THE OGRE
- Tytuł polski: KRÓL OLCH
- Film fabularny
- Produkcja: Polska, Wielka Brytania, Francja, Niemcy (1989- )
- Rok produkcji: 1996
- Gatunek: Film wojenny
- Język: angielski
- Dane techniczne: Barwny. 112 min.
Plenery: Malbork.
Uwaga: Wszystkie polskie nazwiska dotyczą jedynie polskiej ekipy, a nie całości filmu.

- Fot. Andrzej Tarasewicz
- Galeria zdjęć (7)
Ekranizacja powieści jednego z najwybitniejszych współczesnych pisarzy francuskich, Michela Tourniera, twórcy doskonale znanego polskiemu czytelnikowi dzięki takim książkom, jak "Piętaszek, czyli Otchłanie Pacyfiku", "Kacper, Melchior i Baltazar" czy "Złota kropla". Utrzymana w realistyczno-baśniowej konwencji adaptacja "Króla olch" przynosi niejednoznaczną wizję źródeł i mitów nazizmu, wizję, w której zawiera się jednocześnie oskarżenie i usprawiedliwienie tego systemu, przerażenie nim i swoista fascynacja. Kluczem do filmu jest ekscentryczna osobowość głównego bohatera, Abla Tiffaugesa. "Wierzę w moją baśniową naturę - mówi o sobie Abel. - Chciałem powiedzieć: w związek tajemny, który moją osobistą historię miesza dogłębnie z biegiem rzeczy i pozwala jej nagiąć go w swoim kierunku". Abel to człowiek o skrzywionej wrażliwości i wyobraźni, sierota, od najwcześniejszych lat skazany na życie pozbawione ciepła, swobody, radości. Dzieciństwo spędza w szkole z internatem prowadzonej przez księży. Ale już wtedy czuje się inny, w szczególny sposób wyróżniony przez los. Utwierdza go w tym pewne wydarzenie: wezwany do dyrektora z powodu jakiegoś przewinienia, wypowiada "magiczne życzenie", aby budynek spłonął, zanim on zostanie ukarany, i nieoczekiwanie w szkole wybucha pożar. Jego niecodzienne zdolności ujawniają się w następnych latach jeszcze parokrotnie. Mijają lata. Abel zakłada warsztat samochodowy na przedmieściach Paryża. Choć jest już dorosły, nie czuje się takim i wciąż najlepiej porozumiewa się z dziećmi i zwierzętami. Przyjaźni z kilkuletnią dziewczynką o mało nie przypłaca życiem: zostaje oskarżony o gwałt. Z opresji ratuje go ... historia, gdyż wybucha II wojna światowa, Niemcy atakują Francję i wiele procesów karnych zostaje w takiej sytuacji umorzonych. Abel wyrusza na front. Dostaje się do niemieckiej niewoli i trafia do Prus Wschodnich, gdzie w przeciwieństwie do swych towarzyszy niedoli czuje radość i ekscytację. W malowniczym, mazurskim pejzażu odnajduje wyśnioną w dzieciństwie krainę przygód. Zostaje przydzielony do służby w pałacyku myśliwskim Wielkiego Łowczego Rzeszy, Hermana Goeringa, a stamtąd trafia po pewnym czasie do twierdzy Kaltenborn, która okazuje się kierowanym przez SS garnizonem szkoleniowym dla kilkuset 12-16-letnich chłopców, członków Hitlerjugend. Abel czuwa nad ich bezpieczeństwem, ale też "łowi" w okolicy nowych kandydatów do szkoły przemierzając konno, w towarzystwie psów, pobliskie wioski i lasy. Miejscowa ludność nadaje mu przydomek "wilkołaka z Kaltenborn" albo "Króla olch", porywającego bezbronne dzieci. Któregoś dnia znajduje na strychu twierdzy ukrywającego się tam małego, żydowskiego chłopca, Efraima, który uratował się z transportu więźniów do Oświęcimia. Abel postanawia zaopiekować się nim, czując, że następuje w nim wewnętrzna przemiana. Tymczasem front przesuwa się coraz szybciej na zachód. Wkrótce do bram twierdzy zapukają żołnierze i przyjdzie im stoczyć walkę z kilkunastoletnimi chłopcami. Wśród świstu kul i huku wystrzałów Abel wynosi z twierdzy przestraszone żydowskie dziecko. Zdjęcia do "Króla olch" powstawały we Francji i w Niemczech, ale także w Polsce: w Malborku, okolicach Olsztyna i Warszawy. Współautorką dekoracji wnętrz była Ewa Braun. Główną rolę zagrał amerykański gwiazdor John Malkovich, który stworzył postać człowieka urzeczonego "brunatnym rajem", do którego zesłał go przypadek. Jego Abel, obojętny na losy podbitej ludności, uwierzył, że dryl koszar Hitlerjugend jest zbawiennym uśmiechem losu dla płowowłosych malców z mazurskich chałup. Minie trochę czasu, zanim dostrzeże okrucieństwo losu, jaki zgotował swym podopiecznym. [PAT]
