filmpolski.pl: Film fabularny 1945-

KOLUMBOWIE

KOLUMBOWIE - galeria
Galeria zdjęć (91)

Filmowa adaptacja najlepszej, zdaniem wielu krytyków, powieści Romana Bratnego - "Kolumbowie - rocznik 20", a właściwie jej dwóch pierwszych tomów. Serial Janusza Morgensterna opowiada o polskim ruchu oporu przeciw hitlerowskim okupantom, o młodzieży lat wojny, jej codziennym życiu i walce. Głównymi bohaterami są dwudziestoletni chłopcy, wplątani nagle w dramatyczną historię narodu i zmuszeni do podejmowania trudnych, nierzadko tragicznych decyzji. Z właściwą ich wiekowi fantazją, poświeceniem, ale i ze świadomością ogromu ryzyka i odpowiedzialności podejmują nierówną walkę z wrogiem. Początkowo jest ona spontaniczna. Z czasem przeradza się jednak w zorganizowaną i dokładnie planowaną działalność dywersyjną. Wielką zaletą filmu jest to, że reżyser nie ograniczył się do ukazania swoich bohaterów tylko w pracy konspiracyjnej. Sporo miejsca poświęcił też mniej heroicznemu obliczu okupacji. Sugestywnie ukazał osobiste dramaty i rozterki Zygmunta, Jerzego, Kolumba, Niteczki, opowiedział o ich miłościach skażonych mrocznym cieniem wszechobecnej śmierci; o drobnych i większych radościach jakby na przekór nieludzkiej rzeczywistości; o ich mężnej postawie, kiedy przyszło oddać życie na szańcach Powstania. Dzięki znakomitym kreacjom Jana Englerta, Władysława Kowalskiego i Jerzego Matałowskiego ich bohaterowie podbili współczesną widownię. Potrafili przemówić do niej językiem lat siedemdziesiątych, w niczym nie zubożając swej historycznej i literackiej wiarygodności. Stanisław Dygat tak charakteryzował ten fenomen na łamach "Ekranu": "Byłem wtedy młodzieżą i spotykałem się z Kolumbami. Z tymi "prawdziwymi" z epopei Bratnego i z filmu Morgensterna też. Nie było wtedy Niemena ani Brigitte Bardot. Ani beatu, ani autostopu, ani podróży międzyplanetarnych. Nie było swobody poruszania, ani swobody obyczajów, ani telewizji. Była godzina policyjna, łapanki i huk salw karabinowych. Ale Kolumbowie szli na śmierć dlatego, że tak bardzo kochali życie. Kochali je tak samo, jak kocha je młodzież dzisiejsza i starali się wykorzystać każdy urok, który mogło ofiarować. Pod tym względem nie różnili się od młodzieży dzisiejszej...Morgenstern odkrył w "Kolumbach" nowe i szerokie możliwości, jakie daje polskiemu filmowi tematyka okupacyjna. To nieprawda, że ludzie mają dosyć tej tematyki. Mają jej dosyć w wersji sfałszowanej." Innym odkryciem Morgensterna było ukazanie losów "Kolumbów" bez pseudopatriotycznego zadęcia i sztucznego patosu. Bez świadomości, że uczestniczą w wielkim dziejowym wydarzeniu i że po latach historia uczyni z nich bohaterów. Ten klimat filmu doskonale oddaje autentyczny, krążący po okupacyjnej Warszawie wierszyk: "Pod Rostowem od krwi ślisko/A my idziem na boisko". Cynizm? Nie, raczej postawa obronna, wisielczy humor jako odtrutka na czyhającą za każdym rogiem możliwość łapanki i nieustanne poczucie zagrożenia. Są wreszcie "Kolumbowie" dalekim echem "szkoły polskiej" - nurtu naszej kinematografii, który wygasł z górą dziesięć lat przed premierą dzieła Morgensterna. Stało się tak głównie za sprawą powieści Bratnego, która ujrzała światło dzienne w chwili, gdy "szkoła polska" przeżywała swe najlepsze lata. Adaptacja Janusza Morgensterna, zarówno w wersji kinowej, jak i telewizyjnej, odniosła sukces. Reżyserska wizja powieści Bratnego przypadła do gustu widowni i krytyce. Dowodem m.in. wielokrotne wznawianie filmu zwłaszcza na małym ekranie.

Ekipa

Nagrody

Pierwowzory

KOLUMBOWIE w innych naszych bazach

ŚMIERĆ PO RAZ PIERWSZY (1)

Żaden z nich nie miał jeszcze 20 lat. "Zygmunt", "Kolumb", "Jerzy", "Siwy" tworzą małą grupkę dywersyjną, którą dowodzi "Zygmunt". Pewnego dnia sekcja "Zygmunta" otrzymuje rozkaz przerzucenia tajnej drukarni w bezpieczne miejsce. W walce z patrolem żandarmerii niemieckiej ginie "Siwy".

Ekipa

ŻEGNAJ BAŚKA (2)

W kolejnej akcji bojowej grupa "Zygmunta" likwiduje komendanta posterunku niemieckiej straży kolejowej, znanego z okrucieństwa bahnschutza Maltza. Dziewczyna "Kolumba", Baska, wpada w ręce Gestapo; bita i torturowana nie wydaje jednak prawdziwego miejsca zamieszkania "Kolumba".

Ekipa

A JEŚLI BĘDZIE WIOSNA... (3)

Gestapo wpada na ślad tajnej radiostacji zainstalowanej w mieszkaniu "Jerzego". Cała obsługa, z wyjątkiem "Jerzego", któremu udaje się odegrać rolę nieświadomego gospodarza mieszkania, zostaje aresztowana. "Jerzy" jest podejrzany o współpracę z gestapo. Grozi mu wyrok śmierci za zdradę. Dzięki usilnym staraniom przyjaciół sprawa zostaje wyjaśniona; zrehabilitowany całkowicie "Jerzy" wraca do konspiracyjnej grupy.

Ekipa

OTO DZIŚ... (4)

1 sierpnia 1944 roku wybucha Powstanie Warszawskie. Na barykadach bohaterskiej Warszawy walczy "Zygmunt", "Jerzy", "Kolumb". Po początkowych sukcesach, wycofują się pod naporem przeważających sił wroga na Stare Miasto. Wśród powstańców są liczni polegli. Jedną z ofiar jest "Ałła".

Ekipa

ŚMIERĆ PO RAZ DRUGI (5)

Heroiczna obrona Starego Miasta dobiega końca. Trzeba przebić się za wszelką cenę do śródmieścia. Ranny w potyczce "Kolumb" jest bezsilnym świadkiem tragedii. W zajętym przez Niemców polowym szpitalu powstańczym zostaje zgwałcona i zamordowana "Niteczka".

Ekipa

Wersja do druku