PROWOKATOR
- Film fabularny
- Produkcja: Polska, Wielka Brytania, Czechy
- Rok produkcji: 1995
- Premiera: 1995. 05. 31
- Gatunek: Film kostiumowy, Film sensacyjny
- Język: polski, rosyjski
- Dane techniczne: Barwny (negatyw: Kodak). 88 min.
Plenery: Zakopane, Tatry (okolice Morskiego Oka).
Rok 1909, Warszawa. Artur Herling zostaje aresztowany po dokonaniu zamachu na wysokiego urzędnika rosyjskiej policji, w którym zginęły również dwie kilkuletnie córki policjanta i ich guwernantka. Herlinga próbuje złamać przesłuchujący go w więzieniu szef policji Pirinow. Samobójstwo uniemożliwiają więźniowi strażnicy . . . W tym samym czasie aresztowany zostaje młody student Adam Tański, przy którym policja znalazła zdjęcia poszukiwanego terrorysty Andrzeja. Adam trafia do celi ze szpiclem . . . Przypadkowo Herling i Tański przewożeni są tym samym więziennym transportem. Herling zabija konwojentów i ulega namowom chłopaka, by razem uciec w góry. Zamieszkują w Zakopanem u przyjaciół Adama, Andrzeja i Marty. Andrzej wciąga Herlinga w swoją pasję zdobywania niebezpiecznych szczytów i mężczyźni powoli zaprzyjaźniają się. Andrzej prosi Herlinga o pomoc w zamachu na Pirinowa. Próbującej zbliżyć się do niego Marcie Herling opowiada o aresztowaniu członków nielegalnej gazety, z którą współpracował kiedyś Andrzej i to właśnie on był jedyną nie aresztowaną osobą, być może wydał swoich kolegów . . . Dużą rolę odgrywa w tym filmie tatrzańska przyroda, na tle której rozgrywa się znaczna część akcji. Bohaterowie to zapaleni taternicy. "Początek naszego wieku, to również początek taternictwa. Wówczas nie miało ono jeszcze charakteru sportu wyczynowego, było raczej przejawem wolnego ducha" - mówi Krzysztof Lang, który sam przez 15 lat zajmował się wspinaczką. Sceny, w których bohaterowie wspinają się w górach, zrealizowano w Tatrach, z udziałem przyjaciół reżysera z tatrzańskiego TOPR-u. Aktorzy odbyli krótki kurs wspinaczki, najpierw przygotowywali się w podwarszawskich bunkrach, później w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Sceny rozgrywające się w warszawskiej cytadeli grane są w języku rosyjskim. Mocną stroną filmu są zdjęcia Arthura Reinharta, który w roku 1994 jako najlepszy operator zdobył Złotą Żabę na festiwalu Camerimage.
Ekipa
- Reżyseria: Krzysztof Lang
- Reżyser II: Zbigniew Gruz, Elżbieta Biedrzycka
- Asystent reżysera: Maciej Polkowski
- Scenariusz: Maciej Maciejewski, Krzysztof Lang
- Konsultacja: Emma Frost (scenariuszowa)
- Zdjęcia: Artur Reinhart
- Operator kamery: Artur Reinhart
- Asystent operatora obrazu: Henryk Jedynak, Jan Górski, Zbigniew Gajzler, Zbigniew Gustowski
- Współpraca operatorska: Andrzej (Andreas) Glatzel (w czołówce nazwisko: Glacer), Jacek Piotrowski
- Oświetlenie: Janusz Lament (główny oświetlacz), Ferdynand (Fredisław) Szczerbowicz (mistrz), Andrzej Kiełbasiński, Józef Cieplucha
- Wózkarz: Milan Petrolin
- Scenografia: Barbara Komosińska
- Scenograf II: Krzysztof Stefankiewicz, Jolanta Dzięciołowska
- Dekoracja wnętrz: Magdalena Dipont
- Kierownictwo budowy dekoracji: Zdzisław Szkopiński
- Rekwizyty: Krzysztof Gajewski, Jan Kukliński
- Kostiumy: Dorota Roqueplo
- Kostiumy wojskowe: Andrzej Szenajch
- Asystent kostiumografa: Małgorzata Gwiazdecka, Katarzyna Gajewska
- Garderoba: Julia Konarzewska
