Janczar (mężczyzna w kościele), Ryszard Jabłoński (górnik), Jerzy Głybin, Wojciech Górniak, Piotr Warszawski, Tomasz Schimscheiner, Krzysztof Gadacz, Zbigniew Wróbel, Piotr Beluch, Marek Walczak, Zdzisław Szymborski, Jan Pyjor (mężczyzna na zabawie na wsi), Jerzy Słonka (milicjant na zabawie na wsi), Lech Ordon (ksiądz), Andrzej Chyra (ksiądz), Wojciech Skibiński (biskup), Tadeusz Hanusek (sierżant), Waldemar Kownacki (milicjant), Michał Banach (milicjant), Tomasz Jarosz, Marek Żerański, Marcin Kocela, Bartosz Żukowski, Piotr Wawer sr, Marek Frąckowiak (milicjant w sali ze zdjęciami), Piotr Wawrzyńczak (milicjant w sali ze zdjęciami), Polanie (zespół) (pod kierownictwem artystycznym Giedymina Wróblewskiego), Giedymin Wróblewski (nie występuje w napisach)
Nagrody
- 1994 - Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Grand Prix (Wielka Nagroda Jury "Złote Lwy")
- 1994 - Jan Kanty Pawluśkiewicz Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za muzykę
- 1994 - Zbigniew Zamachowski Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za pierwszoplanową rolę męską
- 1995 - Moskwa (MFF)-wyróżnienie FIPRESCI
- 1995 - Utrecht (MFF)-"Złoty Cielec" dla najlepszego filmu europejskiego
- 1994 - Berlin ("Prix Europa")-nagroda specjalna w kategorii filmu fabularnego
Varia
- Piosenka: PYŁEM KSIĘŻYCOWYM
- Muzyka : Ryszard Pokorski
- Piosenka: PYSZNE DZIEWCZYNY
- Muzyka : Ryszard Pokorski
