POKUSZENIE (1995)
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1995
- Premiera: 1996. 03. 15
- Gatunek: Film psychologiczny
- Dane techniczne: Barwny. 98 min.
"Pokuszenie" Barbary Sass to wybuchowa mieszanka: stalinizm, religia i miłość. W sumie jeden z najciekawszych polskich filmów ostatnich sezonów" - napisał jeden z krytyków po premierze utworu autorki "Bez miłości". Wokół "Pokuszenia" rozgorzała dyskusja. Niektórzy dopatrywali się w nim wpływów skandalizującego "Księdza" Antonii Bird, inni wskazywali na podobieństwa fabuły do więziennych losów prymasa Wyszyńskiego i donoszącej na niego zakonnicy o kryptonimie "Ptaszyńska". Były to jednak tropy powierzchowne i mało istotne. W filmie Barbary Sass nie chodzi bowiem ani o pozyskanie publiczności skandalem czy drastycznością, ani o prowokacyjne szarganie świętości. "Pokuszenie" jest jej prywatnym rozliczeniem się ze stalinizmem. Jest również, a może przede wszystkim poruszającym studium miłości bez nadziei na spełnienie; traktatem o istocie wolności; pełną zaskakujących odkryć peregrynacją po zakamarkach sumień ludzi poddanych ciśnieniu polityki, ideologii, religii i namiętności. W ponurej, pozbawionej światła scenerii stalinowskiego więzienia rozgrywają się wielkie ludzkie dramaty. Ich psychologiczna wiarygodność to w dużej mierze zasługa znakomitych kreacji aktorskich. Imponuje zwłaszcza debiutantka Magdalena Cielecka w roli siostry Anny, wewnętrznie rozdartej między beznadziejną miłością do duchownego, ślubowaniem wyłącznego poświęcenia się Bogu a pragnieniem zemsty kobiety, wzgardzonej przez ukochanego mężczyznę. Uznanie krytyki zyskał też Olgierd Łukaszewicz. Jego ksiądz to człowiek o szerokich horyzontach, pełen ciepła, próbujący dochować wierności Bogu i nie skrzywdzić zakochanej w nim kobiety. I wreszcie Krzysztof Pieczyński jako komendant obozu odosobnienia. Chociaż ubek i sługus reżimu, to ma w pamięci swój własny pobyt w łagrze. Manipulując siostrą Anną i nakłaniając ją, by zadenuncjowała eminencję, jednocześnie po cichu sekunduje jej oporowi. Wartość "Pokuszenia" doceniło jury festiwalu w Gdańsku w 1995 roku. Magdalena Cielecka otrzymała wówczas nagrodę za najlepszą pierwszoplanową rolę żeńską, Wiesław Zdort za zdjęcia, a Wiesław Znyk za dźwięk. Film wyróżniono też na festiwalach w Berlinie i Tokio, a na festiwalu w Genewie Magdalenie Cieleckiej przypadł tytuł najlepszej młodej aktorki europejskiej 1996 roku. Akcja filmu toczy się w Polsce w latach pięćdziesiątych. Siostra zakonna Anna zostaje przydzielona do grupy osób, mających opiekować się dostojnikiem kościelnym, więzionym przez władze komunistyczne. Zakonnica nie zdaje sobie sprawy, że będzie posługiwać człowiekowi, którego poznała kilka lat wcześniej. Był wówczas tylko wiejskim proboszczem, a ona jego gospodynią. Kiedy zorientował się, że dziewczyna kocha i pragnie go tak, jak kobieta mężczyznę, uciekł. Ona, chcąc niejako być bliżej niego, wstąpiła do klasztoru. Teraz spotkali się ponownie. Dawne uczucie rozgorzało w Annie z nową siłą. Komendant obozu wie, że eminencja i zakonnica znają się. Postanawia to wykorzystać. Namawia siostrę, by szpiegowała duchownego. Liczy, że osaczony przez samotność, niepewność i poczucie zagubienia zwierzy się bratniej duszy.
