POZNAŃ 56
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1996
- Premiera: 1996. 11. 22
- Gatunek: Film historyczny
- Dane techniczne: Czarno - biały (Eastman-Kodak). 106 min.
- Fot. Dariusz Krysiak
- Galeria zdjęć (40)
Najżywiej komentowany film podczas Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w 1996 roku. Kontrowersje i spory, dotyczące "Poznania'56" dotyczyły niemal wszystkiego: perspektywy narracyjnej, zgodności z faktami, montażu, a nawet stylu uprawiania manifestacji politycznych. Filip Bajon zaproponował bowiem nowy sposób opowiadania o dramatach najnowszej historii. Doniosłe i tragiczne dzieje poznańskiego powstania ukazał w sposób, jak sam mówił, "antyrocznicowy, antykombatancki, antymartyrologiczny, antypolityczny i antyrozrachunkowy". Tego nie było ani w "Człowieku z żelaza", ani w "Dreszczach", ani w żadnej innej produkcji z rodzimego kanonu. Gdy w Poznaniu wybuchły rozruchy, Filip Bajon miał dziewięć lat. "To wszystko działo się w mojej dzielnicy. Nagle na ulicach i podwórkach, na których bawiliśmy się w wojnę, zaczęła się wojna naprawdę. Pojawił się czołg, na dachu stał karabin maszynowy, wokół pełno łusek..." - mówił o tym fragmencie swej biografii reżyser. Jego pamięć stanowi jedyną kanwę scenariusza. Wpłynęła też na wybór czarno-białej taśmy, na której nakręcono film. "Tak we wspomnieniach widzę ówczesną rzeczywistość" - dowodził Bajon w jednym z wywiadów. Głównymi bohaterami "Poznania '56" są dwaj chłopcy w wieku 10 - 12 lat. To z ich perspektywy widz śledzi rozwój wydarzeń. Dzieci w tym wieku mają naturalną skłonność "pchania się tam, gdzie dzieje się coś ciekawego". Posiadają jednak także instynkt samozachowawczy. Dlatego kamera ukazuje rozruchy uliczne z głębi ciemnych bram, poprzez sztachety płotów, zagracone podwórka. W filmie Bajona nie ma akcji w klasycznym rozumieniu tego słowa. Panuje chaos, dezorientacja. Rewolucyjny mechanizm napędza się niejako sam, unosi kolejnych ludzi, zaskoczonych tym, co sami sprowokowali. Poszczególne sceny nie tworzą przyczynowo- skutkowego ciągu, lecz coś w rodzaju "powstańczej magmy". Zdaniem reżysera ta reportażowa technika dobrze oddaje spontaniczność poznańskiego zrywu, gwarantuje jego wiarygodny obraz. Oprócz dwójki uczniów, trochę bezładnie "oprowadzających" widza po "powstańczym teatrum" w filmie Bajona można odnaleźć jeszcze kilka innych wątków. Najważniejsze z nich to perypetie Zenka - młodego robotnika, który uniesiony emocjonalnym porywem, staje się mimowolnym przywódcą protestu oraz losy pięciu profesorów, którzy zdążając na sympozjum naukowe do Szczecina trafiają w sam środek rozruchów. Ich wagon zostaje przez władze odłączony od reszty składu, zaryglowany i pozostawiony na bocznym torze. Z tej perspektywy obserwują i komentują rozgrywające się wokół wydarzenia.
Ekipa
- Reżyseria: Filip Bajon
- Reżyser II: Jerzy Moniak, Wojciech Pacyna
- Współpraca reżyserska: Beata Chlebowska, Piotr Barełkowski
- Scenariusz: Filip Bajon, Andrzej Górny
- Zdjęcia: Łukasz Kośmicki
- Operator kamery: Bartosz Prokopowicz
- Asystent operatora obrazu: Zbigniew Gustowski
- Oświetlenie: Mirosław Sas (główny oświetlacz), Jacek Wróblewicz (główny oświetlacz), Marek Budzisz, Ryszard Gawęda, Andrzej Jop, Jacek Wiśniewski
- Wózkarz: Ireneusz Dybowski, Robert Łukowski, Sławomir Wojciechowski
- Scenografia: Anna Wunderlich, Przemysław Kowalski
- Scenograf II: Marcin Aziukiewicz
- Współpraca scenograficzna: Michał Pandera
- Dekoracja wnętrz: Anna Wunderlich
- Rekwizyty: Kazimierz Augustyniak, Marek Pląsek
- Kostiumy: Małgorzata Braszka
- Współpraca kostiumograficzna: Urszula Andrzejewska, Danuta Kamińska, Grażyna Pściuk, Agnieszka Werner-Cel, Jan Rutkiewicz
- Muzyka: Michał Lorenc
- Wykonanie muzyki: Piotr Nadolski (trąbka), Piotr Prońko (saksofony), Marta Stanisławska (cymbały), Mariusz Puchłowski (flety), Bogdan Kupisiewicz (gitary), Maciej Talaga (gitary), Stefan Sendecki (fortepian i instrumenty klawiszowe), Robert Siwak (bębny)
- Dyrygent: Tadeusz Karolak
- Konsultacja muzyczna: Zbigniew Zbrowski
