KAMIEŃ NA KAMIENIU
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1995
- Premiera: 1995. 10. 20
- Gatunek: Film psychologiczny, Film obyczajowy
- Dane techniczne: Barwny (negatyw: Kodak). 98 min.
Jeszcze przed publikacją powieść "Kamień na kamieniu" (1984) Wiesława Myśliwskiego okrzyknięto arcydziełem. W opinii krytyki utwór autora "Pałacu" nawiązywał do najlepszych tradycji polskiej literatury "wiejskiej". Mało tego, epicki rozmach i ranga artystyczna sprawiły, że stawiano ją w jednym rzędzie z "Chłopami" Reymonta. Saga Myśliwskiego, barwnie kreśląc burzliwe dzieje Szymona Pietruszki, opowiada bowiem również o skomplikowanych losach polskiej wsi powojennej. Szkicuje wnikliwą i szeroką panoramę przemian społecznych oraz zmian w chłopskiej mentalności. Sugestywnie ukazuje odchodzenie w przeszłość dawnych tradycji i obyczajów wypieranych przez industrialną cywilizację. Demaskuje wreszcie meandry uwikłania wsi w politykę, dramaty związane z "awansem społecznym", konsekwencje zaangażowania w budowanie nowej, socjalistycznej rzeczywistości. Główny bohater filmu Szymon Pietruszka traktuje życie jak wielką przygodę - z jednej strony jest cyniczny, zdrugiej zaś kieruje się swoiście pojętym poczuciem honoru. W młodości zabijaka i uwodziciel, w czasie wojny jest przypadkowym bohaterem. Po wojnie zostaje urzędnikiem, traci radość życia i zaprzepaszcza ostatnią szansę swojego życia, jaką jest spóźniona, ale chyba po raz pierwszy prawdziwa miłość. Okaleczony w wypadku samochodowym postanawia dokonać czegoś sensownego: decyduje się zbudować grobowiec dla całej swojej, rozproszonej po świecie rodziny. Los Szymona podporządkowany jest Michałowi, jego starszemu bratu. Michał, najzdolniejszy z czterech braci Pietruszków, jeszcze przed wojną wyjechał do miasta, gdzie najpierw terminował u krawca, by w końcu zetknąć się w jakiejś fabryce z lewicową ideologią. Do rodzinnej wsi powrócił dopiero po wojnie w luksusowym, dygnitarskim samochodzie, przywożąc mnóstwo prezentów. Wkrótce jednak znowu wyjechał, by pojawić się po kilku latach - tym razem bez pieniędzy, pogrążony w apatii, niemal obłędzie. Milczenie Michała, którego nikt nie jest w stanie przełamać, jest znakiem dramatu człowieka skrzywdzonego przez świat i ludzi. Jedynym człowiekiem, który domyśla się tajemnicy Michała, jest Szymon, który jednak także nie potrafi, a może i nie chce, zburzyć muru dzielącego go od brata. Pragnie jedynie przywołać obrazy brata, którego cierpienie w zaskakujący sposób wzbogaca los Szymona, który tak naprawdę nigdy w życiu prawdziwego cierpienia nie doznał. Losy braci opowiedziane są poprzez obraz jednego dnia: Szymon powraca do wsi ze szpitala i poszukuje Michała, którego nie zastał w domu. Wędrówka Szymka po wsi, spotkania z ludźmi, wspomnienia o Michale układają się w dramatyczny obraz człowieka zdradzonego przez ideę.