Ekipa
- Reżyseria: Barbara Sass
- Reżyser II: Ewa Andrzejewska, Katarzyna Małyszko
- Współpraca reżyserska: Agata Domagała
- Scenariusz: Barbara Sass
- Dialogi: Barbara Sass
- Zdjęcia: Wiesław Zdort
- Operator kamery: Roman Suszyński
- Współpraca operatorska: Wiktor Nitkiewicz, Grzegorz Bieler, Wanda Głuszkowska, Sławomir Kaczyński, Ryszard Kozak, Piotr Lipiec, Emil Makowski, Ludwik Potoniec, Mieczysław Rychta, Marek Krasuski
- Scenografia: Władysław Bielski
- Współpraca scenograficzna: Bogusław Zajączkowski, Eryk Roman Żuberek
- Dekoracja wnętrz: Jan Treugutt
- Współpraca dekoratorska: Kazimierz Grudzień, Sławomir Luterek
- Kostiumy: Maria Wiłun, Magdalena Jadwiga Rutkiewicz-Luterek
- Współpraca kostiumograficzna: Elżbieta Kuśnierz, Barbara Kiedyk, Janusz Adamiak
- Muzyka: Michał Lorenc
- Wykonanie muzyki: Chór Warszawskiej Opery Kameralnej
- Dyrygent: Roman Rewakowicz (Chór Warszawskiej Opery Kameralnej), Tadeusz Karolak
- Konsultacja muzyczna: Zbigniew Zbrowski
- Dźwięk: Wiesław Znyk
- Współpraca dźwiękowa: Zbigniew Sadowski
- Montaż: Maria Orłowska-Skoczek
- Współpraca montażowa: Beata Barciś
- Charakteryzacja: Mirosława Wojtczak, Liliana Gałązka, Ludmiła Krawczyk
- Opracowanie graficzne: Marta Precht
- Fotosy: Wiktor Nitkiewicz
- Ewolucje kaskaderskie: Andrzej Środziński (nie występuje w czołówce)
- Efekty pirotechniczne: Adam Warchoł
- Kierownictwo produkcji: Paweł Bareński
- Kierownictwo produkcji II: Janusz B. Czech, Paweł Hegeman, Łukasz Rogalski
- Współpraca produkcyjna: Bożenna Mrówczyńska, Alina Polańska, Anna Siemieniuk, Marek Sobociński
- Sekretariat planu: Monika Figura
- Producent: Andrzej Stempowski (nie występuje w napisach), Kazimierz Kajetan Kowalski (nie występuje w napisach)
- Produkcja: Prostar Holding, Agencja Produkcji Filmowej, Telewizja Polska
- Laboratorium: Telewizja Polska, Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Obsada aktorska: Magdalena Cielecka (Anna), Olgierd Łukaszewicz (Ksiądz), Krzysztof Pieczyński (Komendant), Maria Ciunelis (Gospodyni), Mirosława Marcheluk (Przeorysza), Edward Żentara (Proboszcz), Ewa Błaszczyk (Strażniczka), Paweł Burczyk, Hanna Polk, Dorota Maciejewska, Agnieszka Kotlarska, Dorota Lanton, Małgorzata Rożniatowska, Anna Samusionek, Grażyna Trela, Wojciech Kowman, Witold Wieliński, Jowita Miondlikowska (postulantka; nie występuje w czołówce), Zdzisław Rychter (nie występuje w czołówce), Magdalena Stużyńska (zakonnica; nie występuje w czołówce)
Nagrody
- 1995 - Wiesław Znyk Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za dźwięk
- 1995 - Wiesław Zdort Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za zdjęcia
- 1995 - Magdalena Cielecka Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za pierwszoplanową rolę kobiecą
- 1996 - Magdalena Cielecka Tarnów (Tarnowska Nagroda Filmowa)-Srebrna Statuetka Leliwity - Nagroda Specjalna
- 1996 - Magdalena Cielecka Genewa (Festiwal "Gwiazdy Jutra")-nagroda aktorska
- 1996 - Magdalena Cielecka Tokio (Światowy Festiwal Filmów Telewizyjnych)-nagroda za debiut aktorski
- 1996 - Karlovy Vary (MFF)-nagroda burmistrza miasta Karlovy Vary
- 1996 - Karlovy Vary (MFF)-nagroda FIPRESCI za finezyjne przedstawienie zakazanej miłości w trudnym, politycznym kontekście lat 50. w Polsce


