- Realizacja nagrań: Zbigniew Malecki
- Montaż muzyki: Wanda Zeman
- Dźwięk: Marek Wronko
- Współpraca dźwiękowa: Bogumiła Kłopotowska (w czołówce imię: Bogusława)
- Technik dźwięku: Józef Druś
- Imitator dźwięku: Henryk Zastróżny
- Montaż: Wanda Zeman
- Współpraca montażowa: Waldemar Ostanówko
- Charakteryzacja: Magdalena Łęcka, Dariusz Krysiak
- Współpraca charakteryzatorska: Monika Mirowska
- Opracowanie graficzne: Marta Precht
- Fotosy: Marek Rajca
- Efekty pirotechniczne: Kazimierz Wróblewski, Paweł Grzelak (współpraca), Jarosław Kiszałkiewicz (współpraca)
- Ewolucje kaskaderskie: Janusz Chlebowski, Ryszard Janikowski, Jacek Jeleń, Jacek Kadłubowski, Jerzy Pakos, Jacek Ryniewicz, Stefan Wójcicki
- Kierownictwo produkcji: Leszek Pieszko
- Kierownictwo produkcji II: Henryk Presz, Dariusz Sidor
- Współpraca produkcyjna: Lucyna Barszczewska, Magdalena Nalepa, Krzysztof Staszewski
- Kierownictwo planu: Marek Wolski
- Sekretariat planu: Monika Figura
- Administracja: Elżbieta Słupińska
- Kasjer: Bożena Pruchniewska
- Transport: Włodzimierz Bednarek, Mirosław Gołębiowski, Wojciech Nowicki, Roman Strugała, Maciej Sworowski, Andrzej Szwed, Waldemar Zalewski
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Dom, Telewizja Polska, Fundacja Poznań 56
- Współfinansowanie: Agencja Produkcji Filmowej
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych (Warszawa)
- Obsada aktorska: Michał Żebrowski (Zenek), Tadeusz Szymków (Stachu Kaczmarek, ojciec Piotrka), Mateusz Hornung (Piotrek), Arkadiusz Walkowiak (Darek), Agata Kulesza (Zośka, nauczycielka bohaterów), Bronisław Pawlik (dziadek Piotrka), Robert Więckiewicz (robotnik), Olaf Lubaszenko (czołgista), Grzegorz Wons (ojciec Darka), Sława Kwaśniewska (ciotka Piotrka), Antonina Choroszy (matka Piotrka; w czołówce błędna pisownia nazwiska: Horoszy), Grażyna Korin (matka Darka), Agnieszka Różańska (blondynka, pielęgniarka w szpitalu), Dorota Sadowska (brunetka, pielęgniarka w szpitalu), Maciej Kozłowski (UB-ek), Ildefons Stachowiak (UB-ek), Mieczysław Hryniewicz (człowiek z walizką), Elżbieta Jarosik (kobieta z UB), Zdzisław Wardejn (redaktor w poznańskiej rozgłośni Polskiego Radia), Janusz Gajos (profesor w wagonie), Władysław Kowalski (profesor w wagonie), Daniel Olbrychski (profesor w wagonie), Jan Nowicki (profesor w wagonie), Jerzy Radziwiłowicz (profesor w wagonie), Henryk Abbe (starszy robotnik), Marcin Aziukiewicz, Kasper Bajon, Krzysztof Banaszyk (strażnik więzienny), Piotr Barełkowski, Jacek Baszkiewicz, Piotr Bigora, Paweł Binkowski, Wojciech Chorąży, Zbigniew Grochal, Robert Gamele, Iwona (Irena) Grzonka-Wardejn, Paweł Hadyński, Maciej Hazła, Bolesław Idziak, Sławoj Jędrzejewski, Mateusz Kostrzyński, Przemysław Kozłowski, Marcin Lamprecht, Lech Łotocki, Grzegorz Mostowicz, Czesław Nogacki, Waldemar Obłoza, Artur Pierściński, Arnold Pujsza, Wojciech Standełło, Jerzy Stasiuk, Tomasz Stefanik, Krzysztof Szczygieł (milicjant), Andrzej Szczytko, Piotr Wypart, Piotr Zawadzki
- Lektor: Bogusław Sochnacki (głos Darka (narratora-głównego bohatera) zza kadru; nie występuje w czołówce)
Nagrody
- 1996 - Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda Specjalna Jury
- 1996 - Łukasz Kośmicki Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za zdjęcia
- 1996 - Anna Wunderlich Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za scenografię
- 1996 - Przemysław Kowalski Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za scenografię
- 1996 - Małgorzata Braszka Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za kostiumy
- 1996 - Marek Wronko Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za dźwięk
- 1996 - Mateusz Hornung Gdynia (do 1986 Gdańsk) (FPFF)-nagroda za rolę dziecięcą
- 1996 - Arkadiusz Walkowiak Gdynia (do 1986 Gdańsk) (FPFF)-nagroda za rolę dziecięcą
- 1997 - Tarnów (Tarnowska Nagroda Filmowa)-Nagroda Jury Młodzieżowego
- 1997 - Filip Bajon Rosja (MFF "Złoty Rycerz")-nagroda za reżyserię festiwal odbył się w Moskwie
- 1997 - Łukasz Kośmicki Rosja (MFF "Złoty Rycerz")-nagroda za zdjęcia festiwal odbył się w Moskwie