- Militaria: Andrzej Szenajch
- Muzyka: Michał Lorenc
- Wykonanie muzyki: Orkiestra Filharmoników Moskiewskich
- Dyrygent: Konstantin Krymiec
- Dźwięk: Marek Wronko, Krzysztof Jastrząb, Janusz Rosół
- Mikrofoniarz: Hieronim Langner
- Zgranie dźwięku: Andrzej Artymowicz (w technice cyfrowej)
- Montaż: Elżbieta Kurkowska
- Asystent montażysty: Krzysztof Podolski, Jan Graboś
- Charakteryzacja: Iwona Norberciak
- Asystent charakteryzatora: Jolanta Szperl-Lamirowska
- Fotosy: Piotr Borkowski
- Efekty pirotechniczne: Kazimierz Wróblewski
- Opracowanie graficzne: Mirosław Mentcel
- Konsultacja: Bernard Ziółkowski, Andrzej Blacha, Dariusz Drewniak, Zbigniew Zbrowski, Charlie Ware
- Opieka medyczna: Andrzej Tarasewicz (nie występuje w napisach)
- Wspinaczka górska: Andrzej Blacha, Zofia Bachleda-Żołnierczyk, Rafał Mikiewicz, Paweł Zadarnowski, Jan Muskat, Marcin Walczak, Robert Kidoń, Bernard Ziółkowski, Laszlo Gergely, Beszaros Csaba, Laszlo Bence
- Ewolucje kaskaderskie: Jacek Ryniewicz, Janusz Chlebowski, Andrzej Środziński (nie występuje w czołówce)
- Dubler: Jan Krzysztof, Maciej Pawlikowski, Andrzej Ziarko, Andrzej Lejczak
- Kierownictwo produkcji II: Jacek Kucharski, Jerzy Piaseczny
- Asystent kierownika produkcji: Adam Santura, Bruno Borchólski
- Dyżurny planu: Józef Hanusek
- Sekretariat planu: Ewa Maciejko, Małgorzata Jedynak
- Sekretariat grupy: Ewa Radczuk, Halina Kotowska
- Administracja: Alina Romanowska, Stanisława Deczkowska
- Producent: Henryk Romanowski
- Koproducent: Mark Forstater, Emil Sirotek
- Współpraca producencka: Piotr Fudakowski, Stanisław Dziedzic
- Produkcja: Filmcontract Ltd., Telewizja Polska, Mark Forstater Production Ltd., Pictus Ltd.
- Współpraca produkcyjna: Syrena Entertainment Group (firma dystrybucyjna), Eurimages - Fundusz Rady Europy
- Współfinansowanie: PZU S. A., Elkor (Gdańsk), Agencja Produkcji Filmowej
- Laboratorium: Telewizja Polska
- Obsada aktorska: Bogusław Linda (Artur Maria Herling), Krzysztof Pieczyński (Andrzej Woyda), Danuta Stenka (Marta Moraczewska, partnerka Andrzeja), Bartłomiej Topa (Adam Tański), Adam Bauman (Piotr), Andrzej Blumenfeld (Struwe, agent Ochrany w Zakopanem), Lubomiras Laucevičius (pułkownik Pirinow), Aleksander Pieskow (Nowikow), Joanna Trzepiecińska (Anna, żona Kawielina), Henryk Bista (księgarz), Gieorgij Martirosjan (Andrej Kawielin, generalny prokurator Warszawy), Oksana Czerwiakow (Olga, córka Kawielina), Magdalena Hanitze (Natasza, córka Kawielina), Monika Bolly (Marie Sophie Boleugne, guwernantka córek Kawielinów), Andrzej Szenajch (Ilja Kuruta, sekretarz Kawielina), Paweł Iwanicki (uczestnik zamachu na Pirinowa), Sławomir Grzymkowski (uczestnik zamachu na Pirinowa), Janusz R. Nowicki (prokurator), Piotr Wawrzyńczak (Jankowski, informator Pirinowa w więzieniu), Paweł Nowisz (dróżnik), Jolanta Fraszyńska (urzędniczka na poczcie), Edyta Olszówka (góralka Hanka), Marek Siudym (żandarm konwojujący Herlinga i Tańskiego), Marcin Jędrzejewski (strażnik), Mirosław Zbrojewicz (strażnik), Jacek Lenartowicz (żandarm), Jan Prochyra (lekarz więzienny), Andrzej Środziński (nie występuje w czołówce)
Nagrody
- 1995 - Michał Lorenc Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za muzykę
- 1995 - Dorota Roqueplo Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za kostiumy