Ekipa
- Reżyseria: Ryszard Ber
- Reżyser II: Waldemar Prokopowicz, Grażyna Szymańska
- Współpraca reżyserska: Katarzyna Romanis
- Scenariusz: Wiesław Myśliwski, Ryszard Ber
- Zdjęcia: Ryszard Lenczewski
- Operator kamery: Ryszard Lenczewski
- Współpraca operatorska: Bartosz Prokopowicz, Sławomir Klemba
- Operator zdjęć specjalnych: Andrzej Dresler
- Oświetlenie: Ryszard Gawęda (mistrz), Jerzy Grzywacz, Waldemar Kończalik, Andrzej Słoka
- Wózkarz: Waldemar Wojciechowski, Henryk Paprocki
- Scenografia: Andrzej Płocki
- Scenograf II: Jarosław Żebrowski
- Współpraca scenograficzna: Eugeniusz Cieśla, Aleksander Wańkowski
- Dekoracja wnętrz: Andrzej Płocki
- Kostiumy: Barbara Śródka-Makówka
- Współpraca kostiumograficzna: Anna Barbara Kowalska
- Muzyka: Marek Kuczyński
- Wykonanie muzyki: Filharmonia Łódzka (orkiestra)
- Dyrygent: Jacek Boniecki
- Konsultacja muzyczna: Anna Iżykowska-Mironowicz
- Dźwięk: Janusz Rosół
- Asystent operatora dźwięku: Piotr Kałużka
- Efekty dźwiękowe: Henryk Zastróżny, Dariusz Zastróżny
- Montaż: Zbigniew Niciński
- Asystent montażysty: Wanda Jankowska
- Charakteryzacja: Alicja Kozłowska
- Asystent charakteryzatora: Jolanta Stachecka
- Opracowanie graficzne: Barbara Uznańska
- Kierownictwo produkcji: Henryk Parnowski, Lidia Gibas-Ber
- Kierownictwo produkcji II: Euzebia Rubaszewska-Koćwin
- Współpraca produkcyjna: Wanda Parnowska, Robert Olejnik, Bogusław Płaszyński, Małgorzata Kiełbik
- Kierownictwo planu: Marek Wolski
- Dyżurny planu: Edward Porczyński, Zbigniew Rosiak
- Producent: Jerzy Fidler
- Produkcja: Fenix Film Studio Filmowe, Telewizja Polska
- Współfinansowanie: Agencja Produkcji Filmowej
- Atelier: Łódzkie Centrum Filmowe
- Laboratorium: Telewizja Polska
- Obsada aktorska: Jerzy Radziwiłowicz (Szymon Pietruszka), Bożena Adamek (matka Szymona i Michała), Adam Ferency (ojciec Szymona i Michała), Janusz Michałowski (Michał Pietruszka, brat Szymona), Bronisław Pawlik (Bartłomiej Kuś), Joanna Żółkowska (sklepowa Kaśka), Paweł Gędłek (Michał Pietruszka w młodości), Ignacy Machowski (ksiądz proboszcz), Stefan Popkowski (Szymon Pietruszka w młodości), Bogusław Sochnacki (Chmiel), Szymon Bobrowski (Rysiek), Zofia Ciesielska, Piotr Grabowski (Maciejka), Andrzej Grąziewicz (Józef, ojciec Ryśka), Stanisław Jaskułka (chłop), Marek Kasprzyk (chłop), Agnieszka Kietlińska, Ryszard Kotys (chłop), Edward Kusztal (Skobel), Jerzy Molga (chłop), Włodzimierz Musiał (Izydor), Paweł Nowisz (krawiec, kuzyn Pietruszków), Waldemar Prokopowicz (chłop), Jerzy Rogalski (chłop na rowerze), Agnieszka Sikora, Marek Sobczyk, Janina Utrata, Ryszard Chlebuś (Franek; nie występuje w czołówce), Radosław Popłonikowski (Antek Pietruszka, brat Szymona i Michała; nie występuje w czołówce)
- Obsada dubbingu: Janusz Michałowski (Michał Pietruszka w młodości; rola Pawła Gędłka), Jerzy Radziwiłowicz (Szymon Pietruszka w młodości; rola Stefana Popkowskiego)
Nagrody
- 1996 - Bożena Adamek Słupca k. Konina (Przegląd Filmowy "Prowincjonalia")-nagroda aktorska nagroda organizatorów
Pierwowzory
- Pierwowzór: KAMIEŃ NA KAMIENIU
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Wiesław Myśliwski