Ekipa
- Reżyseria: Volker Schlondorff
- Współpraca reżyserska: Marek Brodzki
- Asystent reżysera: Marcin Rywin, Elżbieta Ksel
- Scenariusz: Jean-Claude Carriere, Volker Schlondorff
- Zdjęcia: Bruno de Keyzer
- Współpraca operatorska: Krzysztof Strąbski, Bruno Borchólski, Janusz Nogal
- Asystent operatora obrazu: Zbigniew Szukała (nie występuje w czołówce)
- Oświetlenie: Krzysztof Koperski, Krzysztof Wacholski, Paweł Pasek-Paszkowski, Cezary Lisowski, Piotr Malinkiewicz, Marek Maciaszek, Rafał Kozera, Dariusz Wadas
- Scenografia: Jacek Osadowski
- Scenograf II: Grzegorz Piątkowski, Tomasz Padlewski
- Współpraca scenograficzna: Joanna Doroszkiewicz
- Dekoracja wnętrz: Ewa Braun
- Współpraca dekoratorska: Elwira Pluta
- Rekwizyty: Grzegorz Rzepecki, Bogdan Piotrowski, Kazimierz Styś, Edward Koralewski
- Kostiumy: Anna Biedrzycka-Sheppard
- Kostiumy wojskowe: Andrzej Szenajch
- Współpraca kostiumograficzna: Małgorzata Stefaniak
- Garderoba: Ewa Skorża, Elżbieta Ciszewska, Hanna Gołębiowska, Anna Rychlik, Adam Kocemba
- Muzyka: Michael Nyman
- Charakteryzacja: Waldemar Pokromski
- Współpraca charakteryzatorska: Maria Dziewulska, Maja Gawińska-Łyczkowska
- Casting (reżyseria obsady): Magdalena Szwarcbart (casting w Polsce)
- Asystent osobisty: Zuzanna Broczar (asystentka Johna Malkovicha)
- Tłumaczenie: Magdalena Berent, Karolina Wajda, Marcin Szczerbic
- Fotosy: Andrzej Przestrzelski
- Konsultacja: Jerzy Celiński, Marek Pinkowski, Władysław Bareński, Adam Warchoł, Konrad Orłowski, Jacek Ryniewicz (kaskaderska), Andrzej Besztak (produkcyjna)
- Efekty specjalne: Mirosław Bartosik
- Efekty pirotechniczne: Kazimierz Wróblewski
- Opieka medyczna: Andrzej Tarasewicz (w napisach nazwisko: Łukasewicz)
- Kierownictwo produkcji: Michał Szczerbic
- Kierownictwo produkcji II: Joanna Jedlecka-Skrodzka, Piotr Kołodziejczyk
- Współpraca produkcyjna: Małgorzata Dedek, Ewa Niewczas-Pfeifer, Feliks Pastusiak, Barbara Cieślak, Jerzy Mizak, Elżbieta Heleniak, Agnieszka Chruściel (okres przygotowawczy; nie występuje w czołówce)
- Kierownictwo planu: Jan Janik, Grażyna Kozłowska
- Asystent kierownika planu: Ewa Brodzka
- Kierownictwo budowy dekoracji: Waldemar Weiss
- Budowa dekoracji: Bogdan Kurzyk, Bogusław Dziedzic, Adam Nawrocki, Marek Rażniewski (w napisach nazwisko: Łaźniewski)
- Dyżurny planu: Ryszard Szymański, Zbigniew Nietresta, Robert Łukowski, Janusz Bednarz
- Producent wykonawczy: Lew Rywin
- Koprodukcja: Heritage Films
- Obsada aktorska: John Malkovich (Abel), Armin Mueller-Stahl (Książę Kaltenborn), Gottfried John, Volker Spengler (Hermann Goring), Heino Ferch, Dieter Laser, Marianne Sagebrecht (Netta), Agnes Soral, Bartosz Obuchowicz (Wieśniak), Małgorzata Rożniatowska (Matka wieśniaka), Piotr Grabowski (Żołnierz niemiecki), Andrzej Szenajch, Jędrzej Krasiński, Jerzy Orłowski, Norbert Rakowski, Ilja (Igor) Zmiejew (oficer rosyjski)
Pierwowzory
- Pierwowzór: ROI DES AULNES, LE
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Michel Tournier

















